In de zorgsector zijn maatregelen om infectieoverdracht te voorkomen van cruciaal belang. Wanneer standaard hygiëneprotocollen niet voldoende zijn om de verspreiding van bacteriën of virussen te beheersen, wordt gebruikgemaakt van isolatiemaatregelen. Eén van deze maatregelen is contactisolatie, die gericht is op het voorkomen van de verspreiding via direct contact of besmette voorwerpen. In dit artikel geven we een gedetailleerde uitleg over contactisolatie in ziekenhuisomgeving, met betrekking tot de regels voor patiënten, bezoekers en medewerkers, op basis van de meest relevante informatie uit de voorziene contextdocumenten.
Wat is contactisolatie?
Contactisolatie is een maatregel die wordt genomen in ziekenhuizen om de verspreiding van bacteriën of virussen via de handen of besmette voorwerpen te voorkomen. Deze isolatie wordt toegepast wanneer standaard hygiëneprotocollen niet voldoende zijn. Doel van de isolatie is het beschermen van andere patiënten, medewerkers en bezoekers tegen eventuele besmetting.
In de contextdocumenten is te lezen dat contactisolatie wordt ingesteld als een patiënt een ziekte of resistent micro-organisme heeft die gemakkelijk via lichaamscontact of voorwerpen worden verspreid. Dit kan het geval zijn bij bijvoorbeeld een patiënt met een bijzonder resistent micro-organisme (BRMO) of bij een patiënt met verdenking van influenzapneumonie.
Waarom contactisolatie toepassen?
De toepassing van contactisolatie is essentieel om te zorgen dat andere patiënten, medewerkers en bezoekers niet worden blootgesteld aan ziekteverwekkers. De overdracht kan via handen of besmette voorwerpen gebeuren, zoals kleding, handdoeken of medische apparatuur. In ziekenhuisomgeving is de kans op verspreiding van ziekteverwekkers groter dan in een polikliniek of bij dagbehandeling. Daarom worden extra maatregelen genomen bij opname.
Een patiënt in contactisolatie heeft meestal een eenpersoonskamer toegewezen. In sommige gevallen is het toegestaan dat de kamerdeur open blijft, afhankelijk van de situatie. De patiënt ontvangt ook eigen sanitair, zoals een toilet en douche, om te voorkomen dat andere patiënten in aanraking komen met besmettelijke oppervlakken.
Wat betekent contactisolatie voor de patiënt?
Voor de patiënt betekent contactisolatie dat hij of zij zich aan bepaalde regels moet houden. Deze regels zijn gericht op het beperken van de verspreiding van bacteriën of virussen, zowel binnen de kamer als bij verplaatsing.
Algemene regels voor patiënten in contactisolatie:
- Eenpersoonskamer: De patiënt verblijft op een eenpersoonskamer. In het geval van een tweepersoonskamer gelden extra regels om contact met de kamergenoot te beperken.
- Kamerdeur dicht houden: Meestal moet de kamerdeur gesloten blijven, om de verspreiding te beperken.
- Geen contact met andere patiënten: Als de patiënt de kamer verlaat, mag hij of zij geen contact maken met andere patiënten.
- Schoon kleding bij verplaatsing: Bij verplaatsing naar een onderzoek of behandeling moet de patiënt schone kleding dragen.
- Handhygiëne: De patiënt moet zijn of haar handen desinfecteren of wassen met water en zeep na toiletbezoek of voor verplaatsing.
- Eigendommen: De patiënt ontvangt eigen toiletartikelen en mag geen spullen lenen van anderen.
Verplaatsing en onderzoek:
Als een patiënt een onderzoek of behandeling in een andere afdeling moet ondergaan, wordt er in overleg met de verpleging besloten. De patiënt krijgt dan schone kleding of een schone pyjama aan en wordt zijn bed vooraf gereinigd. De patiënt moet zijn handen desinfecteren voor en na de verplaatsing. In sommige gevallen is het mogelijk om een onderzoek te doen terwijl de patiënt in contactisolatie blijft.
Wat betekent contactisolatie voor medewerkers?
Voor medewerkers is contactisolatie een belangrijke maatregel om zichzelf en andere patiënten te beschermen. Ze moeten extra voorzichtig zijn bij het verzorgen van patiënten in isolatie, omdat er sprake is van een verhoogd risico op besmetting.
Algemene maatregelen voor medewerkers:
- Schort en handschoenen: Bij het verzorgen of behandelen van de patiënt draagt de medewerker een schort en handschoenen.
- Handhygiëne: Na het betreden en verlaten van de kamer, en tussendoor bij verpleegkundige of medische handelingen, moeten medewerkers hun handen wassen of desinfecteren.
- Isolatiekaart: Aan de deur van de kamer hangt een gekleurde isolatiekaart met instructies voor medewerkers en bezoekers.
- Overleg met infectiepreventie: In sommige gevallen is er behoefte aan overleg met infectiepreventie om te bepalen of isolatie verder kan worden verlengd of beëindigd.
Wat betekent contactisolatie voor bezoekers?
Bezoekers kunnen patiënten in contactisolatie opzoeken, maar moeten zich aan bepaalde richtlijnen houden. De doelstelling is om de verspreiding van bacteriën of virussen te beperken.
Algemene regels voor bezoekers:
- Melden bij verpleging: Bezoekers moeten zich voor het betreden van de kamer melden bij de verpleging, die hen instructies geeft.
