Aanbesteding en afwerking overslagkades: nieuwe faciliteiten stimuleren binnenvaart

De uitbreiding en afwerking van overslagkades speelt een steeds belangrijker rol in de ontwikkeling van duurzame transportroutes en logistieke infrastructuur. In de regio’s Rumst en Alkmaar zijn recentelijk significante projecten afgerond of verder op gang gekomen, waarbij zowel de Vlaamse Waterweg als de gemeente Alkmaar actief betrokken zijn. Deze projecten illustreren hoe moderne overslagkades niet alleen de efficiëntie van vrachttransporten kunnen verhogen, maar ook het fiets- en voetgangersverkeer beter kunnen integreren en het fietscomfort verbeteren.

In dit artikel wordt ingegaan op de afwerking van de overslagkade in Rumst, inclusief de bouw van een fiets- en voetgangerstunnel, en op de aanbesteding van de overslagkade in de Boekelermeerhaven in Alkmaar. Het artikel richt zich op de technische en logistieke aspecten van de projecten, de rol van de betrokken partijen, en de impact op de regio en de binnenvaartsector.

Aanbesteding en afwerking overslagkade Rumst

Hintergrond en doelstelling van het project

De overslagkade in Rumst werd ontworpen en aangelegd in opdracht van De Vlaamse Waterweg nv, een overheidsmaatschappij die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling en beheer van binnenvaartinfrastructuur in Vlaanderen. Rumst Recycling, een recyclagebedrijf gelegen langs de Rupel, beschikte al over een loskade met kraan. Echter, deze infrastructuur was beperkt in haar functionaliteit, omdat ze enkel toegang gaf tot loswerkzaamheden aan schepen. Het doel van het project was om deze loskade om te bouwen tot een volwaardige overslagkade, zodat zowel ladingen als losladingen via de binnenvaart konden plaatsvinden.

De nieuwe overslagkade is 180 meter lang en 15 meter breed. Deze maat maakt het mogelijk om zware schepen efficiënt te laden en lossen, wat leidt tot een vermindering van het vrachtverkeer op de openbare wegen. Door het transport van bulkmaterialen via de waterweg te stimuleren, draagt het project bij aan een duurzamere logistiek en een lagere CO₂-uitstoot in de regio.

Bouwfasen en timing

De werken aan de overslagkade werden gestart in november 2023 en zijn in meerdere fasen opgedeeld. In de eerste fase werd de oude loskade afgebroken en de kraan gedemonteerd. Vervolgens begon de aanleg van de nieuwe overslagkade aan de Rupelzijde, tussen de bestaande aanmeerinfrastructuur en de nieuwe fiets- en voetgangerstunnel.

De bouw van de overslagkade verliep volgens planning. Tussen februari en juni 2024 werd de waterzijde van de kade aangelegd, waarna de aandacht zich richtte op de constructie van de fietsverbinding. Deze fase duurde tot januari 2025. De laatste maanden van de projectduur werden gebruikt voor afwerking en het testen van de nieuwe infrastructuur. De opening van het jaagpad langs de Rupel en het einde van de werken werden voor eind februari 2025 gepland.

Fiets- en voetgangerstunnel

Een belangrijk onderdeel van het project in Rumst was de bouw van een fiets- en voetgangerstunnel. Deze tunnel maakt het mogelijk voor fietsers en voetgangers om veilig en comfortabel het bedrijventerrein van Rumst Recycling te kruisen. Tijdens de oude situatie liep het jaagpad langs de Rupel een scherpe bocht van 90 graden bij de loskade van Rumst Recycling. Hierdoor moesten fietsers en voetgangers een zijwaartse omleiding maken, wat de efficiëntie en het comfort van het fietsverkeer beperkte.

De nieuwe tunnel is 30 meter lang, 5 meter breed en heeft toegangshellingen van 5 meter breed. De hellingsgraad is zo minimaal mogelijk gemaakt om zowel fietsers als voetgangers een comfortabele oversteek te garanderen. De tunnel is gelegen tussen de nieuwe overslagkade en het bedrijventerrein van Rumst Recycling, en verbindt het jaagpad langs de Rupel met het landelijke terrein. Deze verbinding zorgt voor een vloeiender fietsverkeer en draagt bij aan een duurzamere verbinding tussen stadsgebieden en industriële zones.

Impact op het fiets- en voetgangersverkeer

De aanleg van de fiets- en voetgangerstunnel had een directe impact op het fietsverkeer in de regio. De omleiding langs de Nieuwstraat en de Steenberghoekstraat was tijdelijk nodig tijdens de bouw, maar deze is nu afgesloten. Fietsers kunnen nu via de nieuwe tunnel het bedrijventerrein van Rumst Recycling kruisen zonder omleiding. Dit draagt bij aan een betere doorstroming van fietsers en voetgangers en vermindert het verkeersdrukte op de openbare wegen.

Binnenvaart stimuleren en transportverkeer verminderen

Een van de kernobjectieven van het project was om het transport via de binnenvaart te stimuleren. De oude loskade gaf enkel toegang tot het lossen van materialen. Met de nieuwe overslagkade is het nu ook mogelijk om materialen te laden, wat een dubbele functie biedt. Dit maakt het mogelijk voor Rumst Recycling om bulkmaterialen die vroeger via de openbare weg werden getransporteerd, nu via de waterweg te afvoeren. Dit heeft geleid tot een duidelijke vermindering van het vrachtverkeer in de regio en bijdraagt aan een lagere CO₂-uitstoot.

