De richtlijnen rondom isolatie en corona zijn door de jaren heen continu veranderd, afgestemd op de huidige kennis over de besmettelijkheid van het virus en de risico's die samenhangen met de verspreiding. Een van de centrale punten in de meeste richtlijnen is de vereiste om 24 uur klachtenvrij te zijn om uit isolatie te mogen. Maar wat betekent dit precies, en op welke manier wordt deze eis toegepast in de praktijk?
In dit artikel worden de wetenschappelijke en praktische aspecten van de 24-uurs-klachtenvrije regel onder de loep genomen. We leggen uit wanneer iemand als niet meer besmettelijk wordt beschouwd, hoe de isolatietermijn vaststaat, en wat de rol is van klachten zoals hoesten en benauwdheid. Daarnaast geven we inzicht in de aanbevelingen voor immuuncompromitteerde personen en patiënten die opgenomen zijn geweest in het ziekenhuis.
Wat is 24 uur klachtenvrij?
De eis om 24 uur klachtenvrij te zijn is centraal in de richtlijnen voor het beëindigen van isolatie. Deze term wordt gebruikt om aan te geven dat iemand geen symptomen meer vertoont die duiden op een actieve corona-infectie. Symptomen zoals koorts, hoesten, vermoeidheid, luchtwegklachten, koorst, verhoging en keelpijn vallen onder de categorie klachten die beoordeeld moeten worden.
Volgens meerdere bronnen, waaronder de GGD, wordt beschouwd dat iemand 24 uur klachtenvrij is wanneer de symptomen volledig verdwenen zijn. Bijvoorbeeld: als iemand hoest, moet hij of zij helemaal niet meer hoesten om voldoende te zijn aan deze eis. Er wordt geen ruimte gecreëerd voor een geringe aanwezigheid van klachten, zoals hoesten één keer per uur.
Deze eis is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, zoals dat van Bullard 2020, waarin duidelijk wordt gemaakt dat een RT-PCR Ct-waarde boven bepaalde limieten (zoals ≥ 24) geen kweekbaar virus meer aantoont, wat suggereert dat het virus niet langer besmettelijk is.
Isolatieperiode: 5 dagen of langer?
De meest recente richtlijnen adviseren om minstens 5 dagen in isolatie te blijven na het begin van de klachten. Dit is een pragmatische keuze, gezien de complexiteit van het onderscheid tussen verschillende populaties (zoals immuuncompetente en immuungecompromitteerde personen).
Als iemand klachten heeft, moet hij of zij minstens 5 dagen in isolatie blijven. Na deze 5 dagen mag de isolatie worden beëindigd, mits de persoon 24 uur klachtenvrij is geweest. Dit betekent dat iemand pas weer in contact mag met anderen als hij of zij volledig vrij van symptomen is.
Wat als je geen klachten hebt?
Als iemand geen klachten heeft maar wel positief test met een coronatest, geldt een iets andere aanpak. Ook in dit geval geldt een isolaatietermijn van 5 dagen, beginnend op de dag van de test. Na die 5 dagen mag de isolatie worden beëindigd, mits er geen klachten zijn opgetreden. In sommige gevallen wordt geadviseerd om na die 5 dagen nog 24 uur in observatie te blijven, voordat men weer in contact mag met anderen.
Een belangrijk verschil is dat bij geen klachten niet altijd duidelijk is of iemand besmettelijk is. Daarom is het belangrijk om, als er geen symptomen zijn, zelfmonitoring te handhaven en eventuele klachten te rapporteren.
Wat betekent het voor immuuncompromitteerden?
Voor personen die immuungecompromitteerd zijn (bijvoorbeeld mensen met een beperkte immuniteit door medische redenen of behandelingen), gelden iets andere richtlijnen. Ook hier geldt dat iemand minstens 5 dagen in isolatie moet blijven. Maar in dit geval wordt aanbevolen om na afloop van die periode ook een PCR-test uit te voeren op de nasopharynx of keel.
Als de Ct-waarde lager is dan 24 (bijvoorbeeld < Ct24), wordt aangeraden om de isolatie voort te zetten. Dit is gebaseerd op het feit dat een lagere Ct-waarde duidt op een hogere hoeveelheid virus in het lichaam, wat kan wijzen op een hogere besmettelijkheid.
Bij immuuncompetente patiënten (personen met een normaal immuunsysteem), geldt de 5-dagen-24-uur-klachtenvrije regel ook, maar zonder aanvullende PCR-test.
Patiënten na hospitalisatie: Wanneer is het veilig om corona-vrij te verklaren?
Voor patiënten die opgenomen zijn geweest in het ziekenhuis, zijn de richtlijnen iets ingewikkelder. Deze personen kunnen ernstig ziek zijn geweest of hebben een immuunsysteem dat beperkt is door medische factoren. Daarom is het belangrijk om in dit geval extra voorzichtig te zijn.
Er is behoefte aan specifieke criteria voor ziekenhuizen om te beslissen wanneer een patiënt corona-vrij mag worden gedeclareerd. In sommige gevallen wordt aangeraden om meerdere diepe luchtwegmonsters te nemen (zoals sputum of uitzuigsel), en deze te analyseren op basis van de Ct-waarden. Als deze waarden gedurende 14 dagen aanhoudend hoog zijn (> Ct30), kan men overwegen om de isolatie te beëindigen.