- Kinderen onder 12 jaar: Kinderen onder de 12 jaar mogen op bezoek komen, maar dit moet eerst met de verpleging worden besproken.
- Geen contact met andere patiënten: Bezoekers mogen geen contact hebben met andere patiënten of hun kamergenoot.
- Geen lenen van spullen: Bezoekers mogen geen spullen lenen van de patiënt of anderen in de afdeling.
Contactisolatie bij specifieke situaties
Influenza en contactisolatie
Bij verdenking van influenza of influenzapneumonie, kan contactisolatie worden toegepast. In het Erasmus MC geldt bijvoorbeeld druppelisolatie, maar er zijn gevallen waarin contactisolatie aanvullend wordt gebruikt. In sommige gevallen wordt oseltamivir voorgeschreven als antiviraal middel.
De duur van de behandeling met oseltamivir is meestal vijf dagen, tenzij er geen klinische verbetering optreedt. In dat geval wordt contact opgenomen met een internist-infectioloog of arts-microbioloog. De isolatie wordt beëindigd in overleg met infectiepreventie.
Immuungecompromitteerde patiënten
Bij immuungecompromitteerde patiënten, bijvoorbeeld patiënten met een verlaagde immuniteit door ziekte of medicatie, wordt contactisolatie meestal langer aangehouden. Deze patiënten zijn gevoeliger voor besmettingen en hebben daarom extra bescherming nodig.
Contactisolatie plus
In sommige gevallen wordt contactisolatie plus toegepast, wat betekent dat extra maatregelen worden genomen. De patiënt verblijft op een eenpersoonskamer en de kamerdeur blijft gesloten. Aan de deur is een gekleurde isolatiekaart bevestigd met instructies voor medewerkers en bezoekers.
Extra regels bij contactisolatie plus:
- Lang mouw schort en handschoenen: Medewerkers dragen altijd een schort met lange mouwen en handschoenen.
- Desinfecteren bij verlaten en betreden van de kamer: Handen worden gedesinfecteerd of gewassen met water en zeep.
- Geen contact met andere patiënten: De patiënt mag geen contact maken met andere patiënten of hun kamergenoot.
- Geen gebruik van gemeenschappelijke toiletten: De patiënt gebruikt alleen het eigen toilet en de eigen douche.
Beheer van contactisolatie in verschillende ziekenhuisomgevingen
Het beleid rond contactisolatie kan variëren tussen ziekenhuizen. In het LUMC, bijvoorbeeld, geldt dat patiënten in contactisolatie niet mogen verlaten van hun kamer, tenzij dat nodig is voor een behandeling of onderzoek. In het Erasmus MC is het mogelijk om bezoek te ontvangen, maar dan moet er overleg zijn met de verpleging.
In het Alrijne ziekenhuis, zoals duidelijk uitgelegd in de contextdocumenten, wordt contactisolatie toegepast bij verdenking van influenzapneumonie, immuungecompromitteerde patiënten of bij het falen van oseltamivir behandeling. Ook bij patiënten met een cardiaal of longprobleem kan contactisolatie worden overwogen.
Informatie en ondersteuning voor patiënten
Het is begrijpelijk dat contactisolatie voor patiënten ingrijpend en onaangenaam kan zijn. In de contextdocumenten wordt duidelijk gemaakt dat het ziekenhuis dit beseft en dat de maatregelen zijn bedoeld om de patiënt zo goed mogelijk te behandelen en anderen te beschermen.
Patiënten kunnen contact opnemen met hun behandelend arts, verpleegkundige of infectiepreventie voor vragen of klachten. In het ADrz ziekenhuis is infectiepreventie bereikbaar op 088 125 44 50. Buiten werktijden kan contact worden opgenomen met de Afspraakcentrale via 088 125 00 00.
Beoordeling van betrouwbaarheid van bronnen
De informatie in deze tekst is afgeleid van meerdere contextdocumenten van verschillende ziekenhuisinstellingen in Nederland. Deze documenten zijn verstrekt door afdelingen van Medische Microbiologie, Infectiepreventie en Internisten. De bronnen worden als betrouwbaar beschouwd vanwege de officiële aard van de publicaties en het feit dat ze worden gebruikt binnen het ziekenhuisproces.
Echter, enkele details zijn niet uitgebreid bevestigd in meerdere bronnen. Bijvoorbeeld, in bron [2] wordt verwezen naar specifieke behandelingen bij influenzapneumonie, maar dit is enkel in die context beschreven. Aangezien er geen verificatie in andere bronnen is, wordt deze informatie in de tekst als specifiek voor het Erasmus MC genoemd.
Conclusie
Contactisolatie is een essentiële maatregel in ziekenhuisomgeving om de verspreiding van bacteriën en virussen te beheersen. Het is bedoeld om patiënten, medewerkers en bezoekers te beschermen, en het vereist samenwerking van alle betrokkenen. De patiënt verblijft op een eenpersoonskamer, medewerkers dragen extra beschermingsmiddelen en bezoekers moeten zich aan richtlijnen houden. In sommige gevallen wordt contactisolatie aangevuld met extra maatregelen (contactisolatie plus).
Het is belangrijk om te beseffen dat deze maatregelen, alhoewel onaangenaam, noodzakelijk zijn om zowel de gezondheid van de patiënt als die van anderen te waarborgen. Voor vragen of onduidelijkheden bestaat er steeds contactmogelijkheid met het medisch en verpleegkundig team.