Bij de zoektocht naar duurzame en energie-efficiënte bouwmaterialen, is aerogel isolatie opgedoken als een innovatieve oplossing. Dit unieke materiaal, dat voor 95 tot 99,8% uit lucht bestaat, biedt extreem hoge isolatiewaarden met minimale dikte. Aerogel wordt beschouwd als een "superisolator" vanwege zijn uitstekende thermische isolatiewaarden, lage thermische geleidbaarheid (λ-waarde van 0,0135 tot 0,017 W/mK), en toepasbaarheid in krappe ruimtes. Het is daarom een ideale keuze voor zowel nieuwbouwprojecten als renovaties, met name in historische woningen of bij spouwmuurisolatie.
In dit artikel bespreken we de belangrijkste eigenschappen van aerogel isolatie, de toepassingen in de bouwsector, de voordelen en uitdagingen bij gebruik, en de huidige ontwikkelingen in productie en prijsontwikkeling. De informatie is gebaseerd op betrouwbare bronnen uit de sector, waaronder constructie- en isolatiebedrijven, bouwexperts en onderzoeksinstituten.
Wat is Aerogel en Hoe Werkt het?
Aerogel is een ultralicht isolatiemateriaal dat ontstaat door een silicagel te combineren met een oplosmiddel, waarna deze onder hoge druk en temperatuur wordt verhit. Tijdens dit proces verdwijnt de vloeistof in de gel, waardoor voornamelijk lucht achterblijft. Het resultaat is een vaste stof met een zeer lage dichtheid, extreem fijne poriën, en een uitstekende thermische isolatie-eigenschap. Zo is aerogel in staat om warmte effectief vast te houden en warmteverlies te voorkomen.
De thermische geleidbaarheid (λ-waarde) van aerogel ligt rond de 0,0135 tot 0,017 W/mK, afhankelijk van de toepassing en verwerking. Voor vergelijking: traditionele isolatiematerialen zoals glaswol hebben een λ-waarde van ongeveer 0,035 tot 0,045 W/mK. Dit betekent dat aerogel bijna 3 tot 4 keer beter isoleert dan veel gebruikte conventionele isolatiematerialen. Daardoor is minder materiaal nodig om dezelfde thermische isolatiewaarde te bereiken.
Aerogel bestaat in verschillende vormen, zoals platen, dekens, korrels of poeders. Elke vorm heeft zijn eigen toepassing en voordelen. De meest voorkomende vormen zijn isolatiedekens en platen, die geschikt zijn voor toepassing in muren, spouwmuren, vloeren en plafonds.
Voordelen van Aerogel Isolatie
Aerogel isolatie biedt een reeks unieke voordelen die het bijzonder geschikt maken voor specifieke bouwprojecten. De belangrijkste voordelen zijn:
1. Uitstekende Thermische Isolatie
Aerogel is een van de meest efficiënte isolatiematerialen op de markt. Het heeft een extreem lage thermische geleidbaarheid (λ-waarde), wat betekent dat het warmteverlies effectief voorkomt. Dit maakt het ideaal voor projecten waar maximale isolatie vereist is met minimale dikte. Zo kan een 1 cm lage laag aerogel een Rd-waarde van 2,5 tot 5 m²·K/W bereiken, terwijl glaswol ongeveer 0,7 m²·K/W per cm dikte levert.
2. Toepasbaar in Krappe Ruimtes
Door de minimale dikte van aerogel (vanaf 6,5 mm), is het ideaal geschikt voor toepassingen waar ruimte beperkt is. Denk aan historische woningen, spouwmuren, vloeren met weinig opbouwhoogte, of ruimtes waarin het moeilijk is om traditionele isolatiematerialen aan te brengen. Aerogel is daarom vaak te vinden in renovatieprojecten van oude gebouwen, zoals woningen gebouwd voor 1970.
3. Brandveilig en Drukvast
Aerogel is brandwerend en smelt niet bij hoge temperaturen. Het is ook drukvast en kan tot 1500 keer zijn eigen gewicht dragen, ondanks het lichte karakter. Deze eigenschappen maken het geschikt voor meerdere bouwtoepassingen en toepassingen waar drukverdeling belangrijk is.
4. Dampopen en Waterafstotend
Aerogel is dampopen, wat betekent dat het vocht doorlaat en zo condensatieproblemen voorkomt. Bovendien is het waterafstotend, waardoor het zich goed gedraagt in vochtige omgevingen. Deze eigenschappen maken het geschikt voor toepassing in vochtgevoelige ruimtes of in gebouwen met vochtproblemen.
5. Hoge Geluidsabsorptie
Naast thermische isolatie biedt aerogel ook goede akoestische eigenschappen. Het heeft een hoge geluidsabsorptie, wat het geschikt maakt voor ruimtes waar akoestische isolatie gewenst is, zoals muziekkamers of woningen met geluidsoverlast.
