Inleiding
Sinds de uitbraak van het coronavirus (SARS-CoV-2) in 2019 zijn er wereldwijd verschillende richtlijnen opgesteld om de verspreiding van het virus te beheersen. Een van de belangrijkste maatregelen is isolatie na een positieve coronatest of bij het voelen van symptomen. In Nederland zijn de richtlijnen voor isolatie in de loop van de tijd aangepast, waaronder het verlagen van de isolatieperiode van 7 naar 5 dagen. Dit artikel geeft een overzicht van de huidige richtlijnen op basis van de beschikbare gegevens. Het onderzoekt hoe lang iemand gemiddeld besmettelijk is, wanneer de isolatie mag worden afgebroken en welke voorwaarden gelden. Daarnaast worden de wetenschappelijke basis en de praktische toepassing van deze maatregelen besproken.
De besmettelijke periode bij corona
Een belangrijk aspect bij het bepalen van de isolatieperiode is de duur van de besmettelijkheid. Volgens de meeste studies en richtlijnen is de kans op overdracht van het virus het grootst in de dagen rondom het begin van de symptomen. De besmettelijke periode loopt meestal van 2 dagen voor het begin van de klachten tot 3 dagen daarna, met een afnemende kans tot dag 5. Tussen dag 5 en dag 7 is het risico op verspreiding onduidelijk, maar lijkt beperkt.
Een belangrijke studie (Bullard 2020) liet zien dat bij patiënten die minstens 8 dagen symptomen hadden, en een RT-PCR Ct-waarde ≥ 24 hadden, geen kweekbaar virus meer aangetoond kon worden. Dit suggereert dat na 8 dagen geen actief virus meer wordt uitgescheiden. Andere studies zoals Wölfel 2020 en Van Kampen 2021 bevestigen deze bevindingen, dat de meeste patiënten met milde ziekte na 8 tot 10 dagen geen kweekbaar virus meer uitscheiden.
Hoewel de PCR-test vaak tot 10 dagen positief kan blijven, betekent dit niet automatisch dat de persoon besmettelijk is. In ernstige gevallen kan het virus langer aanwezig zijn, maar de besmettelijkheid is dan meestal al lager.
Isolatieperiode: van 7 naar 5 dagen
De isolatieperiode is in Nederland in het landelijke beleid beperkt tot 5 dagen, mits 24 uur klachtenvrij. Dit is een gedeeltelijk pragmatische keuze, gezien de complexiteit om onderscheid te maken tussen diverse populaties. Sinds maart 2023 is er geen landelijke isolatieadvies meer van kracht. De aanbeveling is dat iemand met een positieve coronatest of duidelijke symptomen in isolatie moet gaan, ongeacht vaccinatietoestand, en pas uit de isolatie mag komen als de klachten zijn verbeterd en er minstens 24 uur voorbijkomen zonder koorts.
Als iemand op dag 5 nog steeds positief blijft testen, wordt aanbevolen om verder te isoleren tot dag 10. In dat geval is het belangrijk om ook maatregelen zoals mondkapjes en fysieke afstand te nemen.
Het verlagen van de isolatieperiode tot 5 dagen is onder andere gebaseerd op de bevindingen van onderzoek naar de duur van de besmettelijkheid. Het is echter ook een maatregel om het maatschappelijk en economisch verloop minder lastig te maken. Zeker bij milde gevallen, waarvan de besmettelijkheid vroegtijdig is afgenomen, is deze aanpassing relevant.
Praktische richtlijnen voor het einde van de isolatie
Het einde van de isolatie hangt af van een aantal voorwaarden. De belangrijkste zijn:
- Geen symptomen meer of een duidelijke verbetering van de klachten.
- Ten minste 24 uur zonder koorts.
- Geen fysieke contacten met anderen, indien mogelijk.
- Het aanhouden van het dragen van mondkapjes en hygiëne- en afstandsmaatregelen tot dag 10.
Als iemand nog steeds positief blijft testen op of na dag 5, moet het isolatietraject worden verlengd. In dat geval wordt meestal aanbevolen om na 7 dagen opnieuw te testen. Bij verder positieve uitslagen kan het isolatieperiode worden verlengd tot dag 10.
Het is ook mogelijk dat iemand na 5 dagen een tweede test uitvoert om te zien of het virus niet meer aanwezig is. Als de test dan negatief is, kan het isolatieperiode veilig worden beëindigd. In het geval van een positieve test op dag 5 is het aanbevolen om verder te isoleren en eventueel medische hulp in te schakelen.
