Wat je moet doen na een positieve zelftest: Advies, isolatie en besmettelijkheid

Naarmate de coronapandemie in Nederland verder afneemt en de maatregelen worden versoepeld, verandert ook het advies voor mensen die een positieve zelftest hebben gedaan. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de actuele richtlijnen, aanbevelingen en wetenschappelijke achtergronden op basis van de meest recente informatie. De focus ligt op het gedrag dat aan te bevelen is na een positieve zelftest, inclusief de vraag of isolatie nog steeds verplicht is en hoe lang iemand besmettelijk kan zijn.

Wat is een positieve zelftest?

Een positieve zelftest betekent dat iemand op het moment van testen positief is voor het coronavirus (SARS-CoV-2). Zelftests zijn eenvoudige, snelle tests die zonder medische hulp of apparatuur thuis kunnen worden uitgevoerd. Ze geven een indicatie van of iemand besmet is, maar zijn geen 100% betrouwbaar. Het resultaat is een momentopname en kan veranderen in de loop van de tijd.

De meeste zelftests zijn antigen-tests (RAT-tests), waarbij het aanwezigheid van virusdeeltjes detecteert. In tegenstelling tot PCR-tests (NAAT-tests), kunnen zelftests soms ook een positief resultaat tonen na herstel of bij een oude infectie. Dit betekent dat een positief resultaat op een zelftest niet altijd duidelijk aangeeft dat iemand momenteel besmettelijk is.

Is isolatie nog steeds nodig na een positieve zelftest?

De richtlijnen met betrekking tot isolatie zijn aangepast naarmate de coronasituatie veranderde. Tot 10 maart 2023 was het nog steeds aan te raden om in isolatie te gaan na een positieve zelftest. Sinds die tijd is het echter niet meer verplicht om in isolatie te gaan, ook niet als je besmet bent gebleken.

Toch benadruken zowel het kabinet als gezondheidsautoriteiten het belang van gezond verstand bij het voorkomen van besmetting. Dit betekent dat mensen met klachten of een positieve test bijvoorbeeld:

Thuis moeten blijven als ze zich ziek voelen
Fysiek contact met kwetsbare mensen moeten vermijden
Een mondneusmasker moeten dragen als contact onvermijdelijk is
Handen vaak en goed moeten wassen
Ventilatie in binnenruimtes moeten waarborgen

Hoewel isolatie niet verplicht is, wordt het aanbevolen om ten minste vijf dagen in isolatie te blijven om het risico op verspreiding te beperken. Dit geldt ook voor mensen die gevaccineerd zijn of eerder COVID-19 hebben gehad.

Wat zijn de aanbevelingen als je een positieve zelftest hebt?

Als iemand een positieve zelftest heeft, zijn er verschillende aanbevelingen die kunnen helpen om het risico op besmetting te verminderen. Deze richtlijnen zijn vooral gericht op het voorkomen van het verspreiden van het virus naar andere mensen, ook binnen het eigen huishouden.

1. Blijf thuis als je ziek bent

Hoewel het niet meer verplicht is om in isolatie te gaan, is het aan te raden om thuis te blijven als je symptomen hebt. Dit geldt zeker als de klachten ernstig zijn, zoals hoge koorts, hoest, verlamming of vermoeidheid.

Als je aan lichte klachten leidt, zoals een verkouden neus of lichte hoest, is het verstandig om met je werkgever te overleggen of je kunt werken vanuit huis. Veel bedrijven hanteren flexibele regels voor ziekte- en klachtenverzuim.

2. Vermijd fysiek contact

Het is belangrijk om fysiek contact met anderen te vermijden, vooral met mensen die kwetsbaar zijn voor ernstige vormen van luchtweginfecties. Denk bijvoorbeeld aan ouderen, mensen met chronische aandoeningen of zwangere vrouwen.

Als fysiek contact onvermijdelijk is, zoals bij mantelzorg, wordt het dragen van een mondneusmasker aanbevolen. Dit helpt om de verspreiding van virusdeeltjes te beperken.

3. Blijf in contact met huisgenoten

Tot 10 maart 2023 was het aan te raden om ook afstand te houden van huisgenoten als je positief was getest. Sinds die tijd is deze richtlijn vervallen, maar het is verstandig om toch zoveel mogelijk afstand te bewaren binnen het eigen huishouden.

Als het niet mogelijk is om afstand te houden, is het aan te raden om bijvoorbeeld aparte slaapkamers te gebruiken of een mondkapje te dragen bij het delen van ruimtes.

