In recente jaren is PUR-isolatie, of polyurethaan-schuim, steeds vaker gebruikt voor vloer-, spouwmuur- en dakisolatie in woningen. Het is een efficiënt isolatiemateriaal dat helpt bij het verlagen van energieverbruik en het verbeteren van het wooncomfort. Toch zijn er ook klachten over mogelijke gezondheidsproblemen die samenhangen met PUR-isolatie. Deze klachten variëren van irritatie van de ogen en huid tot ernstigere klachten zoals hoofdpijn, kortademigheid en benauwdheid.
In dit artikel bespreken we de mogelijke gezondheidsrisico’s van PUR-isolatie, de klachten die mensen rapporteren, en wat er gedaan kan worden om deze risico’s te beperken. We onderbouwen deze informatie met gegevens uit verscheidene betrouwbare bronnen, waaronder rapporten van GGD’s, technische artikelen en adviezen van deskundigen.
Wat is PUR-isolatie en waar wordt het gebruikt?
PUR, ook bekend als polyurethaan-schuim, is een veelzijdig isolatiemateriaal dat wordt gebruikt om kieren en gaten in huizen te vullen. Het is ook toepasbaar voor vloer-, spouwmuur- en dakisolatie. PUR-schuim is bekend om zijn goede isolerende eigenschappen en zijn snelle hardwording. Na het aanbrengen van het schuim wordt het binnen enkele uren of dagen volledig hard.
Hoewel PUR-isolatie efficiënt is en energiezuinig, kan het bij het aanbrengen schadelijke stoffen vrijgeven. Deze stoffen zijn vooral aanwezig tijdens het proces van het spuiten van het schuim en in de eerste uren na de toepassing. Zodra het schuim volledig is gehard, nemen de concentraties van deze stoffen af, en verdwijnt de geur van het schuim.
Gezondheidsrisico’s bij het aanbrengen van PUR-isolatie
Bij het aanbrengen van PUR-isolatie kunnen schadelijke stoffen vrijkomen, waaronder isocyanaten. Deze stoffen zijn bekend om hun irriterende werking op luchtwegen, ogen en huid. Volgens diverse rapporten en adviezen van deskundigen kan blootstelling aan deze stoffen leiden tot gezondheidsklachten, vooral bij mensen die overgevoelig zijn.
Klachten die worden gerapporteerd
Volgens bronnen zoals het rapport in handen van RTL Nieuws en artikelen op websites zoals MaxMeldpunt.nl en GGDLeefomgeving.nl, melden bewoners verschillende klachten na het gebruik van PUR-isolatie. Deze klachten omvatten:
- Irritatie van de ogen
- Hoofdpijn
- Vermoeidheid
- Kortademigheid
- Huidirritatie
- Geïrriteerde slijmvliezen
- Benauwdheid
Hoewel er nog geen duidelijke medische bewijzen zijn die een directe koppeling tussen PUR-isolatie en deze klachten aantonen, zijn er wel vermoedens dat PUR een bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van dergelijke symptomen.
Risico’s bij astmepatiënten en overgevoelige personen
Een van de belangrijkste bevindingen uit TNO-onderzoek is dat mensen met astma of overgevoeligheid voor bepaalde stoffen een groter risico lopen op gezondheidsklachten bij blootstelling aan PUR-isolatie. De stoffen die vrijkomen tijdens het aanbrengen van PUR kunnen de luchtwegen irriteren en de klachten van astmepatiënten verergeren.
Daarnaast is er ook het risico dat mensen die tijdens het aanbrengen van PUR-isolatie in de woning aanwezig zijn, blootgesteld raken aan hogere concentraties van deze schadelijke stoffen. Dit is volgens experts een serieuze zorg, vooral wanneer het isolatiemateriaal door ongecertificeerde bedrijven wordt aangebracht of wanneer de veiligheidsrichtlijnen niet volledig worden gevolgd.
Verantwoord gebruik van PUR-isolatie
Om gezondheidsrisico’s te beperken, is het belangrijk dat PUR-isolatie wordt aangebracht door gecertificeerde bedrijven. De SKG-Ikob-certificering is een aanbevolen maatregel die zorgt voor een hogere kwaliteit en betere naleving van veiligheidsrichtlijnen. Bedrijven die deze certificering hebben, zijn beter opgeleid om met PUR-schuim om te gaan en weten hoe ze blootstelling aan schadelijke stoffen moeten minimaliseren.
Veiligheidsmaatregelen bij het aanbrengen van PUR-isolatie
Voor zowel isoleerders als bewoners zijn er een aantal belangrijke veiligheidsmaatregelen die genomen moeten worden bij het aanbrengen van PUR-isolatie:
Verlaten van de woning: Het is verplicht dat bewoners de woning verlaten tijdens het aanbrengen van PUR-isolatie en minstens 2 uur daarna. Dit is bedoeld om blootstelling aan schadelijke stoffen te beperken.
Ventilatie: Na het aanbrengen van PUR-isolatie is het belangrijk dat de woning goed wordt geventileerd. Dit helpt bij het verdrijven van eventueel aanwezige schadelijke stoffen en voorkomt dat ze zich opstapelen in de woonruimte.
Gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen: Isoleerders moeten geschermde ogen, mondkapjes en handschoenen gebruiken om blootstelling aan isocyanaten te voorkomen.
Naleving van gebruiksaanwijzingen: Het is belangrijk om de instructies op de verpakking van PUR-schuim nauwkeurig te lezen en te volgen, vooral voor personen die allergisch zijn voor isocyanaten.
