Inleiding
PIR-isolatieplaten zijn steeds vaker inzetbaar in de bouw- en renovatiepraktijk, vooral vanwege hun hoge isolatiewaarde en compacte uitvoering. PIR staat voor polyisocyanuraat, een kunststof isolatiemateriaal dat als verdere ontwikkeling van PUR (polyurethaan) bekendstaat. In vergelijking met klassieke isolatiematerialen zoals glas- of rotswol, biedt PIR een betere warmte-isolatie bij een geringere dikte, wat het een aantrekkelijke keuze maakt voor projecten waar ruimte beperkt is.
In dit artikel bespreken we de eigenschappen, toepassingen en voordelen van PIR-isolatieplaten. We geven een overzicht van de thermische eigenschappen, de beschikbare diktes en het gebruik in verschillende bouwconstructies zoals daken, vloeren en muren. Ook komen we in op de vochtbestendigheid, brandveiligheid en de praktische kant van montage.
Wat zijn PIR-isolatieplaten?
PIR-isolatieplaten zijn kunststoffenplaten die gemaakt worden uit polyisocyanuraat, een chemische verbinding die ontstaat door de reactie van isocyanaten met bepaalde koolwaterstoffen. Deze platen hebben een gesloten celstructuur, wat betekent dat ze luchtluchtbelletjes bevatten die de warmte- en vochttransmissie beperken. In tegenstelling tot PUR (polyurethaan), heeft PIR een iets lagere lambda-waarde (0,023 – 0,026 W/mK), wat betekent dat het beter isoleert bij dezelfde dikte.
Een belangrijk verschil met PUR is ook de brandveiligheid. PIR produceert minder rookgassen bij verhitting dan PUR, wat het een iets veiligere optie maakt in brandgevoelige ruimtes. Daarnaast zijn PIR-platen vaak voorzien van een dampdichte laag, zoals aluminiumfolie of glasvlies. Deze laag zorgt ervoor dat de platen direct ook als dampscherm kunnen dienen, waardoor het aantal benodigde materialen tijdens een isolatieproject kan worden beperkt.
PIR-platen zijn hard, dicht en duurzaam, waardoor ze geschikt zijn voor gebruik op vloeren of in spouwmuren. Ze zijn makkelijk te snijden, maar moeten wel nauwkeurig afgestemd worden op de openingen om thermische bruggen te vermijden. Voor het snijden van PIR in het midden van dakspanten is vaak een isolatieschuimbus nodig om kleine lekken of onregelmatigheden op te vullen.
Thermische Eigenschappen en Isolatiewaarden
Lambda-waarde (λ)
De lambda-waarde is een maat voor de warmtegeleiding van een materiaal. Hoe lager deze waarde, hoe beter het materiaal isoleert. PIR heeft een lambda-waarde van 0,023 – 0,026 W/mK, wat beter is dan bijvoorbeeld glaswol (0,040 W/mK). Dit betekent dat PIR ongeveer 1,7 keer beter isoleert bij dezelfde dikte.
Rd-waarde (Resistiviteit)
De Rd-waarde geeft de warmteweersstand aan, berekend uit de dikte van het materiaal en de lambda-waarde. Voor PIR is de Rd-waarde afhankelijk van de dikte. Bijvoorbeeld:
- 8 cm PIR: Rd ≈ 3,5 m²K/W
- 10 cm PIR: Rd ≈ 4,5 m²K/W
- 18 cm PIR: Rd ≈ 6,0 m²K/W
De Rd-waarde is belangrijk bij het bepalen van de benodigde isolatiedikte om aan wettelijke eisen te voldoen. In Nederland is bijvoorbeeld een minimum Rd-waarde van 3,5 m²K/W vereist voor dakisolatie om in aanmerking te komen voor subsidies.
Rc-waarde
De Rc-waarde is de Rd-waarde gecorrigeerd voor de warmteverliezen door de opbouw van de constructie, zoals schroeven of koppelingen. De Rc-waarde ligt iets lager dan de Rd-waarde, maar geeft een realistisch beeld van de thermische prestaties in de praktijk.
Toepassingen van PIR-isolatieplaten
PIR-isolatieplaten zijn breed toepasbaar in verschillende bouwconstructies. Vanwege hun compacte formaat en hoge isolatiewaarde zijn ze ideaal voor projecten waar ruimte beperkt is.
