De Eritrese president Isaias Afwerki, aan de macht sinds 1993, is een figuur van grote betekenis niet alleen binnen zijn eigen land, maar ook in de bredere regio van de Hoorn van Afrika. Zijn dictatoriale leiding heeft Eritrea in de afgelopen drie decennia getransformeerd tot een van de meest gesloten landen ter wereld. Binnen Eritrea zijn religie, nationaliteit en politiek onlosmakelijk met elkaar verbonden. De christelijke minderheid, in het bijzonder, wordt systematisch vervolgd, terwijl ook burgers in diensttijd gedwongen worden in een leger die niet in staat is om een betekenisvolle defensieve functie te vervullen. Afwerki’s regime heeft niet alleen een diepe invloed op het binnenlands beleid van Eritrea, maar ook op de migratiepatronen van Eritrese burgers, waaronder een aanzienlijke groep die in Nederland terechtkwam.
In dit artikel bespreken we de politieke structuur van Eritrea, de religieuze en sociale druk die ervoor zorgt dat Eritrese burgers hun land ontvluchten, en de impact van deze migratie op de Eritrese gemeenschap in Nederland. We richten ons ook op de recente ontwikkelingen in de betrekkingen tussen Eritrea en Ethiopië, en de mogelijke gevolgen daarvan voor Eritrea's internationale isolement en migratiepatronen. Alle informatie is gebaseerd op openbare bronnen die beschikbaar zijn via media, ngo’s en interviews met deskundigen.
Het regime van Isaias Afwerki
Isaias Afwerki is sinds 1993 aan de macht in Eritrea, een land dat in 1991 onafhankelijk werd van Ethiopië na een oorlog die zo’n 100.000 doden telde. Sindsdien is Eritrea een presidentiële republiek die gedomineerd wordt door een enkele partij, het People’s Front for Democracy and Justice (PFDJ), die in feite een voortzetting is van de Eritrean People’s Liberation Front (EPLF), de beweging die Eritrea onafhankelijk maakte.
De PFDJ, onder leiding van Afwerki, heeft een zeer centralistische en autoritaire stijl van bestuur ontwikkeld. Volgens rapporten van ngo’s zoals Open Doors is er in Eritrea sprake van systematische vervolging van christenen. De overheid heeft een staat van nood verklaard, wat gebruikt wordt als rechtvaardiging voor het handhaven van een massale, onbeperkte dienstplicht. In theorie is deze dienstplicht beperkt tot 18 maanden, maar in de praktijk kunnen burgers jarenlang gedwongen worden te dienen zonder een officiële termijn of uitleg. Deze situatie leidt tot een gebrek aan vrijwilligers en een slecht functionerende economie, wat verder leidt tot armoede en migratie.
Religieuze vervolging in Eritrea
Christenen in Eritrea, die volgens Open Doors ongeveer 44,2% van de bevolking uitmaken, worden door het regime gezien als een bedreiging voor de nationale identiteit. Het Eritrese regime heeft een duidelijke voorkeur voor de islam en probeert christelijke groeperingen, met name de orthodoxe en protestantse kerken, te onderdrukken. Dit is ook afgeleid van de ideologische invloed van de PFDJ, die een combinatie van socialisme en anti-religieuse ideeën promoot.
Volgens Open Doors zijn christenen in Eritrea blootgesteld aan vervolging in verschillende vormen, waaronder:
- Overheidswantrouwen: religieuze groepen worden niet erkend of worden onderworpen aan administratieve en juridische belemmeringen.
- Kerkelijke superioriteit: religieuze groeperingen die niet in lijn staan met de overheid worden gediscrimineerd.
- Georganiseerde misdaad: in sommige gevallen worden christenen doelwit van geweld of intimidatie door staatssupporters.
De ngo Open Doors helpt christenen in Eritrea sinds de jaren 1990, onder meer met trainingen, economische ondersteuning en geestelijke ondersteuning. Zij beschrijven ook het verhaal van Paul, een christen die tien jaar gevangen zat in Eritrea, zonder proces, omdat hij weigerde zijn geloof op te geven. Dit soort ervaringen is niet ongebruikelijk en draagt bij aan het verschijnsel van migratie.
Eritrese vluchtelingen in Nederland
Tal van Eritrese burgers zijn in de afgelopen jaren naar Nederland geëmigreerd, vaak als vluchtelingen of asielzoekers. De migratie is voornamelijk te wijten aan politieke en religieuze vervolging. Eritrea is niet alleen een land met een autoritair regime, maar ook een land zonder vrije pers, zonder vrije verkiezingen en zonder onafhankelijke rechtspraak. Dit heeft geleid tot een situatie waarin burgers geen toekomst meer zien in hun eigen land.
De Eritrese gemeenschap in Nederland is gevoelig en gespleten. In februari 2023 vond een incident plaats tijdens een feest van de regeringsgezinde groep. Hierbij raakten Eritrese burgers in conflict met elkaar. Dit incident gebeurde niet voor het eerst en is ook in andere Europese landen waargenomen. De expert die we spraken in de context van dit artikel legde uit dat de Eritrese gemeenschap in Nederland sterk verdeeld is tussen regeringskritische en regeringsgezinde groepen. Deze verdeeldheid leidt tot spanningen en zelfs tot fysieke confrontaties.
De Eritrese gemeenschap in Nederland bestaat uit een gemengde bevolking: moslims, christenen, koptische christenen en mensen van verschillende etnische stammen. De regeringsgezinde groep is vaak dichtgekoppeld aan de PFDJ in Eritrea en probeert de Eritrese diaspora te beïnvloeden. De regeringskritische groepen weerstand bieden tegen het regime van Isaias Afwerki.
