Maximale Hoogte van Metselwerk: Richtlijnen, Constructieve Beslissingen en Praktische Aanbevelingen
Het bepalen van de maximale hoogte van metselwerk is een essentieel onderdeel van elke bouw- of renovatieproject. Het betreft zowel het binnenmetselwerk als het gevelmetselwerk, en het heeft grote invloed op de stabiliteit, de duurzaamheid en het uiterlijk van het gebouw. In dit artikel behandelen we de belangrijkste richtlijnen, aanbevelingen en technische bepalingen die van toepassing zijn op de hoogte van metselwerk. Deze informatie is gebaseerd op actuele technische publicaties, bouwvoorschriften en praktische ervaringen, zoals beschreven in betrouwbare bronnen binnen de bouwsector.
Inleiding
Metselwerk speelt een cruciale rol in zowel de constructieve functie als de esthetische afwerking van een gebouw. Bij het ontwerpen of herstellen van metselwerk moet rekening worden gehouden met factoren zoals windbelasting, stabiliteit, vervorming en de toepassing van dilataties. De hoogte van metselwerk kan niet willekeurig worden gekozen; er zijn bepaalde technische en normatieve beperkingen die ervoor zorgen dat het metselwerk veilig en functioneel blijft.
In dit artikel geven we een overzicht van de maximale toelaatbare hoogte van metselwerk in verschillende situaties, zoals bij woon- en kantoorgebouwen, niet-dragende binnenwanden, en metselwerk op betonvloeren. Daarnaast geven we praktische richtlijnen voor het aanbrengen van metselwerk en de keuze van passende materialen.
## Maximale Hoogte van Metselwerk: Algemene Richtlijnen
Toepassing van horizontale dilataties
Een van de belangrijkste richtlijnen voor het bepalen van de hoogte van metselwerk is het gebruik van horizontale dilataties. Volgens de CUR aanbeveling 71 mag de hoogte van metselwerk tot de eerste horizontale dilatatie niet hoger zijn dan 11 meter. Dit geldt vooral voor woon- en kantoorgebouwen waarin het metselwerk vanaf de fundering tot de dakrand kan worden opgetrokken zonder horizontale scheidingsvoegen.
Bij het overschrijden van deze hoogte is het verstandig om advies in te winnen bij een constructeur of de voorgeschreven berekening uit te voeren. Dit is belangrijk omdat vervorming van het metselwerk kan leiden tot scheuren, lekkages en stabiliteitsproblemen.
Toepassing in woon- en kantoorgebouwen
De KNB (Keramische Nederlandse Bouwmaterialen) geeft aan dat het metselwerk in een wooncomplex van ongeveer 15 meter hoog of een kantoorgebouw van ongeveer 16 meter in principe kan worden opgetrokken zonder horizontale dilataties, mits de spouwbreedte en spouwankers correct zijn aangebracht.
Toch wordt aangeraden om de hoogte van het metselwerk niet hoger te maken dan vijf woonverdiepingen (ca. 15 meter) of vier kantoorverdiepingen (ca. 16 meter). Dit om de constructieve integriteit van het metselwerk te waarborgen en mogelijke scheurvorming of vervorming van het geveloppervlak te voorkomen.
## Niet-dragende Binnenwanden: Maximale Hoogte
Niet-dragende binnenwanden zijn vaak gemaakt van metselstenen of betonblokken en worden gebruikt om ruimtes te verdelen of akoestische of thermische isolatie te bieden. In het geval van Rutger, die in een forumvraag informeerde over de maximale hoogte van een niet-dragende binnenmuur, is het belangrijk om rekening te houden met de onderbouwing en constructieve versterking.
Rutger beschrijft een binnenmuur die is opgebouwd uit 10 cm dikke Poriso-stenen op een gewapend betondek van 10 cm dik. Aan de zijkanten heeft hij het metselwerk versterkt met extra betonijzers. In dergelijke situaties is de hoogte van de muur afhankelijk van de stabiliteit van de ondergrond en de constructieve versterking die is toegepast.
In het algemeen geldt dat een niet-dragende binnenmuur zonder extra versterking tot een hoogte van ongeveer 2,5 meter kan worden opgetrokken. Bij hogere muren is het verstandig om versterkende elementen toe te voegen zoals linten, scheidingsvoegen of verankering aan de fundering.
