Inleiding
In de huidige energie- en klimaatcontext zijn subsidies voor woningisolatie en duurzame energieprojecten een belangrijk instrument om woningen te verduurzamen en energiebesparing te bereiken. Tegelijkertijd groeit ook het aantal meldingen over het misbruik van dergelijke subsidies. Volgens recente informatie is er sprake van bedrijven die zich voordoen als betrokken bij officiële subsidieschijven, terwijl ze helemaal niet goedgekeurd zijn door de betrokken partijen. Daarnaast zijn er ook gevallen bekend waarin individuen en bedrijven valse documentatie gebruiken om subsidies te ontvangen, wat leidt tot fraude- en strafrechtelijke gevolgen.
In dit artikel worden de huidige ontwikkelingen rond isolatie- en duurzaamheidsfraude besproken, met een nadruk op de rol van betrokken bedrijven, de gevolgen voor consumenten en de maatregelen die regelgevers en autoriteiten nemen om dit te bestrijden.
Verkeerde bedrijven en misleiding bij isolatiesubsidies
Het probleem van ongeautoriseerde bedrijven
In de regio Groningen en Noord-Drenthe is het probleem van bedrijven opgedoken die zich voordoen als partner van Nij Begun, een initiatief gericht op woningisolatie en energiebesparing. Deze bedrijven beweren dat ze meewerken aan de isolatieaanpak van Nij Begun, maar hebben in werkelijkheid helemaal geen relatie met het initiatief.
Volgens Nij Begun zijn er bedrijven actief die bewust misleiden om huiseigenaren tot contracten te overtuigen. Huiseigenaren die in zee gaan met zo’n bedrijf, lopen het risico dat ze geen recht hebben op de subsidies. De reden hiervoor is dat alleen bedrijven die officieel aangesloten zijn bij Nij Begun mogen meewerken aan de subsidieaanpak. Deze bedrijven werken volgens vastgestelde prijzen en voorwaarden en zijn door Nij Begun gecontroleerd op professionaliteit en betrouwbaarheid.
Bij Nij Begun zijn momenteel ongeveer 400 bedrijven aangesloten. Huiseigenaren kunnen zelf controleren of een bedrijf officieel is aangesloten door gebruik te maken van de postcodecheck op de website van Nij Begun. Daar is ook een volledige lijst te vinden met alle aangesloten bedrijven, die wekelijks wordt bijgewerkt. Wie twijfelt of wil weten of een bedrijf geautoriseerd is, kan ook contact opnemen met het KlantContactCentrum via telefoon of e-mail.
Geen aanspraak op subsidie
Een belangrijk risico is dat huiseigenaren die in zee gaan met ongeautoriseerde bedrijven geen aanspraak kunnen maken op subsidies. De subsidies zijn namelijk alleen toegankelijk via officieel goedgekeurde partners. Daarnaast kan het ook gebeuren dat de werkzaamheden niet volgens de vereiste normen zijn uitgevoerd, wat tot technische problemen en garantieproblemen kan leiden.
Consumentenproblemen en de rol van de ACM
Meldingen van misleiding
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft een oproep gelanceerd voor consumenten die slachtoffer zijn geworden van misleiding of andere problemen bij het isoleren van hun woning. De ACM constateert dat er weinig klachten zijn over bedrijven die woningen isoleren, maar dat er aanwijzingen zijn dat er bedrijven zijn die zich niet aan de regels houden.
Edwin van Houten, directeur Consumenten bij de ACM, benadrukt dat het belangrijk is dat consumenten die slachtoffer zijn geworden contact opnemen met de ACM. De ACM heeft een analyse uitgevoerd over problemen die kunnen ontstaan bij het isoleren van woningen, zoals misleiding, onvoldoende informatievoorziening en problemen met garanties.
Een voorbeeld uit 2020 is een isolatiebedrijf dat beweerde dat consumenten met spouwmuurisolatie van het bedrijf 30 tot 50% konden besparen op hun energierekening. In werkelijkheid was de besparing hooguit 30%. De ACM verplichtte het bedrijf om deze informatie aan te passen op hun website. Dit toont aan dat niet alleen het verlenen van subsidies, maar ook de communicatie en garantievoorzieningen van betekenis zijn.
Consumentenproblemen met garanties
Een ander probleem is dat bedrijven soms geen wettelijke garantie bieden voor hun werkzaamheden. In dat geval kunnen huiseigenaren in de problemen komen als de isolatie niet goed functioneert of defect raakt. De ACM benadrukt het belang van wettelijke garanties en heeft een overzicht gemaakt van de regels waar bedrijven zich aan moeten houden.
Subsidiefraude en strafrechtelijke gevolgen
Wat is subsidiefraude?
Subsidiefraude betreft het verkeerd gebruik van subsidies, waarbij middelen (geld of zaken) worden gebruikt voor andere doeleinden dan waarvoor ze zijn bedoeld. Dit moet opzettelijk gebeuren om te voldoen aan de juridische voorwaarden van fraude.