1. Dakisolatie
PIR-platen zijn ideaal voor het isoleren van zowel platte daken als hellende daken. In hellende daken kunnen ze worden aangebracht onder de spanten of op een houten structuur. Omdat de platen hard en beloopbaar zijn, kunnen ze ook gebruikt worden in vloeren of als ondergrond voor een verdieping.
2. Vloerisolatie
Omdat PIR weinig vocht opneemt en een hoge drukweerstand heeft, is het geschikt voor het isoleren van vloeren. Vooral in ruimtes waar vocht aanwezig is, zoals kelders of bij de aansluiting van de ondergrond, kan PIR een betere oplossing zijn dan glas- of houtvezelplaten.
3. Muurisolatie
PIR is ook geschikt voor het isoleren van spouwmuren en buitenvoegscheidingen. Vanwege de hoge isolatiewaarde is de benodigde dikte kleiner dan bij andere materialen, wat handig is bij renovaties waar ruimte beperkt is.
4. Spouwmuurisolatie
In spouwmuren kan PIR gebruikt worden als een hard, duurzaam en vochtbestendig isolatiemateriaal. De gesloten celstructuur zorgt voor een lage luchtdoorlaatbaarheid, wat positief werkt op de energieprestaties van het gebouw.
Voordelen van PIR-isolatieplaten
1. Hoge isolatiewaarde
De hoge isolatiewaarde van PIR betekent dat minder dikte nodig is om dezelfde isolerende werking te bereiken. Dit is vooral voordelig in ruimtes waar beperkte beschikbare ruimte is, zoals bij renovaties van oude woningen.
2. Vochtbestendig
Vanwege de gesloten celstructuur neemt PIR geen vocht op, waardoor het ideaal is voor toepassingen in vochtige ruimtes zoals daken of buitenmuren. Ook bij lekkages of condensatie blijft de isolerende werking behouden.
3. Brandveilig
PIR produceert bij verhitting minder rookgassen dan PUR, wat het een iets veiligere optie maakt in ruimtes waar brandveiligheid belangrijk is, zoals in scholen of kantoren.
4. Gecombineerde dampschermfunctie
Veel PIR-platen zijn voorzien van een dampdichte laag aan beide zijden. Hierdoor is het mogelijk om het direct te gebruiken zonder een extra dampscherm aan te brengen, wat tijd en kosten bespaart.
5. Eenvoudig in te passen
Omdat PIR-platen hard en stijf zijn, zijn ze makkelijk te verwerken in standaard bouwconstructies. Ze zijn ook geschikt voor automatische snijmachines, waardoor de montage tijdens een isolatieproject sneller kan verlopen.
Nadelen en Beperkingen
1. Gevoelig voor UV-straling
PIR-platen kunnen gevoelig zijn voor UV-straling bij directe zonlicht. Daarom is het belangrijk om ze tijdens transport of opslag te beschermen tegen zonlicht. Bij buitenisolatie moet er extra zorg genomen worden dat ze niet blootgesteld worden aan directe zon.
2. Beperkte flexibiliteit
In tegenstelling tot isolatiematten of schuim, zijn PIR-platen stijf en niet flexibel. Dit kan uitdagingen opleveren bij het isoleren van ruimtes met onregelmatige vormen of bij het aanpassen aan kleine openingen.
3. Hoge aankoopkosten
Hoewel PIR een hoge isolatiewaarde biedt, is het vaak duurder in aankoop dan glaswol of andere materialen. De hoge investering kan echter worden gecompenseerd door de langere levensduur en de energiebesparing.
Hoe Kies je de Juiste Dikte van PIR-isolatieplaten?
De benodigde dikte van PIR-isolatieplaten hangt af van de gewenste Rd- of Rc-waarde, de toepassing en eventuele subsidies of normen. Hieronder geven we een overzicht van de benodigde diktes en Rd-waarden:
| Dikte (cm) | Rd-waarde (m²K/W) |
|---|---|
| 3 | 0,135 |
| 5 | 0,225 |
| 8 | 0,35 |
| 10 | 0,45 |
| 15 | 0,675 |
| 18 | 0,81 |
Voor dakisolatie in Nederland is bijvoorbeeld een minimum Rd-waarde van 3,5 m²K/W vereist. Dit is bereikbaar met een PIR-plaat van ongeveer 8 cm dikte. Hoe dikker de plaat, hoe beter de isolatie.