## Constructieve Overwegingen bij Metselwerk
Verdeling van lagenmaat
Bij het aanbrengen van metselwerk is het belangrijk om rekening te houden met de verdeling van lagenmaat. Dit betreft de hoogte van de metselblokken, de dikte van de voegmortel en de precisie bij het opmetselen van de lagen.
Porotherm metselblokken, bijvoorbeeld, zijn ontworpen met een standaardhoogte van 249 mm. De werkende maat in combinatie met een lijmmortel van 250 mm is afgestemd op de meest voorkomende verdiepingshoogtes in woningen. Bij afwijkende verdiepingshoogtes kan het nodig zijn om blokken te zagen of de dikte van de lintvoeg aan te passen.
Het aanbevolen is om de lintvoeg niet dunner dan 7 mm aan te brengen. Bij het opmetselen van Porotherm metselblokken wordt vaak een lintvoegdikte van 12 mm gebruikt, maar dit kan variëren afhankelijk van de spouwverdeling en de afwerking van de gevel.
Verankering en stabiliteit
In de Eurocode wordt aangegeven dat gewapend metselwerk een betere stabiliteit biedt. Het is daarom aan te raden om bij hogere metselwanden verankering toe te passen, zoals spouwankers, linten of lintversterkingen. Deze elementen zorgen voor extra stabiliteit en voorkomen scheurvorming bij veranderende omstandigheden zoals temperatuurveranderingen of windbelasting.
In het geval van lijmgevormd metselwerk is het ook belangrijk om rekening te houden met de overlap van de stenen. Volgens de Eurocode moeten metselstenen overlappend worden geplaatst in de lagen, zodat het metselwerk zich gedraagt als een constructief element.
## Materialen en Technieken voor Metselwerk
Betonstenen en Poriso
Betonstenen worden vaak gebruikt voor gevelmetselwerk en binnenwanden vanwege hun goede thermische isolatie, lichtgewicht en eenvoudige verwerking. Poriso-stenen, een soort lichtgewicht betonblok, zijn populaire keuze bij binnenwanden. Ze zijn isolerend, droog en droogvast, en geschikt voor verdeelwanden.
Bij het aanbrengen van Poriso-stenen is het belangrijk om lijmmortel te gebruiken, omdat dit de stabiliteit en het esthetisch resultaat verbetert. Poriso is gekoppeld aan een lichtgewicht lijmmortel, waardoor de dikte van de voegen aangepast kan worden aan de maatverdeling van de stenen.
Lijmgevormd metselwerk
Lijmgevormd metselwerk biedt een aantal voordelen ten opzichte van traditioneel mortelgevormd metselwerk. De lijmmortel zorgt voor een preciezere afwerking, een beter thermisch isolatie en minder vochtproblemen. Het is echter belangrijk om rekening te houden met de constructieve vereisten van het metselwerk.
Volgens de nationale bijlage bij NEN-EN 1996-2 mag bij lijmgevormd metselwerk een ongedilateerde wandlengte (lm) tot 3 maal de koppenmaat worden aangehouden. Bij gelijmde betonstenen moet rekening worden gehouden met een kleinere waarde van lm, omdat het metselwerk minder vervormingsgevoelig is.
## Praktische Aanbevelingen voor Het Aanbrengen van Metselwerk
Fundering en Onderbouwing
Een goed aangetekende fundering is essentieel voor de stabiliteit van het metselwerk. Voor een muurtje of een kleine binnenmuur is een gracht van 50 cm diep en twee maal de dikte van de muur breed voldoende. In de gracht kunnen betonijzers worden geplaatst om de stabiliteit te verbeteren.
Bij het aanbrengen van het metselwerk is het belangrijk om elke laag horizontaal en evenwichtig te leggen. Het gebruik van een metseldraad helpt bij het behouden van de precisie en het vlakke uiterlijk van het metselwerk. Het metseldraad mag niet langer dan 10 meter zijn om de precisie te garanderen.
