Asbest was gedurende jaren een veelgebruikt bouwmateriaal in de Nederlandse woningbouw en industriële constructies vanwege zijn sterke isolerende eigenschappen, duurzaamheid en brandbestendigheid. Naarmate de gezondheidsrisico’s van asbestdakbedekkingen en andere asbesthoudende materialen duidelijker werden, namen zowel de overheid als wetenschappelijke instanties maatregelen om de toepassing van asbest in de bouw te beperken en uiteindelijk volledig te verbannen.
In 2024 treden belangrijke maatregelen in werking waardoor eigenaren van asbesthoudende daken verplicht zijn deze te vervangen. Dit artikel bevat een gedetailleerde uitleg van deze regelgeving, met aandacht voor de rol van asbest in dakbeschot, de gezondheidsrisico’s, de juridische verplichtingen van eigenaren, en beschikbare subsidies. De informatie is gebaseerd op betrouwbare bronnen, zoals de Rijksoverheid, de Gebouweninspectie, en andere relevante instanties.
Wat is asbest en waarom is het gevaarlijk?
Asbest is een natuurlijke mineraal dat zich in vezels kan splitsen. Deze vezels zijn extreem klein, onzichtbaar voor het blote oog, en kunnen zich in de lucht verspreiden bij beschadiging van asbesthoudende materialen. Inademen van asbestvezels is gevaarlijk en kan leiden tot ernstige aandoeningen zoals longkanker en asbestose (stoflongziekte).
Tot de jaren negentig was asbest in de bouw nog toegestaan. Asbest werd onder andere gebruikt in dakbedekkingen, boeidelen, isolatiemateriaal, en dakbeschot. In de loop van de jaren is gebleken dat asbest, vooral bij materialen die in contact staan met de buitenlucht, een bedreiging vormt voor de gezondheid van mens en milieu.
Asbest in dakbeschot: rol en risico’s
Een belangrijk onderdeel van de daken in oude woningen is het dakbeschot, een materiaal dat tussen de dakplaten of dakpannen en de dakconstructie is aangebracht. Het zorgt voor stabiliteit en isolatie. In veel gevallen is dit dakbeschot asbesthoudend.
Asbest in het dakbeschot is vaak hechtgebonden, wat betekent dat de vezels goed verankerd zijn in het materiaal en onder normale omstandigheden niet in de lucht terechtkomen. Dit maakt het in veel gevallen veilig om in onveranderde toestand te blijven. Echter, bij sloop of verbouwing moet het materiaal met zorg worden behandeld, omdat het anders kan leiden tot de vrijkomst van gevaarlijke asbestvezels.
Het is van groot belang om te onthouden dat asbest in het dakbeschot niet verboden is. Wel geldt dat bij renovaties of verbouwingen een inventarisatie op asbest verplicht is voor gebouwen die voor 1994 zijn gebouwd.
Asbestdaken: verbod vanaf 2024
Een belangrijk punt is dat alle asbestdaken in Nederland vanaf 1 januari 2024 verboden worden. Dit betreft vooral daken die direct in contact staan met de buitenlucht, zoals golfplaten en dakleien. Het kabinet heeft deze maatregel genomen om de gezondheidsrisico’s voor de bevolking te beperken. Door verwering of brandgevaar kunnen asbestvezels in de buitenlucht terechtkomen en worden ingeademd.
De juridische verantwoordelijkheid ligt bij de eigenaar van het asbestdak. Het is aan hen om ervoor te zorgen dat het asbesthoudende materiaal wordt verwijderd of vervangen. De overheid stelt geen directe maatregelen of inspecties in, behalve in gevallen waarin asbestdaken een directe dreiging vormen voor de gezondheid, zoals bij ernstige beschadiging of brand.
Welke daken zijn onder het verbod gevallen?
Het verbod geldt specifiek voor asbesthoudende dakbedekkingen die in contact staan met de buitenlucht. Hieronder vallen:
- Asbestgolfplaten
- Asbestdakleien
Dit betreft vooral daken in de agrarische sector, waar ruim driekwart van de asbestdaken te vinden zijn. Asbestdaken in woningen, schuren, en tuinhuisjes zijn ook onder het verbod gevallen.
Het verbod geldt niet voor asbesthoudend materiaal dat onder de dakbedekking zit, zoals isolatiemateriaal en dakbeschot. Deze materialen zijn veilig zolang ze niet in contact staan met de buitenlucht.
Asbestdaken vervangen: verplichtingen en aanbevelingen
Eigenaren van asbestdaken moeten deze vanaf 2024 vervangen door alternatieven die geen gevaar opleveren. Dit maakt deel uit van het nationale asbestbeleid en heeft als doel het voorkomen van blootstelling aan gevaarlijke asbestvezels.
De volgende punten zijn belangrijk bij het vervangen van asbestdaken:
1. Verplichte inventarisatie
Voor elke verbouwing of sloop is een inventarisatie op asbest verplicht voor gebouwen gebouwd voor 1994. Deze inventarisatie dient uitgevoerd te worden door een erkende partij. Het doel is om eventueel aanwezige asbest te identificeren en te beoordelen of er gevaarlijke situaties zijn.
