Inleiding
Aërogene isolatie is een maatregel die in ziekenhuizen wordt toegepast om de verspreiding van besmettelijke micro-organismen te beperken. Deze isolatie wordt ingezet bij patiënten met bacteriën of virussen die via de lucht worden overgedragen, zoals tuberculose. De maatregel omvat zowel hygiënische protocolregels als bouwkundige voorzieningen, zoals isolatiekamers met een sluis en luchtbeheersing.
In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de praktijk van aërogene isolatie in ziekenhuizen, inclusief de bouwkundige eisen, hygiënevorming, instructies voor patiënten en bezoekers, en de rol van persoonlijke beschermingsmiddelen. De focus ligt op informatie die is afgeleid uit officiële patiëntfolders en richtlijnen van ziekenhuizen en instituten, zoals Isala, Alrijne, Erasmus MC, Radboudumc en SRI-richtlijnen.
Wat is aërogene isolatie?
Aërogene isolatie is een maatregel die wordt toegepast om de verspreiding van micro-organismen via de lucht te voorkomen. Deze micro-organismen, zoals bacteriën en virussen, kunnen zich verspreiden via kleine druppeltjes (aerosolen), die vrijkomen bij hoesten, niezen of ademhalen. Deze druppeltjes kunnen over grote afstanden via de lucht worden vervoerd, waardoor de kans op besmetting toeneemt.
In ziekenhuisomgevingen kan aërogene isolatie worden ingezet bij patiënten met verdenking op tuberculose of andere aëroge verspreide infectieziekten. Ook kan de isolatie worden toegepast als er een vermoeden is dat een patiënt een besmettelijke bacterie of virus bij zich draagt, zelfs zonder klachten.
Bouwkundige eisen voor aërogene isolatiekamers
Aërogene isolatie vereist specifieke bouwkundige voorzieningen om de verspreiding van micro-organismen effectief te beperken. Een aërogene isolatiekamer wordt gerealiseerd volgens bouwkundige eisen en is een eenpersoonskamer met eigen sanitair en een sluis. De luchtbeheersing speelt een centrale rol in deze isolatievorm.
Sluis en luchtbeheersing
De kamer is uitgerust met een sluis, een kleine ruimte die de patiëntkamer van de gang scheidt. Deze sluis zorgt ervoor dat de luchtstroming wordt beheerst. Binnen de patiëntkamer heerst een onderdruk, wat betekent dat de druk in de kamer lager is dan op de gang. Hierdoor wordt voorkomen dat de besmettelijke lucht uit de kamer de gang op "waait" bij het openen van de deur.
Luchtbehandeling en filtering
De lucht in aërogene isolatiekamers moet voldoen aan strikte eisen. De lucht wordt gefilterd om micro-organismen te verwijderen. Het niveau van filtering wordt aangeduid met cijfers, waarbij hogere cijfers duiden op betere filtering en dus meer bescherming. In de tekst van SRI-richtlijnen wordt verwezen naar FFP2-maskers en luchtfilters, die zowel in de kamer als bij de medewerkers worden gebruikt.
Hygiënevorming en preventie
Hygiënevorming is een belangrijk onderdeel van de aërogene isolatie. Ziekenhuismedewerkers volgen basis hygiënemaatregelen, zoals handen wassen en desinfecteren. Deze maatregelen zijn essentieel om de verspreiding van micro-organismen via handen of materialen te beperken.
Persoonlijke beschermingsmiddelen
Medewerkers die in contact komen met patiënten in aërogene isolatie dragen FFP2-mondneusmaskers. Dit type masker biedt een betere bescherming dan gewone mondkapjes, omdat het goed aansluit op het gezicht en kleine druppeltjes in de lucht kan filteren. Bovendien zijn er richtlijnen voor het gebruik van handbescherming, oogbescherming en andere persoonlijke beschermingsmiddelen, afhankelijk van de situatie.
Handen wassen en desinfecteren
Handen wassen en desinfecteren zijn essentiële maatregelen om de verspreiding van micro-organismen te beperken. Zowel medewerkers als bezoekers worden hierop geïnformeerd. Voordat een bezoeker de kamer verlaat, moet hij of zij de handen desinfecteren. Daarnaast mogen bezoekers die verkouden zijn of koorts hebben, niet op bezoek komen.
Praktijk van aërogene isolatie
Aërogene isolatie wordt in de praktijk op verschillende manieren toegepast, afhankelijk van de ziekte en de omstandigheden van de patiënt. In de volgende paragrafen wordt ingegaan op de specifieke maatregelen die worden genomen in verschillende situaties.
