Bodemisolatie is een techniek die vaak wordt toegepast wanneer vloerisolatie niet mogelijk is, bijvoorbeeld doordat de kruipruimte te laag is. Het doel van bodemisolatie is om vocht en koude vanuit de grond tegen te houden, zodat het binnenklimaat van de woning verbetert. In dit artikel worden de techniek van bodemisolatie, de voordelen en nadelen, de beschikbare materialen en de kosten besproken. Ook worden aandachtspunten zoals de keuze van het juiste materiaal en de vereisten voor een subsidieschik maatregel toegelicht.
Wat is bodemisolatie?
Bodemisolatie betreft het aanbrengen van een isolerende laag op de bodem van de kruipruimte. Een kruipruimte is de ruimte onder de vloer van een woning. De hoogte van deze ruimte varieert, maar wordt doorgaans gemeten als de afstand tussen de vloer en de onderste kant van de houten balken (bij houten vloeren) of de afstand tot de betonnen plaat (bij betonnen vloeren). Bij bodemisolatie ligt het isolatiemateriaal rechtstreeks op de bodem van deze kruipruimte en dient het om vocht en koude uit de grond tegen te houden.
Bodemisolatie versus vloerisolatie
Het is belangrijk om bodemisolatie te onderscheiden van vloerisolatie, ook wel bekend als vloerisolatie via de kruipruimte. Vloerisolatie bestaat uit het isoleren van de onderkant van de vloer van de benedenverdieping, wat directer leidt tot minder warmteverlies. Bij vloerisolatie wordt de vloer zelf geïsoleerd, zodat er minder direct contact is met de koude bodem en de luchtlaag boven de isolatie verdwijnt.
Bodemisolatie daarentegen is minder efficiënt in termen van warmteisolatie, omdat er een kleine luchtlaag blijft tussen het isolatiemateriaal en de bovenliggende vloer. Deze luchtlaag kan nog warmte uit de woning transporteren, vooral bij geventileerde kruipruimtes. Daarom is bodemisolatie vooral geschikt als het doel is om vochtproblemen op te lossen, terwijl vloerisolatie het meest effectief is voor energiebesparing.
Voordelen van bodemisolatie
Bodemisolatie biedt verschillende voordelen, die vooral gericht zijn op het verbeteren van het binnenklimaat en het voorkomen van schade door vocht.
1. Voorkom vochtproblemen
Een van de belangrijkste voordelen van bodemisolatie is dat het vochtproblemen in de kruipruimte en de woning kan voorkomen. Vooral in regio's met een hoog grondwaterpeil of in oude woningen met onvoldoende ventilatie kan optrekkend vocht een groot probleem zijn. Bodemisolatie houdt dit vocht tegen en zorgt voor een drogere kruipruimte, wat ook positief werkt op het binnenklimaat.
Materialen zoals schelpen-isolatie of isolatiechips zijn hierin vooral geschikt, omdat ze goed vocht vasthouden en tegelijkertijd vochtwerend zijn.
2. Minder muffe geuren
Vochtige kruipruimtes zijn vaak een bron van muffe geuren. Door de aanwezigheid van vocht kunnen bacteriën en schimmels groeien, wat onaangename lucht veroorzaakt. Bodemisolatie zorgt voor een drogere kruipruimte, wat helpt bij het voorkomen van deze geuren.
3. Warmtecomfort verbeteren
Hoewel bodemisolatie minder effectief is dan vloerisolatie in termen van warmte-isolatie, levert het toch een zichtbare verbetering in warmtecomfort. In de winter is een geïsoleerde vloer gemiddeld 4°C warmer dan een vloer zonder isolatie, wat een aangename toename in warmtecomfort betekent.
4. Minder energieverbruik
Ondanks dat bodemisolatie minder effectief is dan vloerisolatie, levert het toch een zekere energiebesparing. Dit komt doordat minder warmte verloren gaat via de kruipruimte, wat resulteert in lichtere verbruik van verwarmingsenergie. Het bespaarde bedrag varieert, maar kan in sommige gevallen honderden euro’s per jaar zijn.
5. Geen veranderingen aan de bovenliggende vloer
Bij bodemisolatie is het niet nodig om veranderingen aan te brengen aan de bovenliggende vloer. Dit maakt het een handige optie voor woningen waarbij de vloer in goede staat is of waar veranderingen aan de vloer niet gewenst zijn. In tegenstelling tot vloerisolatie, die vaak het leggen van nieuwe vloerbedekking vereist, is bodemisolatie meestal uit te voeren zonder dat dit nodig is.