Wat met restklachten na de isolatie?
Een veelvoorkomende vraag is: Wat als klachten aanhouden na de isolatieperiode? Veel mensen rapporteren dat zij, na hun 5-daagse isolatieperiode, nog steeds klachten ondervinden, zoals hoesten, benauwdheid of vermoeidheid. In dit geval is het belangrijk om te onthouden dat deze restklachten geen noodzaak vormen om de isolatie verder te verlengen, mits de persoon 24 uur klachtenvrij is geweest op het moment van beëindigen van de isolatie.
Een voorbeeld uit de praktijk: iemand die nog steeds hoest maar geen andere symptomen heeft, kan niet langer beschouwd worden als besmettelijk. De hoest is dan een restklacht, niet langer een symptoom van een actieve infectie. In dit geval is het aan te raden om een arts te raadplegen om eventuele onderliggende oorzaken te bespreken.
Wat is de rol van klachten zoals hoesten?
Hoesten is een van de meest voorkomende klachten bij corona, en dus ook een van de belangrijkste te volgen symptomen. In de richtlijnen wordt expliciet aangegeven dat iemand niet meer hoesten mag om als 24 uur klachtenvrij te worden beschouwd. Dit betekent dat iemand die nog minstens één keer per uur hoest niet voldoet aan de eis om uit isolatie te mogen.
Ook andere klachten, zoals vermoeidheid of benauwdheid bij inspanning, kunnen leiden tot verlenging van de isolatie. Deze klachten duiden op een mogelijke aanwezigheid van het virus in de luchtwegen, en dus op een mogelijk risico op besmettelijkheid.
Wanneer is iemand niet meer besmettelijk?
Het einde van de besmettelijkheid is nauw verbonden met de viral shedding (virusuitstoting). Onderzoek heeft aangetoond dat het virus het lichaam verlaat na een bepaalde periode. De meeste mensen zijn niet langer besmettelijk als zij minstens 5 dagen na het begin van de klachten zijn en 24 uur klachtenvrij.
Voor immuuncompromitteerde personen kan deze periode langer zijn, en is een aanvullende PCR-test raadzaam.
Het virus is meestal niet langer besmettelijk als de Ct-waarde ≥ 24 is, wat aantoont dat er geen kweekbaar virus meer aanwezig is. Dit is een belangrijk criterium voor ziekenhuizen en zorginstellingen bij het bepalen van de isolatietermijn van patiënten.
Wat is de rol van druppelisolatie in de zorgsector?
In zorginstellingen en bij de verzorging van cliënten met corona wordt druppelisolatie toegepast als een van de belangrijkste hygiënemaatregelen. Dit betekent dat zorgverleners extra voorzichtig zijn bij het verplegen van deze cliënten, met name bij fysieke verzorging, werkzaamheden in de kamer, en schoonmaak.
De besmettelijke periode bij zorgverleners begint 1 tot 2 dagen voor het begin van de symptomen en eindigt als de persoon 24 uur klachtenvrij is geweest. De maximale isolatietermijn is 5 dagen na het begin van de symptomen.
Samenvatting van de isolatietermijnen
De volgende overzichtstabel geeft een overzicht van de isolatietermijnen voor verschillende groepen:
| Groep | Klachten | Isolatieperiode | 24 uur klachtenvrij vereist | Aanvullende tests |
|---|---|---|---|---|
| Immune-compromitteerde | Ja | 5 dagen | Ja | Ja (PCR) |
| Immune-compromitteerde | Nee | 5 dagen | Ja | Ja (PCR) |
| Immune-competente | Ja | 5 dagen | Ja | Nee |
| Immune-competente | Nee | 5 dagen | Ja | Nee |
| Ziekenhuisopgenomen | Ja/Nee | 14 dagen | Ja | Ja (meerdere monsters) |
| Positief getest, geen klachten | Nee | 5 dagen | Ja | Nee |
Conclusie
De richtlijnen voor het beëindigen van isolatie bij corona zijn gebaseerd op een combinatie van isolaatietermijn, klachtenstatus en in sommige gevallen PCR-testresultaten. De eis om 24 uur klachtenvrij te zijn is centraal in deze richtlijnen en dient als belangrijke indicator voor het einde van de besmettelijkheid.
Het is belangrijk om te onthouden dat de isolatietermijn kan variëren afhankelijk van de individuele omstandigheden, zoals het aanwezige immuunsysteem en de aanwezigheid van klachten. In sommige gevallen kan de isolatie verlengd worden, bijvoorbeeld bij immuuncompromitteerde personen of als klachten aanhouden die wijzen op een mogelijke blijvende besmettelijkheid.
Door deze richtlijnen nauwlettend te volgen, kan zowel men zelf als anderen worden beschermd tegen de verspreiding van het virus. Het is daarom van belang om zich op de hoogte te houden van de meest recente richtlijnen van de overheid, de GGD en andere betrouwbare zorginstanties.