Wetenschappelijke onderbouwing van de 5-daagse isolatie
Een aantal studies heeft onderzocht hoe lang de besmettelijkheid bij corona duurt. Een onderzoek door Salvatore (2021) bekeek de duur van virusuitstrijding bij gevaccineerde en niet-gevaccineerde personen tijdens een uitbraak van het Delta-variant in een federale gevangenis in Texas. De studie toonde aan dat er geen significante verschillen waren in de duur van de positiviteit bij RT-PCR of viruscultuur tussen gevaccineerde en niet-gevaccineerde personen.
De gemiddelde duur van positiviteit bij RT-PCR was 13 dagen voor zowel gevaccineerde als niet-gevaccineerde personen. De duur van positiviteit bij viruscultuur was 5 dagen voor beide groepen. Deze resultaten duiden op het feit dat de besmettelijkheid meestal voorbijkomt voor de 5e dag, ongeacht vaccinatietoestand.
Een andere studie (Bullard 2020) bevestigt dat patiënten die minstens 8 dagen symptomen hadden en een Ct-waarde ≥ 24 hadden, geen kweekbaar virus meer uitscheidden. Dit suggereert dat het virus niet langer besmettelijk is na 8 dagen. Deze bevindingen vormen de basis voor de aanpassing van de isolatieperiode naar 5 dagen, aangevuld met de voorwaarde van 24 uur klachtenvrij.
Complicaties en uitzonderingen
Hoewel de 5-daagse isolatieperiode geldt voor de meeste personen, zijn er uitzonderingen. Patiënten die ernstig ziek zijn geweest en opgenomen zijn in het ziekenhuis, of die immuun gecompromitteerd zijn, kunnen langer besmettelijk zijn. In dergelijke gevallen is het aanbevolen om langer in isolatie te blijven of medische begeleiding in te schakelen.
Bij immuuncompetente personen is de besmettelijke periode meestal beperkt tot 8 tot 10 dagen. Bij immuundeficiënte patiënten kan de besmettelijkheid echter langer duren, en moet extra voorzichtigheid worden betracht. In ziekenhuizen worden criteria opgesteld om patiënten vrij te verklaren, op basis van viruscultuur en RT-PCR-resultaten.
Een andere complicatie is het feit dat iemand na herstel nog tot 3 maanden positief kan blijven testen, zonder besmettelijk te zijn. Dit betekent dat het niet nodig is om verder in isolatie te blijven, maar het wel belangrijk is om te weten dat een positieve test niet altijd betekent dat iemand besmettelijk is.
Het belang van isolatie en preventie
Ondanks de aanpassing van de isolatieperiode naar 5 dagen is het belangrijk om preventieve maatregelen te nemen om de verspreiding van het virus te beperken. Het dragen van mondkapjes, het naleven van hygiënevoorschriften en het handhaven van afstand zijn belangrijke maatregelen, vooral in het begin van de isolatieperiode.
Het is ook aan te raden om niet alleen te werken of fysiek contact te vermijden met mensen die ernstig ziek kunnen worden van luchtweginfecties. Goede voeding en beweging spelen bovendien een rol bij het herstel van corona.
Het opbouwen van een sterke immuunreactie na infectie is ook belangrijk. Na de infectie bouwt het lichaam vaak een uitstekende immuniteit op, wat helpt bij de voorkoming van herinfectie.
Samenvatting
De isolatieperiode bij corona is in Nederland aangepast van 7 dagen naar 5 dagen, mits 24 uur klachtenvrij. Deze aanpassing is onder andere gebaseerd op wetenschappelijke studies die aantonen dat de besmettelijkheid meestal voorbijkomt binnen 5 dagen. De besmettelijke periode loopt meestal van 2 dagen voor het begin van de symptomen tot 3 dagen daarna, met afnemende kans tot dag 5. Tussen dag 5 en 7 is het risico onduidelijk, maar beperkt.
Het einde van de isolatie hangt af van verbetering van de klachten en het afwachten van 24 uur zonder koorts. Als iemand op dag 5 nog positief blijft testen, wordt verder isolatie aanbevolen tot dag 10. Wetenschappelijke studies zoals Bullard 2020, Wölfel 2020 en Salvatore 2021 onderbouwen deze aanpassingen. De besmettelijkheid is meestal beperkt tot 8 tot 10 dagen bij immuuncompetente personen, terwijl immuundeficiënte patiënten langer besmettelijk kunnen zijn.
Het is belangrijk om preventieve maatregelen te nemen, zoals het dragen van mondkapjes en het naleven van afstandsvoorschriften, om de verspreiding van het virus te beperken. Na herstel kan iemand nog tot 3 maanden positief blijven testen, maar niet besmettelijk zijn. Goede voeding en beweging spelen een rol bij het herstel van corona.