Borstweringen en metselwerk: Toepassingen, materialen en bouwkundige overwegingen

Borstweringen zijn een essentiële component van het gevelontwerp en dienen zowel esthetische als functionele doeleinden. In combinatie met metselwerk vormen zij een integraal onderdeel van de structuur- en sierbouw van een gebouw. Deze artikelen gaan dieper in op de toepassing, materialen en bouwkundige overwegingen van borstweringen, met aandacht voor praktische toepassingen en de rol van metselwerk in de constructie.

Wat is een borstwering?

Een borstwering is gedefinieerd als een "lage dichte muur tot borsthoogte". Deze constructie wordt vaak toegepast bij gevels, terrassen of bij bebouwing waar een bepaald niveau van beveiliging of scheidingsfunctie nodig is. Het is een visueel element dat in de architectuur een duidelijke aanwezigheid heeft, maar tegelijkertijd de functie vervult van scheidingsconstructie.

In sommige contexten, zoals bij staalstructuren in de industriebouw, is een borstwering ook een isolerende kantplank die aan beide zijden voorzien is van een lichtgewicht betonplaat van 15 mm. Deze uitvoering is geschikt voor zichttoepassingen aan binnen- en buitenzijde van de gevel, waar geen verdere afwerking nodig is. Deze variant is ook beschikbaar in een HR-uitvoering, wat aangeeft dat het product ontworpen is voor toepassingen met beperkte ruimte of bij dikkere gevelsystemen.

Borstweringen in combinatie met metselwerk

1. Structuur en stabiliteit

Bij het aanbrengen van borstweringen in combinatie met metselwerk, is het essentieel om rekening te houden met de structuur en stabiliteit van de constructie. In source [3] is vermeld dat borstweringen een onderdeel kunnen vormen van een gebouw dat op een erf staat en een agrarische functie had of heeft. In dergelijke gevallen is het metselwerk vaak een belangrijk bouwelement dat de borstwering ondersteunt.

Bij het gebruik van metselwerk in borstweringen is het van belang om:

  • Sterkteklasse van de metselstenen en mortel te controleren, zodat het bouwwerk voldoet aan de vereisten voor belastingverdeling en stabiliteit.
  • Verbindingen tussen borstweringen en metselwerk te beoordelen op eventuele slijtage, scheurvorming of losse stenen. In source [2] wordt verwezen naar het vervangen van gemetselde borstweringen met scheurvorming en losse stenen.

2. Aanpassing aan bestaande constructie

Bij renovatieprojecten is het vaak noodzakelijk om bestaande borstweringen of metselwerk te herstellen of aan te passen. In source [2] wordt verwezen naar het vervangen van aangetaste of verrotte vullingen van dilataties, evenals het herstellen van gebreken aan de rand. Voor metselwerk is het vermeld dat zinken bekledingen, indien aangetast en ouder dan 15 jaar, en mastiekbekledingen, ouder dan 10 jaar, moeten worden vervangen.

Bij het aanpassen van borstweringen aan bestaande metselwerken dient rekening te worden gehouden met:

  • De toestand van de bestaande metselstenen.
  • De kwaliteit van de mortel.
  • De mogelijke noodzaak van afwerking.

3. Esthetische aansluiting

Borstweringen en metselwerk vormen vaak een belangrijk onderdeel van het gevelontwerp. Het is daarom belangrijk dat de borstwering niet alleen functioneel is, maar ook visueel past bij de rest van het bouwwerk. In source [3] wordt verwezen naar het koppelen van twee erkers bij gespiegelde woningen, waarbij de borstwering als een ontwerpdeel wordt uitgewerkt. Ook wordt aangegeven dat de borstwering een overwegend transparant karakter moet hebben boven borsthoogte, afhankelijk van het gevelontwerp.

Metselwerk kan bijdragen aan de esthetiek van een borstwering door:

  • Materialen en kleuren te kiezen die passen bij het resterende gevelontwerp.
  • Profiel en vorm van de borstwering zodanig te kiezen dat deze harmonisch aansluit op het metselwerk.
  • Gedetailering en ornamenten zorgvuldig te kiezen, zodat de borstwering niet overmatig gedetailleerd is.