Opname in een isolatiekamer
Wanneer een patiënt in aërogene isolatie wordt opgenomen, verblijft hij of zij in een eenpersoonskamer met sluis. De kamer is uitgerust met een onderdruk om de verspreiding van micro-organismen via de lucht te beperken. De patiënt blijft in principe in de kamer, maar kan in overleg met de verpleegkundige tijdelijk de kamer verlaten voor revalidatie. In dat geval moet de patiënt een mondneusmasker dragen.
Bezoekers en hygiënevorming
Bezoekers mogen op bezoek komen in aërogene isolatie, maar moeten zich aan specifieke richtlijnen houden. Kinderen jonger dan 12 jaar worden niet toegestaan, tenzij het om eigen kinderen gaat. In dat geval is er overleg met de arts of verpleegkundige. Voorafgaand aan het bezoek moet de bezoeker zich aanmelden bij de afdelingsverpleegkundige.
Als bezoeker dient men een FFP2-masker te dragen bij het bezoek aan de patiënt. Daarnaast moet men zich aan de hygiënevorming houden, zoals handen desinfecteren en niet naar andere afdelingen in het ziekenhuis gaan. Nadat het bezoek is beëindigd, wordt de bezoeker verzocht om direct het ziekenhuis te verlaten.
Communicatie en informatie voor patiënten
Patiënten die in aërogene isolatie worden opgenomen, ontvangen instructies over de maatregelen die worden genomen. De verpleegkundige bespreekt met de patiënt de reden van de isolatie, de duur, de maatregelen voor zorgmedewerkers en bezoekers, en de voorwaarden voor het beëindigen van de isolatie. Patiënten kunnen vragen stellen over de bacterie of het virus die ze (mogelijk) bij zich hebben.
In sommige gevallen kan de patiënt ook draadloos internetten en persoonlijke voorwerpen meenemen, zoals handwerkmateriaal of schrijfgerei. Dit helpt om de isolatie minder lastig te maken.
Contact met zorgverleners
Patiënten worden uitgenodigd om vragen te stellen of problemen te bespreken met de verpleegkundige of behandelend arts. Het is belangrijk dat patiënten zich niet schamen om hulp of uitleg te vragen. Informatie over contactgegevens van het ziekenhuis is vaak beschikbaar in patiëntfolders, zoals bij Isala of Alrijne.
Afspraken in het ziekenhuis
Bij afspraken in het ziekenhuis voor patiënten in aërogene isolatie worden extra maatregelen genomen. De afspraak wordt vaak aan het einde van de dag of het spreekuur gepland, zodat de patiënt direct naar de juiste kamer wordt gebracht en niet hoeft te wachten in de gang of wachtkamer. Ziekenhuismedewerkers dragen tijdens de afspraak een FFP2-masker. Na de afspraak moet de patiënt direct het ziekenhuis verlaten.
Patiënten die een FFP2-masker dragen, mogen in de wachtkamer zitten, terwijl medewerkers geen masker hoeven te dragen. Patiënten moeten het masker continu dragen tijdens hun verblijf in het ziekenhuis.
Maatregelen na ontslag
Na ontslag uit het ziekenhuis zijn isolatiemaatregelen in de thuissituatie niet meer nodig. Wanneer een patiënt naar een verpleeg- of verzorgingshuis gaat of thuiszorg ontvangt, worden de verantwoordelijke zorgverleners geïnformeerd over de juiste maatregelen.
Samenvatting
Aërogene isolatie is een maatregel die wordt ingezet in ziekenhuisomgevingen om de verspreiding van besmettelijke micro-organismen te beperken. Deze isolatievorm vereist zowel hygiënische protocolregels als bouwkundige voorzieningen, zoals isolatiekamers met sluis en luchtbeheersing. Medewerkers en bezoekers moeten zich aan specifieke richtlijnen houden, zoals het dragen van FFP2-maskers en het desinfecteren van handen.
De praktijk van aërogene isolatie is afhankelijk van de ziekte en de omstandigheden van de patiënt. Patiënten ontvangen instructies over de maatregelen en kunnen contact opnemen met zorgverleners voor uitleg of hulp. Na het ontslag worden eventuele verantwoordelijkheden bij andere zorginstellingen geregeld.
De toepassing van aërogene isolatie draagt bij aan een veilige en hygiënische zorgomgeving, waarbij zowel patiënten als zorgverleners worden beschermd tegen besmettelijke ziekten. Het is belangrijk dat ziekenhuizen zich aan de richtlijnen houden en dat patiënten en bezoekers goed geïnformeerd worden over de maatregelen.