Aandachtspunten bij Gebruik van Aerogel Isolatie
Hoewel aerogel isolatie veel voordelen biedt, zijn er ook een aantal beperkingen en aandachtspunten die in overweging genomen moeten worden bij het gebruik van het materiaal:
1. Hoge Prijs
Aerogel is één van de duurste isolatiematerialen op de markt. De prijs varieert tussen 100 en 175 euro per vierkante meter (10-20 mm dik). Hoewel de thermische prestaties aanzienlijk zijn, maakt de hoge kostenprijs het materiaal minder toegankelijk voor budgetbeperkte projecten. Momenteel is aerogel vooral populair in projecten waar de minimale dikte en hoge isolatieprestaties prioriteit hebben boven kosteneffectiviteit.
2. Lastige Verwerking
Het verwerken van aerogel vereist voorzichtigheid. Bij het snijden en plaatsen van aerogelplaten is beschermende kleding, zoals een stofmasker en handschoenen, aanbevolen vanwege de fijne stofdeeltjes die vrijkomen. Ook is het niet geschikt voor DIY-projecten zonder professionele begeleiding.
3. Niet Bio-ecologisch
Hoewel aerogel herbruikbaar is, vereist de productie veel energie. Dit maakt het minder duurzaam dan natuurlijke isolatiematerialen zoals haver, katoen of houtvezel. Daarom is het minder geschikt voor projecten die zich richten op volledige ecologische bouw.
Toepassingen van Aerogel in de Bouw
Aerogel is geschikt voor verschillende toepassingen, zowel in nieuwbouw als renovatieprojecten. De voornaamste toepassingen zijn:
1. Muren en Spouwmuren
Aerogel is ideaal voor het isoleren van binnen- en buitenmuren, met name in historische of krappe gebouwen. Door de minimale dikte kan het zonder ingrepen in de oorspronkelijke ruimte worden geplaatst. Ook is het geschikt voor het naisoleren van spouwmuren. Voor deze toepassing zijn varianten zoals Insute 25-Pro beschikbaar, die bestaan uit losse isolatiekorrels die ingeblazen kunnen worden.
2. Vloeren en Plafonds
Aerogel is geschikt voor vloeren en plafonds waar de opbouwhoogte beperkt is. Het is mogelijk om het in dunne lagen aan te brengen, waardoor het ideaal is voor renovaties van oude woningen of voor toepassing in appartementen.
3. Koudebruggen
Aerogel is ook geschikt voor het isoleren van koudebruggen. Door zijn flexibiliteit en minimale dikte is het mogelijk om het om oneffen of ronde vormen te brengen, zoals in hoeken, randen of bij ramen en kozijnen.
4. Speciale Projecten
Vanwege de unieke eigenschappen van aerogel is het ook vaak te vinden in speciale projecten, zoals in de ruimtevaart of bij gevoelige industriële toepassingen. In de bouwsector wordt het echter steeds vaker toegepast in innovatieve projecten en bij zwaar isolatieproblemen.
Innovaties en Ontwikkelingen in Aerogelproductie
De productie van aerogel is complex en vereist hoge temperaturen en druk. Omdat het proces kostbaar is, is aerogel tot nu toe voornamelijk beperkt tot specifieke toepassingen. De laatste jaren zijn er echter enkele innovaties geweest in de productie, gericht op kostendruk en schaalbaarheid.
Een voorbeeld is Aerobel, een bedrijf dat in 2023 melding maakte van voortgang in de verkleining van de productiekosten. Sam Chartouni, CEO van Aerobel, benadrukte dat het verlagen van de productiekosten een belangrijk doel is om aerogel toegankelijker te maken voor de bouwsector. In de toekomst zou aerogel dus mogelijk beschikbaarder worden, zowel qua prijs als qua toepasbaarheid in verschillende bouwprojecten.
Conclusie
Aerogel isolatie is een innovatief en hoogwaardig isolatiemateriaal dat revolutionaire isolatiewaarden biedt met minimale dikte. Het is ideaal voor situaties waarin weinig ruimte beschikbaar is, zoals bij renovaties van historische gebouwen of in spouwmuren. De thermische isolatiewaarden van aerogel liggen rond 0,0135 tot 0,017 W/mK, wat betekent dat het tot 2 tot 4 keer beter isoleert dan traditionele isolatiematerialen. Daarnaast is het dampopen, brandveilig, drukvast en heeft het goede akoestische eigenschappen.
Hoewel aerogel een aantal beperkingen heeft, zoals de hoge prijs, de lastige verwerking, en de mindere ecologische voorkeuren, blijft het een waardevolle oplossing voor specifieke bouwprojecten. In combinatie met technologische en productie-innovaties kan aerogel in de toekomst een belangrijkere rol spelen in de duurzame bouwsector.