Als voorbeeld zijn er gevallen waarin facturen of aanvraagformulieren zijn vervalst om subsidies te verkrijgen. Dit kan gebeuren door individuen of door bedrijven. In zo’n geval kan niet alleen de betrokkene zelf aansprakelijk worden gehouden, maar ook de leiding van een rechtspersoon kan worden aangerekend.
In een recente rechtszaak is een verdachte veroordeeld voor het gebruik van valse facturen en bankafschriften om subsidies te verkrijgen. De rechtbank concludeerde dat de verdachte zelf de documenten had opgemaakt en ze gebruikte voor het aanvragen van subsidies, waardoor het duidelijk was dat er sprake was van opzet.
Strafrechtelijke gevolgen
Subsidiefraude kan leiden tot gevangenisstraf. De maximale straf is drie jaar. In de praktijk worden bij grotere subsidies ook gevangenisstraffen opgelegd, afhankelijk van de omstandigheden zoals de hoogte van het verkeerd gebruikte bedrag en de duur van de fraude.
Een strafrechtadvocaat kan consulenten helpen bij het begrijpen van de juridische gevolgen en bij het verdedigen van hun zaak. Het is belangrijk dat personen die betrokken zijn bij vermeende subsidiefraude professionele hulp zoeken, bijvoorbeeld bij een advocaat met specialisatie in strafrecht.
Oplichting en onverwachte benaderingen
De "Zaanstreek Isolatie"-fraude
In de regio Noordoostpolder is opnieuw melding gemaakt van een vorm van oplichting waarbij mensen langs de deuren gaan om huiseigenaren te benaderen met een vermeende subsidie. Deze bedrijven beweren dat ze direct kunnen inmeten en dat er een subsidie ter hoogte van 2000 euro beschikbaar is. Echter, de verklaringen van de gemeente zijn duidelijk: deze subsidie bestaat niet en de aanbieding is een oplichting.
De gemeente waarschuwt huiseigenaren dat ze niet in moeten gaan op dergelijke aanbiedingen. Het bedrijf dat verantwoordelijk is, noemt zichzelf "Zaanstreek Isolatie", maar werkt niet op een legale manier. Huiseigenaren worden uitgenodigd om contact op te nemen met de gemeente of een betrouwbare instantie om te controleren of een aanbieding legitiem is.
Het risico van voorschot en valse beloften
Een andere vorm van oplichting is het vragen van een voorschot aan huiseigenaren. In sommige gevallen wordt een subsidie beloofd, maar moet de huiseigenaar eerst geld voorschieten voor de isolatie. Dit is een bekende truc bij oplichters die geen geldige contracten of subsidies hebben.
Maatregelen en bescherming voor huiseigenaren
Controlemechanismen
Huiseigenaren hebben meerdere manieren om te controleren of een bedrijf betrouwbaar is. Zo kan bij Nij Begun gebruik worden gemaakt van de postcodecheck of direct contact worden opgenomen met het KlantContactCentrum. Ook kan worden gecontroleerd of een bedrijf een wettelijke garantie biedt en of de werkzaamheden volgens de normen worden uitgevoerd.
Meldingen en klachten
Het is belangrijk dat huiseigenaren die slachtoffer zijn geworden van misleiding, oplichting of problemen met garantie dit melden bij de ACM of bij de betrokken gemeente. De ACM heeft een meldsysteem via ConsuWijzer, waar consumenten hun ervaringen kunnen delen.
Advies en ondersteuning
Nij Begun biedt huiseigenaren ook de mogelijkheid tot gratis ondersteuning van een isolatieadviseur. Dit is een extra beveiliging voor huiseigenaren die niet op de hoogte zijn van de regels of twijfelen bij de keuze van een bedrijf.
Conclusie
Subsidies voor woningisolatie zijn bedoeld om huiseigenaren te helpen bij het verduurzamen van hun woning en het besparen van energie. Echter, het aantal gevallen van misleiding, oplichting en subsidiefraude neemt toe, wat leidt tot problemen voor consumenten. Bedrijven die zich voordoen als betrokken bij officiële subsidieprogramma’s, zonder dat ze daarvoor zijn geautoriseerd, vormen een groot risico.
Consumenten kunnen zich beschermen door bedrijven te controleren via officiële lijsten en garanties te vragen. Indien problemen optreden, is het belangrijk om deze te melden bij de ACM of bij de betrokken gemeente. Daarnaast kan professionele hulp van een strafrechtadvocaat of adviseur van Nij Begun van pas komen bij het oplossen van problemen en het begrijpen van juridische risico’s.
Het is belangrijk dat huiseigenaren op hun hoede zijn en de juiste stappen ondernemen om te voorkomen dat ze slachtoffer worden van oplichting of verkeerde subsidieaanvragen.