Bij vloerisolatie is de benodigde Rd-waarde iets lager, maar hangt af van de ondergrond en de luchtdrukverschillen. In kelders of bij aansluiting aan de grond is een Rd-waarde van 2,5 m²K/W vaak voldoende.
Montage van PIR-isolatieplaten
Bij montage van PIR-isolatieplaten is het belangrijk om de volgende aandachtspunten in de gaten te houden:
1. Nauwkeurig snijden
Omdat PIR-platen hard zijn, is het essent om ze nauwkeurig op maat te snijden. Gebruik hiervoor een scherp snijblad of een schuimzaag. Zorg dat de platen perfect passen in de openingen om thermische bruggen en lekken te voorkomen.
2. Vaste bevestiging
PIR-platen moeten goed vastgezet worden in de constructie. Gebruik hierbij geschikte bevestigingsmiddelen zoals schroeven of lijm, afhankelijk van de toepassing.
3. Luchtdicht maken
Omdat PIR-platen vaak al een dampdichte laag hebben, is het belangrijk om de naden goed af te plakken met bijvoorbeeld alutape. Dit zorgt voor een luchtdichte constructie en voorkomt verlies van isolatieeffect.
4. Bescherming tegen UV-straling
Bij buitenisolatie is het belangrijk om de PIR-platen te beschermen tegen direct zonlicht. Gebruik hierbij een tijdelijke of permanente bescherming zoals een voeg of een buitenwand.
PIR versus Andere Isolatiematerialen
1. PIR versus PUR
| Eigenschap | PIR | PUR |
|---|---|---|
| Lambda-waarde | 0,023 – 0,026 W/mK | 0,028 – 0,035 W/mK |
| Brandveiligheid | Minder rookgassen bij verhitting | Meer rookgassen bij verhitting |
| Vochtbestendigheid | Ja | Ja |
| Toepassing | Daken, vloeren, muren | Daken, muren |
| Dikte bij Rd 3,5 | 8 cm | 10 cm |
PIR isoleert iets beter dan PUR bij dezelfde dikte en produceert minder rookgassen bij verhitting, wat het een iets veiligere optie maakt.
2. PIR versus Glaswol
| Eigenschap | PIR | Glaswol |
|---|---|---|
| Lambda-waarde | 0,023 – 0,026 W/mK | 0,040 W/mK |
| Dikte bij Rd 3,5 | 8 cm | 15 cm |
| Vochtbestendigheid | Ja | Nee |
| Toepassing | Daken, vloeren, muren | Muren, plafonds |
| Luchtstroming | Minder doorlaatbaar | Meer doorlaatbaar |
Glaswol is goedkooper, maar heeft een lagere isolatiewaarde en is gevoeliger voor vocht.
Voorbeeldproduct: Iko Enertherm PIR Isolatieplaat
Een concreet voorbeeld van een PIR-isolatieplaat is de Iko Enertherm PIR isolatieplaat 81 mm, 0,72 m², Rd 3,52. Deze plaat is ideaal voor het isoleren van zolders, muren, vloeren en plafonds. De plaat is voorzien van een gasdicht aluminiumlaag, waardoor geen apart dampscherm nodig is. Het heeft een Rd-waarde van 3,52, wat voldoet aan de meeste wettelijke eisen voor dakisolatie.
De plaat is gemakkelijk te snijden dankzij het rasterpatroon op de bekleding. Het lichte gewicht en het tand-en-groef-kliksysteem zorgen voor een snelle en nauwkeurige montage. De plaat is 81 mm dik, 120 cm lang en 60 cm breed, wat het geschikt maakt voor standaard constructies.
Conclusie
PIR-isolatieplaten zijn een uitstekende keuze voor projecten waar hoge isolatiewaarden gecombineerd moeten worden met beperkte ruimte. Vanwege de hoge Rd-waarde, vochtbestendigheid en brandveiligheid zijn ze geschikt voor het isoleren van daken, vloeren en muren. Ze zijn makkelijk in te passen in standaard bouwconstructies en kunnen vaak direct als dampscherm fungeren.
De keuze voor PIR hangt af van de specifieke toepassing, budget en energiedoelstellingen. Voor kleinere projecten of bij beperkte beschikbare ruimte kan PIR een betere oplossing zijn dan klassieke isolatiematerialen zoals glas- of rotswol. Bij de montage is het belangrijk om rekening te houden met de UV-gevoeligheid en de noodzaak tot nauwkeurig snijden en luchtdicht maken.