Deze verdeeldheid is niet zonder risico. In Nederland zijn er al meerdere gevallen geweest van intimidatie en zelfs van fysieke aanslagen. In 2023 verscheen er bijvoorbeeld een bericht in de media over een conferentie die door de overheid in Eritrea werd verboden, omdat er gesproken zou worden over de situatie in het land. Dit heeft geleid tot de zogenaamde 'lange arm van Eritrea', waarbij regeringsaanhangers in Nederland Eritrese burgers proberen te intimideren.
De relatie tussen Eritrea en Ethiopië
Een belangrijk ontwikkeling in de recente geschiedenis van Eritrea is de verbetering van de betrekkingen met Ethiopië. In juli 2018 ontmoetten de leiders van beide landen elkaar voor het eerst in bijna twintig jaar. Deze ontmoeting werd gezien als een historische doorbraak. De ontmoeting vond plaats in Asmara, de hoofdstad van Eritrea, en betekende het einde van een staat van oorlog tussen beide landen.
De relatie tussen Eritrea en Ethiopië is historisch gespannen. De twee landen vochten in de jaren 1990 een bloedige grensoorlog, die tot zo’n 80.000 doden leidde. Sinds die tijd verkeerden ze in een staat van vijandelijkheid. De Eritrese leiding, onder leiding van Isaias Afwerki, gebruikte het conflict als rechtvaardiging voor haar autoritaire beleid en de gedwongen dienstplicht. De Ethiopische premier Abiy Ahmed, die in 2018 aantrad, is een hervormingsgezinde leider die een golf van veranderingen heeft ingezet. Zijn doel is het land open te stellen, politieke gevangenen vrij te laten en de economie te stimuleren.
De vredesovereenkomst die tussen Eritrea en Ethiopië werd gesloten, is een belangrijke stap in de richting van stabiliteit in de regio. Eritrea heeft hierdoor de mogelijkheid om te profiteren van de economische groei in Ethiopië, die toegang heeft tot de zee via Djibouti. Eritrea heeft geen directe toegang tot de zee en betaalt daarom hoge tarieven om de haven van Djibouti te gebruiken. Een betere relatie met Ethiopië kan leiden tot lagere transportkosten en grotere handelsmogelijkheden.
Toch blijft er een vraag over de echte intenties van Isaias Afwerki. Volgens experts kan de vrede met Ethiopië een manier zijn om zijn regime te versterken, terwijl hij tegelijkertijd meer openheid toestaat. De Eritrese dictator heeft een strategisch belang bij het verbeteren van zijn internationale beeld, maar hij wil tegelijkertijd zijn macht niet ondermijnen. De situatie in Eritrea is daarom nog steeds precair, en de vrede met Ethiopië is slechts een begin.
De impact op migratiepatronen
De verbeterde relatie tussen Eritrea en Ethiopië heeft mogelijk ook invloed op de migratiepatronen van Eritrese burgers. Tot nu toe was de oorlog tussen de twee landen een belangrijke factor die ervoor zorgde dat Eritrese burgers hun land ontvluchtten. Nu de oorlog is beëindigd, is er mogelijk een licht positieve invloed op de stabiliteit in Eritrea. Toch is het regime van Isaias Afwerki nog steeds autoritair en is er geen sprake van democratie of vrijheid.
De Eritrese bevolking ziet het regime van Afwerki als een bedreiging voor hun vrijheid en levensstijl. Zelfs als de oorlog is beëindigd, blijft het regime van Eritrea een aanleiding voor migratie. De gedwongen dienstplicht, de religieuze vervolging en de economische armoede zijn nog steeds krachtige drijfveren voor Eritrese burgers om hun land te verlaten.
In Nederland blijft de Eritrese gemeenschap groeien, vooral onder vluchtelingen en asielzoekers. De impact van deze groei op de Eritrese gemeenschap is complex. Aan de ene kant biedt Nederland een veilige haven voor Eritrese burgers die vervolging en armoede vluchten. Aan de andere kant leidt de verdeeldheid binnen de Eritrese gemeenschap in Nederland tot spanningen, die soms zelfs tot geweld kunnen leiden.
Conclusie
Isaias Afwerki is een figuur van grote betekenis in de geschiedenis van Eritrea. Zijn dictatoriale leiding heeft het land gedurende drie decennia gedomineerd en heeft geleid tot een situatie van politieke onrust, religieuze vervolging en economische armoede. Deze factoren zijn belangrijke drijfveren voor de migratie van Eritrese burgers naar landen zoals Nederland.
De Eritrese gemeenschap in Nederland is verdeeld tussen regeringskritische en regeringsgezinde groepen. Deze verdeeldheid leidt tot spanningen en zelfs tot geweld. De situatie in Eritrea zelf is niet zonder hoop: de verbeterde betrekkingen met Ethiopië bieden de mogelijkheid tot stabiliteit en economische groei. Toch is het regime van Afwerki nog steeds autoritair en is er geen sprake van democratie of vrijheid.
De impact van deze situatie op de Eritrese gemeenschap in Nederland is duidelijk. De gemeenschap groeit, maar het is ook een gemeenschap die geconfronteerd wordt met interne spanningen. De toekomst van de Eritrese gemeenschap in Nederland is afhankelijk van de ontwikkelingen in Eritrea zelf. Zolang het regime van Isaias Afwerki blijft zoals het is, zullen Eritrese burgers hun land blijven ontvluchten, en zal de Eritrese gemeenschap in Nederland blijven groeien.