Klachten na isolatie: wat te doen?
Als je vermoedt dat gezondheidsklachten het gevolg zijn van PUR-isolatie, is het raadzaam om contact op te nemen met de GGD. De GGD kan beoordelen of er sprake is van een verband tussen de klachten en PUR-isolatie en eventueel verdere stappen voorzien. Daarnaast kan het ook nuttig zijn om contact op te nemen met de isolatiebedrijven om eventuele verbeteringen of herstelmaatregelen te bespreken.
Er zijn ook alternatieven voor PUR-isolatie die minder risico’s opleveren. Materialen zoals steenwol, glaswol en isolatiekorrels zijn minder schadelijk en kunnen een betere keuze zijn voor mensen die gevoelig zijn voor PUR-gehalte. Meer informatie over deze alternatieven is beschikbaar via de GGD of via Milieucentraal.
Onderzoek en adviezen van deskundigen
Meerdere onderzoeken zijn uitgevoerd om de gezondheidsrisico’s van PUR-isolatie te beoordelen. Een rapport van TNO concludeert dat PUR-isolatie geen ernstige gezondheidsrisico’s oplevert voor de algemene bevolking, mits het correct wordt aangebracht en veiligheidmaatregelen worden genomen. Echter, bij mensen die gevoeliger zijn, zoals astmepatiënten, kan het risico groter zijn.
De GGD en het RIVM hebben ook adviezen gegeven over het gebruik van PUR-isolatie. Een van de belangrijkste aanbevelingen is om PUR-isolatie uitsluitend door gecertificeerde bedrijven aan te laten brengen. Daarnaast wordt er gewezen op de noodzaak van continue ventilatie na het isoleren, om eventuele schadelijke stoffen uit de woning te verdrijven.
Klachten door PUR-isolatie: hoeveel zijn er?
Volgens rapporten zijn er schattingen dat in Nederland tussen 250.000 en 300.000 woningen PUR-isolatie gebruiken. Het Meldpunt Purslachtoffers telt momenteel ongeveer 400 meldingen van klachten gerelateerd aan PUR-isolatie. Deskundigen vermoeden echter dat het echte aantal klachten veel hoger ligt, aangezien niet alle bewoners zich bewust zijn van de mogelijke verbanden tussen hun gezondheidsklachten en PUR-isolatie.
Een van de belangrijkste bevindingen is dat PUR-isolatie vaak wordt aangebracht zonder naleving van de veiligheidsrichtlijnen. Soms worden bewoners aanwezig tijdens het spuiten van PUR-schuim, wat kan leiden tot een hogere blootstelling aan schadelijke stoffen. In sommige gevallen wordt zelfs een verklaring getekend waarbij de bewoner aangeeft te weten dat het verplicht is om de woning te verlaten tijdens het aanbrengen van PUR-isolatie.
PUR-isolatie en de kruipruimte
Een ander aspect dat in het onderzoek naar PUR-isolatie aan de orde komt, is de ventilatie van kruipruimtes. PUR-isolatie die wordt aangebracht in een droge kruipruimte en onder goede ventilatiecondities levert in de meeste gevallen geen gezondheidsklachten op. Echter, in gevallen waarin de kruipruimte niet goed geventileerd is, kunnen vluchtige stoffen uit PUR zich in de woonruimte opstapelen. Dit kan leiden tot irritaties van luchtwegen en huid, vooral bij overgevoelige personen.
Alternatieven voor PUR-isolatie
Zoals al aangegeven, zijn er alternatieven voor PUR-isolatie die minder schadelijk zijn en gelijke of betere isolatie-eigenschappen kunnen bieden. Deze alternatieven zijn onder meer:
- Steenwol: Een natuurlijke isolatiemethode die goed is voor isolatie en geluidsdemping.
- Glaswol: Een goedkoop en effectief isolatiemateriaal dat minder risico’s biedt.
- Isolatiekorrels: Een eenvoudig en duurzaam alternatief dat goed geschikt is voor spouwmuren en vloeren.
Het gebruik van deze alternatieven kan bijdragen aan een gezondere woning en een lagere risicoprofiel voor gezondheidsklachten. Meer informatie over deze materialen en hun voor- en nadelen is beschikbaar via Milieucentraal of via de GGD.
Conclusie
PUR-isolatie is een efficiënt isolatiemateriaal dat helpt bij het verlagen van energieverbruik en het verbeteren van het wooncomfort. Echter, bij het aanbrengen van PUR-isolatie kunnen schadelijke stoffen vrijkomen die gezondheidsklachten kunnen veroorzaken, vooral bij overgevoelige personen. Om deze risico’s te beperken, is het belangrijk dat PUR-isolatie wordt aangebracht door gecertificeerde bedrijven en dat veiligheidsmaatregelen worden genomen.
Bewoners die vermoedden dat hun gezondheidsklachten gerelateerd zijn aan PUR-isolatie, worden geadviseerd om contact op te nemen met de GGD of met de isolatiebedrijven om eventuele verbeteringen of herstelmaatregelen te bespreken. Daarnaast zijn er alternatieven voor PUR-isolatie die minder risico’s opleveren en gelijke of betere resultaten kunnen bieden.
Tenslotte is het belangrijk dat zowel bewoners als isoleerders zich bewust zijn van de potentiële gezondheidsrisico’s en dat veiligheidmaatregelen worden genomen om deze risico’s te beperken. Met de juiste voorzichtigheid en professionaliteit kan PUR-isolatie veilig en efficiënt worden gebruikt.