2. Verantwoord verwijderen
Het verwijderen van asbestdaken moet altijd door een gecertificeerd bedrijf worden uitgevoerd. Het materiaal is gevaarlijk en vereist gespecialiseerde kennis en uitrusting om veilig te verwijderen. Eigenaren mogen dit niet zelf doen.
3. Alternatieven
Asbestdaken moeten worden vervangen door alternatieve materialen, zoals: - Geproduceerde zinkgolfplaten - PVC-dakbedekkingen - Gekoppeld dakbeschot
Deze alternatieven zijn niet alleen veiliger, maar ook moderner en duurbaarder.
Subsidie voor asbestdaken vervangen
Om eigenaren te ondersteunen bij het vervangen van asbestdaken, is er sinds 1 januari 2016 een subsidiebeleid van de overheid. Voor deze subsidie is minimaal 75 miljoen euro beschikbaar. De subsidie is bedoeld om de kosten van het verwijderen en vervangen van asbestdaken voor eigenaren te verlagen.
De toekenning van subsidies gebeurt via een specifieke regeling en vereist een aanvraag. De overheid streeft ernaar om zoveel mogelijk eigenaren te ondersteunen, vooral in de agrarische sector waar het grootste aantal asbestdaken te vinden is.
Wat moet een eigenaar doen?
Een eigenaar van een woning of gebouw met een asbestdak heeft enkele verantwoordelijkheden:
- Inventarisatie op asbest uitvoeren: Voor verbouwing of sloop is een inventarisatie verplicht.
- Verwijdering of vervanging van asbestdaken: Vanaf 2024 is dit verplicht voor daken in contact met de buitenlucht.
- Subsidie aanvragen: Eigenaren kunnen subsidies aanvragen voor het verwijderen en vervangen van asbestdaken.
- Professionele uitvoering: Asbestdaken mogen alleen door gecertificeerde bedrijven worden verwijderd.
Het is belangrijk om te beseffen dat asbestdaken niet alleen een juridisch verplichting zijn, maar ook een gezondheidsrisico voor de eigenaar en omgeving. De verwijdering of vervanging van asbestdaken is dus ook een verantwoordelijke keuze.
Asbestdaken en bouwprojecten
Asbestdaken en het aanwezige asbesthoudende dakbeschot kunnen invloed hebben op bouwprojecten, zoals de plaatsing van een dakkapel. Voor dergelijke projecten is het verplicht om eerst een inventarisatie op asbest te doen. Als asbest aanwezig is, is het nodig om te bepalen of dit gevaarlijk is en of het moet worden verwijderd.
Bij het plaatsen van een dakkapel is het belangrijk om te weten dat het aanwezige asbestdakbeschot in veel gevallen veilig kan blijven. Echter, bij directe werken aan het dak, zoals het aanbrengen van een dakkapel, is het mogelijk dat het asbestdak of dakbeschot beschadigd raakt. In dergelijke gevallen is een professionele inspectie en eventueel verwijdering verplicht.
Risico’s van asbest in de woning
Het belangrijkste risico van asbest is de vrijkomst van vezels in de lucht. Dit kan gebeuren bij: - Verwering van het materiaal - Beschadiging tijdens sloop of verbouwing - Brand
In normale omstandigheden is asbest in het dakbeschot veilig, mits het hechtgebonden is en niet in contact staat met de buitenlucht. Het is dan niet nodig om het materiaal te verwijderen. Echter, bij werken aan het dak of bij veroudering van het materiaal kan het gevaarlijk worden.
Veilig omgaan met asbest
Het veilig omgaan met asbest is essentieel, zowel voor eigenaren als voor professionals. De volgende richtlijnen zijn belangrijk:
- Inventarisatie op asbest uitvoeren voordat er wordt begonnen met verbouwingen of sloop.
- Alleen gecertificeerde bedrijven gebruiken voor de verwijdering van asbestdaken.
- Asbest in rust laten als het veilig is en geen risico’s biedt.
- Niet zelf proberen te verwijderen; dit kan leiden tot vrijkomst van asbestvezels.
Conclusie
Vanaf 1 januari 2024 is het in Nederland verboden om asbestdaken in gebruik te hebben die in contact staan met de buitenlucht. Dit betreft vooral daken in de agrarische sector en oude woningen. Asbestdaken moeten dan vervangen worden door alternatieve materialen. Eigenaren zijn verantwoordelijk voor de verwijdering of vervanging van asbestdaken.
Asbest in het dakbeschot is vaak veilig, mits het hechtgebonden is en niet in contact staat met de buitenlucht. Echter, bij verbouwingen of sloop is een inventarisatie verplicht en is het belangrijk om de juiste maatregelen te nemen.
De overheid biedt subsidies aan om de kosten van het verwijderen van asbestdaken te ondersteunen. Dit is een belangrijke maatregel om eigenaren te ondersteunen bij het volgen van de wettelijke verplichtingen.
Het belangrijkste doel van deze maatregelen is het beveiligen van de gezondheid van de mens en het milieu. Asbest is een gevaarlijk materiaal, en het is verantwoord om dit zo snel mogelijk te vervangen.