Toepassingsgebieden van borstweringen

1. Industriële toepassingen

In industriële toepassingen, zoals bij staalstructuren, wordt de borstwering vaak toegepast ter hoogte van het maaiveld aan de buitenkant van de structuur. De Styrock-borstwering, zoals beschreven in source [1], is een voorbeeld van een borstwering die geplaatst wordt in dergelijke contexten. Deze variant is uitgerust met isolatie en kan als verloren bekisting worden ingezet, wat betekent dat deze direct in de constructie wordt ingebracht zonder verdere afwerking.

In dergelijke toepassingen is het belangrijk dat de borstwering:

  • Aan de buiten- en binnenzijde zichtbaar is, wat betekent dat esthetiek een rol speelt.
  • Niet verder afwerking vereist, zoals vermeld in source [1].
  • Structuur en scheidingsfunctie tegelijkertijd vervult, wat vooral van belang is in industrieel milieu.

2. Woningen en particuliere bebouwing

In particuliere bebouwing, zoals woningen of erfgebouwen, is de borstwering vaak een onderdeel van het gevelontwerp. In source [3] is vermeld dat borstweringen onderdeel kunnen zijn van een boerderijgebouw, waarbij het een historische en functiegerichte rol speelt. Ook in nieuwbouwprojecten worden borstweringen vaak toegepast als onderdeel van een gevelconstructie of bij het aanleggen van terrassen.

In dergelijke situaties is het van belang om:

  • De afstand tot de perceelgrens te controleren, zoals vermeld in source [3], waarbij een erker bijvoorbeeld minstens 2 meter van de perceelgrens moet liggen.
  • De hoogte en diepte van de borstwering te bepalen op basis van de gevelconstructie en het ontwerp.
  • Materiaalkeuze en kleur te overleggen met de rest van het gevelontwerp.

3. Industriële en commerciële bebouwing

Bij commerciële en industriële bebouwing wordt vaak gebruikgemaakt van borstweringen die aan beide zijden zichtbaar zijn. In source [1] is vermeld dat de Styrock-borstwering in dergelijke toepassingen gebruikt kan worden. Deze variant is ontworpen voor zichttoepassingen aan binnen- en buitenzijde van de gevel, wat betekent dat het functioneel is én visueel aansluit op de rest van het gebouw.

In dergelijke toepassingen is het vaak nodig om:

  • De borstwering in te passen binnen het gevelsysteem, zoals een geventileerde gevel.
  • Metselwerk en borstwering te verenigen in één constructie, zoals bij een Styrock-gevelplint die gevelafwerking, isolatie en waterslag combineert.
  • De afwerking van de borstwering te bepalen, afhankelijk van de context (bijvoorbeeld gecoat aluminium of kunststeen).

Materialen en technische uitvoering

1. Borstweringen van beton en kantplanken

In source [1] wordt de Styrock-borstwering beschreven als een isolerende kantplank die langs twee zijden voorzien is van een lichtgewicht betonplaat van 15 mm. Deze variant is geschikt voor zichttoepassingen aan binnen- en buitenzijde van de gevel, zonder verdere afwerking. Deze uitvoering is ook beschikbaar in een HR-variant, die geschikt is voor toepassingen met beperkte ruimte.

Voor de HR-variant geldt:

  • Beperkte ruimte, zoals vlak bij de rooilijn of bij dikkere gevelsystemen.
  • Gebruik van isolatie en betonplaat in één constructie.
  • Geen verdere afwerking nodig, wat efficiënter is in termen van bouwtijd en materiaalbehoefte.

2. Borstweringen in combinatie met metselwerk

Bij het combineren van borstweringen en metselwerk is het belangrijk om rekening te houden met de materialeigenschappen van beide componenten. In source [2] en [3] is vermeld dat metselwerk vaak ondersteunt bij het vormen van borstweringen, vooral in historische of traditionele gebouwen. Het metselwerk kan echter ook een beperkend effect hebben op de toepassing van moderne borstweringen, zoals bij geventileerde gevels.