Hoe lang ben je besmettelijk na een positieve test?

De besmettelijkheid van een persoon met een positieve test hangt af van verschillende factoren, zoals het type infectie (symptomatisch of asymptomatisch), het virusvermogen en de duur van de klachten. Wetenschappelijk bewijs laat zien dat mensen meestal het meest besmettelijk zijn in de eerste dagen na het begin van de klachten.

Besmettelijkheidsperiode

Begin van de besmettelijkheid: 2 dagen voor het begin van de klachten
Eind van de besmettelijkheid: Als de persoon 24 uur klachtenvrij is en minstens 5 dagen na het begin van de symptomen
Maximale besmettelijkheid: Tot 10 dagen na het begin van de symptomen

De meeste mensen zijn niet langer besmettelijk na 5 dagen als ze geen klachten meer hebben. Als er wel klachten zijn, zoals hoest of niest, kan de besmettelijkheid tot wel 10 dagen duren, vooral bij mensen met mildere klachten.

Onderzoek wijst erop dat mensen met milde klachten meestal niet besmettelijk zijn na 10 dagen, zelfs als er nog milde symptomen zijn. Dit geldt ook voor mensen die een positieve zelftest hebben gedaan, maar geen klachten ervaren.

Moet je een PCR-test of RAT-test doen na een positieve zelftest?

Volgens de huidige richtlijnen is het niet nodig om een positief resultaat van een zelftest te bevestigen met een RT-PCR test of een RAT-test uitgevoerd door een zorgverlener. Dit geldt ook voor mensen die geen symptomen hebben.

Hoewel een PCR-test nauwkeuriger is dan een zelftest, is het niet verplicht om deze test te doen als je positief bent getest. Eén uitzondering is wanneer de klachten verergeren of als je behoefte voelt om meer zekerheid te krijgen over je infectie. In dat geval kan je terechtgaan bij je huisarts.

Wat is de rol van de GGD en andere gezondheidsinstanties?

Sinds het afbouwen van de coronamaatregelen is de rol van de GGD en andere gezondheidsinstanties verminderd. Voor de meeste mensen is een test bij de GGD niet langer nodig na een positieve zelftest. Echter, als je klachten hebt en je wilt weten of het wel of niet om corona gaat, is het mogelijk om terecht te gaan bij je huisarts of een GGD-coronatestcentrum.

Testen bij de GGD

Tot 2023 was het aan te raden om bij de GGD te testen als je klachten had of contact had gehad met iemand die positief was getest. Sinds 2023 is dit niet meer verplicht, maar het mag natuurlijk wel. Als je bijvoorbeeld regelmatig in contact staat met kwetsbaren en je wil hen beschermen, is het verstandig om een zelftest te doen.

Wat is de stand van zaken rondom herinfecties en langer positieve tests?

Een belangrijk aspect bij positieve zelftests is het verschijnsel van langer positieve tests. Sommige tests, met name NAAT-tests (PCR-tests), kunnen tot wel 90 dagen lang een positief resultaat tonen, zelfs als iemand volledig hersteld is. Dit maakt het moeilijk om te bepalen of een positief resultaat op een nieuwe infectie wijst of op een oude infectie.

Herinfecties zijn mogelijk, vooral bij mensen die niet volledig gevaccineerd zijn of bij wie het immuunsysteem verzwakt is. Het is belangrijk om symptomen en klachten te volgen als je weet dat je eerder corona hebt gehad.

Conclusie

Na een positieve zelftest is het belangrijk om de juiste maatregelen te nemen om de verspreiding van het coronavirus te beperken. Hoewel isolatie niet meer verplicht is, wordt het aanbevolen om ten minste 5 dagen in isolatie te blijven, vooral als je symptomen hebt.

Het dragen van een mondneusmasker, het vermijden van contact met kwetsbare personen en het naleven van de algemene adviezen voor luchtweginfecties zijn belangrijk om het risico op verspreiding te beperken. De besmettelijkheid is meestal het hoogst in de eerste dagen na het begin van de klachten en neemt af na 5 tot 10 dagen.

Het is niet nodig om een positief resultaat van een zelftest te bevestigen met een PCR-test of een RAT-test, tenzij de klachten verergeren of als je behoefte voelt om meer zekerheid te krijgen. Herinfecties zijn mogelijk, maar de meeste mensen zijn niet besmettelijk na 10 dagen, zelfs als er nog milde klachten zijn.

Door deze richtlijnen en aanbevelingen te volgen, kun je je zorgen om het verspreiden van het virus beperken en de gezondheid van je naasten beschermen.