De bestaande aanmeerinfrastructuur voor schepen is integraal behouden, zodat schippers direct toegang kunnen krijgen tot de overslagkade. Deze aanpassing maakt de infrastructuur robuuster en schaalbaar, wat essentieel is voor een duurzame logistiek toekomst.

Aanbesteding overslagkade Boekelermeer, Alkmaar

Context en doelstelling van het project

In Alkmaar is een vergelijkbaar project in ontwikkeling, waarbij een nieuwe overslagkade wordt aangelegd in de Boekelermeerhaven. Net als in Rumst is het doel om de binnenvaart te stimuleren en het transport via vrachtauto's te verminderen. De nieuwe overslagkade vormt een strategisch knooppunt tussen land en water en biedt talloze mogelijkheden voor bedrijven en schippers.

De aanbestedingsproces voor de exploitatie van deze overslagkade is verlengd tot 28 oktober 2024. De aanbesteding werd oorspronkelijk gepland tot 23 september, maar vanwege vragen rondom de financiële eisen van een kandidaat is de termijn uitgebreid. De gemeente Alkmaar wil zorgen dat alle geïnteresseerde partijen voldoende tijd hebben om de stukken te beoordelen en zich in te schrijven.

Concessieopdracht en exploitatie

De exploitatie van de overslagkade in Boekelermeer wordt niet door de gemeente zelf uitgevoerd, maar wordt toegevertrouwd aan één marktpartij via een concessieopdracht. De exploitant draagt het vraag- en aanbodrisico van goederen die worden geladen en losgeladen. De aanbesteding verloopt in twee fases: een selectiefase, gevolgd door een dialoogronde en een gunningsfase.

De aanbestedingsdossier werd op 25 juli op TenderNed geplaatst, en partijen kunnen zich in schrijven voor de selectiefase. Maximaal vijf gegadigden worden voor 6 november geselecteerd. Het contract loopt vanaf 1 april 2025 tot 2045 en heeft een waarde van miljoenen euro’s. De exploitant krijgt toegang tot 5600 vierkante meter kaderuimte en 1700 vierkante meter wateroppervlakte voor binnenvaartschepen.

Functionele aspecten van de overslagkade

De nieuwe overslagkade in Boekelermeer is ontworpen als een moderne industriële faciliteit die zowel op- als overslag faciliteert. De kade fungeert als een zwaaikom voor de scheepvaart in het Noord-Hollands Kanaal, wat de mobiliteit op het kanaal verbetert. De kade is bedoeld om vrachtauto’s en vrachtschepen te laten omzetten via de binnenvaart, wat resulteert in een vermindering van het wegverkeer en een duurzamere logistiek.

De aanleg van de overslagkade is onderdeel van een bredere strategie van de gemeente Alkmaar en de provincie Noord-Holland om de "modal shift" richting binnenvaart te bevorderen. Het project draagt bij aan het aanpakken van knelpunten in het weg- en binnenvaartsysteem, en het aantrekken van extra bedrijvigheid in de regio.

Samenvatting van de projecten

De afwerking van de overslagkade in Rumst en de aanbesteding van de overslagkade in Alkmaar illustreren de groeiende rol van binnenvaartinfrastructuur in de duurzame ontwikkeling van logistieke en industriële zones. Beide projecten hebben als gemeenschappelijk doel het stimuleren van transport via de waterweg, met als gevolg een vermindering van vrachtverkeer op de openbare wegen.

In Rumst is de nieuwe overslagkade volledig afgewerkt en is de fiets- en voetgangerstunnel ingebruik genomen. De verbinding met het jaagpad langs de Rupel is hersteld en het fietscomfort is verbeterd. In Alkmaar is de aanbesteding van de overslagkade in een laatste fase en wordt de exploitatie door één marktpartij overgenomen. De nieuwe kade is ontworpen als een strategisch knooppunt tussen land en water en draagt bij aan een duurzamere logistiek in de regio.

Deze projecten tonen aan dat moderne overslagkades niet alleen functioneel zijn voor industriële transporten, maar ook integratie kunnen bieden met fiets- en voetgangersverkeer, en zo een bijdrage leveren aan een duurzamere stedelijke ontwikkeling.

Conclusie

De afwerking van overslagkades in Rumst en de aanbesteding van de overslagkade in Alkmaar illustreren de steeds belangrijkere rol van binnenvaartinfrastructuur in de logistieke en industriële ontwikkeling. Deze projecten hebben geleid tot een verbetering van het fiets- en voetgangersverkeer, een vermindering van vrachtverkeer op de openbare wegen, en een betere integratie tussen land- en watertransport.

De Vlaamse Waterweg en de gemeente Alkmaar hebben beide actief bijgedragen aan het stimuleren van de binnenvaart en het aanpakken van knelpunten in het transportnetwerk. De nieuwe overslagkades vormen een duurzame aanvulling op de bestaande infrastructuur en bieden bedrijven de mogelijkheid om hun transportroutes te optimaliseren.

Deze projecten tonen aan dat het bouwen en exploiteren van overslagkades niet alleen functioneel is voor industriële doeleinden, maar ook bijdraagt aan een betere leefbaarheid en duurzaamheid in stedelijke en industriële gebieden. De toekomstige ontwikkeling van dergelijke projecten zal waarschijnlijk voortdurend groeiende aandacht krijgen, zowel vanuit de overheid als vanuit de maatschappij.