In dergelijke gevallen dient rekening gehouden te worden met:

  • De drukverdeling tussen borstwering en metselwerk.
  • De eventuele noodzaak van versterking, zoals het aanbrengen van een extra verankering of een extra laag isolatie.
  • De esthetische aansluiting, zodat de borstwering niet uit de gevelconstructie stuit.

3. Toepassing van isolatie in borstweringen

In source [1] is vermeld dat de Styrock-gevelplint een combinatie is van isolatie, gevelafwerking en waterslag. Deze techniek is gericht op energiebesparing en gevelbescherming, vooral in geventileerde gevels.

De voordelen van deze uitvoering zijn:

  • Geen aparte isolatie nodig, omdat de kantplank al voorzien is van isolerende eigenschappen.
  • Een waterdichte laag die zorgt voor bescherming tegen natte damp en regenwater.
  • Een mooi esthetisch geheel, omdat de gevelplint en borstwering visueel samenkomen in één constructie.

Bouwkundige overwegingen

1. Ventilatie en dampbeheersing

Bij het aanbrengen van borstweringen in combinatie met metselwerk is het belangrijk om rekening te houden met ventilatie en dampbeheersing. In source [2] is vermeld dat bij het vervangen van glaswerk of het aanbrengen van nieuwe ventilatiekanalen, ook rekening moet worden gehouden met de dampbeheersing in het gevelsysteem.

Voor borstweringen geldt:

  • Dampbeweging moet worden voorkomen, zodat er geen condensatie kan optreden in de constructie.
  • Luchtdichtheid is essentieel voor de energieprestatie van het gevelsysteem.
  • Ventilatiekanalen of roosters kunnen worden ingezet om ervoor te zorgen dat de borstwering en het metselwerk goed worden geventileerd.

2. Beveiliging en scheidingsfunctie

Borstweringen vullen vaak ook een scheidingsfunctie of beveiligingsfunctie in. In source [3] is vermeld dat een borstwering een onderdeel kan vormen van een gevelconstructie die als een zichtscheidingsconstructie fungeert.

In dergelijke gevallen is het belangrijk om:

  • De hoogte van de borstwering te bepalen op basis van de gewenste beveiliging.
  • De stabiliteit van het metselwerk te controleren, zodat het in staat is om de borstwering te ondersteunen.
  • De toegankelijkheid van het metselwerk te beoordelen, zodat eventuele reparaties of onderhoud makkelijk uit te voeren zijn.

3. Esthetische aansluiting met de rest van het bouwwerk

De esthetische aansluiting van de borstwering met het resterende bouwwerk is essentieel voor een harmonisch gevelontwerp. In source [3] is vermeld dat de borstwering een overwegend transparant karakter moet hebben boven borsthoogte, afhankelijk van het gevelontwerp.

In dergelijke gevallen is het aan te raden om:

  • Materialen en kleuren van de borstwering aan te passen aan die van de rest van het gevelontwerp.
  • Profielen en afwerking zorgvuldig te kiezen, zodat de borstwering visueel aansluit op de rest van het bouwwerk.
  • Overmaat aan gedetailering en ornamenten te vermijden, zodat de borstwering niet uit de gevelconstructie stuit.

Conclusie

Borstweringen vormen een essentiële component van zowel het functionele als esthetische ontwerp van een gebouw. In combinatie met metselwerk vervullen ze een belangrijke rol in de structuur van een gevelconstructie, maar ook in de visuele coherente aansluiting van het bouwwerk. Tijdens renovatieprojecten of nieuwbouw is het belangrijk om rekening te houden met de toestand van bestaande metselwerken en de toepassing van moderne borstweringen zoals de Styrock-borstwering.

De keuze van materialen, de hoogte, diepte en afwerking van de borstwering is afhankelijk van de context, zoals industriële toepassingen, particuliere bebouwing of commerciële projecten. Het is aan te raden om professioneel advies in te winnen, vooral bij complexere projecten of bij de integratie van moderne constructietechnieken.

Bronnen

  1. Styrock kantplank, gevelplint of borstwering
  2. Lokale regelgeving, CVDR34334
  3. Lokale regelgeving, CVDR731511

Related Posts