Werkmethoden en Arbeidsintensiteit
Het aantal metselstenen dat een metselaar per dag kan verwerken varieert afhankelijk van de grootte en het gewicht van de stenen. Bij bakstenen zijn dit gemiddeld 800 tot 900 stenen per dag, waarbij het aantal bukbewegingen tot 1600 tot 1800 kan oplopen. Bij bouwstenen of betonblokken is het aantal lager, doordat deze groter en zwaarder zijn.
De prijs van metselen wordt vaak per 1000 stenen berekend, meestal rond de 300 euro exclusief mortel en voegafwerking. Het gemiddelde bruto salaris van een metselaar bedraagt 4.257 euro per maand, of 24,58 euro per uur bij flexwerking.
## Rechtelijke en Regelgevende Beperkingen
Bij het ontwerp van een gebouw of bij het uitvoeren van een renovatieproject moet rekening worden gehouden met de lokale bouwregelgeving en nationale bouwvoorschriften. Deze regelgeving kan de maximale bouwhoogte beperken, afhankelijk van de locatie van het bouwproject en de soort bouwwerk.
Bijvoorbeeld:
- In een bebouwde kom mag een bouwwerk niet hoger zijn dan 15 meter, tenzij een ontheffing is verleend door de gemeente.
- In een niet-aan een weg grenzend terrein mag de hoogte van een bouwwerk niet meer dan 2,70 meter bedragen, tenzij het een zadeldak met hellingen van maximaal 45 graden heeft.
- Bij hoeken van gebouwen moet rekening worden gehouden met dilataties en verankering, omdat het metselwerk daar zwakker kan zijn.
Het is verstandig om te controleren bij de gemeente of er lokale regelgeving is die van toepassing is op het bouwproject. Ook is het aan te raden om advies in te winnen bij een constructeur of bouwkundig deskundige, zeker bij hoge of complexe metselconstructies.
## Conclusie
De maximale hoogte van metselwerk is afhankelijk van verschillende factoren, zoals constructieve vereisten, materiaalkeuze, fundering en regelgeving. Het is belangrijk om rekening te houden met technische richtlijnen zoals die van de CUR, KNB en Eurocode, evenals met lokale bouwvoorschriften. Bij het aanbrengen van metselwerk is het verstandig om horizontale dilataties te plaatsen bij een hoogte boven de 11 meter, en om constructieve versterkingen toe te passen bij niet-dragende muren boven de 2,5 meter.
Het gebruik van lijmgevormd metselwerk en lichtgewicht metselblokken zoals Poriso en betonstenen biedt voordelen in termen van precisie, isolatie en esthetiek. Toch is het belangrijk om technische berekeningen en constructieve overwegingen mee te nemen in het ontwerp van het metselwerk.
Voor zowel bouwprojecten als renovaties is het verstandig om advies in te winnen bij een deskundige, zodat het metselwerk zowel visueel aantrekkelijk als constructief betrouwbaar is.
## Bronnen
- Webwoordenboek – Hoe hoog kun je een muur metselen
- KNB – Infoblad 16: Maximale gevelhoogte in baksteenmetselwerk
- Vekemans – Hoe maak je betonstenen gevelmetselwerk
- Wienerberger – Binnenmuur: verdelen van lagenmaat
- Klusidee – Forum: Hoogte metselwerk op betonvloer
- Gelsing Steenhandel – Technische infobladen: Maximale gevelhoogte baksteenmetselwerk
- Lokale regelgeving – CVDR 74939
Related Posts
-
M. Brouwers Metselwerken: Een overzicht van expertise, diensten en klantbeoordelingen
-
Luchtspouwen in metselwerk: functie, bouwmethoden en onderhoud
-
Los komend metselwerk: oorzaken, onderzoek en herstelopties
-
Loodvervanger in metselwerk: Duurzame alternatieven voor schoorsteen- en gevelrenovatie
-
Loodvervanger voor opgaand metselwerk: een moderne oplossing voor dakkapellen en schoorstenen
-
Lood Vervangen in Metselwerk: Belangrijke Stappen en Aanbevelingen voor Duurzame Resultaten
-
Loodvervangers en afdichting bij opgaand metselwerk: Duurzame en praktische oplossingen voor de bouw
-
Lintvoegen in metselwerk: functie, toepassing en uitvoering