6. Kortere uitvoeringstermijn
Bodemisolatie is vaak snel uit te voeren. Een kruipruimte kan binnen één dag volledig geïsoleerd worden. Dit maakt het een efficiënte maatregel, vooral in situaties waarbij het verlies van tijd niet gewenst is.
7. Subsidie mogelijk
Sinds 2021 is de Investerings Subsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE) beschikbaar voor energiebesparende maatregelen. Bodemisolatie kan in aanmerking komen voor deze subsidie, mits de vereisten zijn vervuld. Dit betreft vooral de isolatiewaarde en de oppervlakte die geïsoleerd wordt. Voor het jaar 2025 is de subsidie €3 per m².
Nadelen van bodemisolatie
Hoewel bodemisolatie verschillende voordelen biedt, zijn er ook enkele nadelen waaraan moet worden gedacht bij de keuze voor deze maatregel.
1. Beperkte warmte-isolatie
Bodemisolatie is minder effectief in het voorkomen van warmteverlies dan vloerisolatie. Aangezien er een kleine luchtlaag blijft boven het isolatiemateriaal, kan warmte nog steeds verloren gaan. Daarom is bodemisolatie vooral geschikt als vochtproblemen het hoofddoel zijn, terwijl vloerisolatie de voorkeur verdient bij energiebesparing.
2. Marginaal effect op de energierekening
Omdat bodemisolatie minder effectief is in het voorkomen van warmteverlies, is de besparing op de energierekening vaak marginaal. In sommige gevallen is de besparing zo klein dat het niet voelt. Voor een aanzienlijke energiebesparing is het aan te raden om ook vloerisolatie toe te passen.
3. Toegang tot de kruipruimte kan beperkt zijn
Als de kruipruimte erg laag is, kan het moeilijk zijn om toegang te krijgen. Dit kan een beperking zijn bij het uitvoeren van onderhoud of het herstellen van eventuele problemen. De keuze van het juiste isolatiemateriaal is hierin belangrijk, omdat sommige materialen makkelijker toegankelijk zijn dan anderen.
4. Niet geschikt voor alle woningen
Bodemisolatie is niet geschikt voor alle types woningen. Het is vooral een optie wanneer vloerisolatie niet mogelijk is, bijvoorbeeld door de hoogte van de kruipruimte. Voor woningen met een voldoende grote kruipruimte is vloerisolatie een betere keuze.
Beschikbare isolatiematerialen voor bodemisolatie
Er zijn verschillende soorten isolatiematerialen beschikbaar voor bodemisolatie, elk met hun eigen eigenschappen en toepassingsgebieden.
1. EPS-parels
EPS-parels (expandable polystyrene) zijn piepschuimballen die licht en vochtwerend zijn. Ze zijn geschikt voor kruipruimtes met een normale hoogte en bieden een goede isolatie. Ze zijn echter moeilijker te verplaatsen en kunnen de toegankelijkheid van de kruipruimte beperken.
Vereiste dikte: 30 à 35 cm
Isolatiewaarde: 0,055 à 0,073 W/m.K.
Prijs: € 20 à 40 per m² (excl. btw, incl. plaatsing)
2. Isolatiechips
Isolatiechips zijn vergelijkbaar met EPS-parels, maar zijn iets makkelijker te verplaatsen en goedkoper. Ze zijn geschikt voor kruipruimtes die iets lager zijn, omdat ze toegankelijker blijven. Ze zijn ook vochtwerend en blijven drijven op grondwater.
Vereiste dikte: 30 à 35 cm
Isolatiewaarde: 0,055 à 0,073 W/m.K.
Prijs: € 15 à 30 per m² (excl. btw, incl. plaatsing)
3. Schelpen-isolatie
Schelpen-isolatie is een duurzame optie gemaakt van zeeschelpjes. Het is vooral geschikt voor kruipruimtes met veel grondwater, omdat het goed vocht vasthoudt. De thermische isolatie is echter beperkter dan bij EPS-parels of isolatiechips.
Vereiste dikte: 25 à 30 cm
Isolatiewaarde: 0,125 à 0,155 W/m.K.
Prijs: € 20 à 55 per m² (excl. btw, incl. plaatsing)
4. PUR-schuim of glaswolplaten
Ondanks dat deze materialen meestal gebruikt worden voor vloerisolatie, kunnen ze ook bij bodemisolatie worden toegepast. Ze bieden een hogere isolatiewaarde, maar zijn niet altijd geschikt voor kruipruimtes met een lage hoogte.
Aandachtspunten bij bodemisolatie
Bij de keuze voor bodemisolatie zijn er een aantal belangrijke aandachtspunten die moeten worden meegenomen.
1. Keuze van het juiste materiaal
Het keuze van het juiste isolatiemateriaal is afhankelijk van de hoogte van de kruipruimte, de aanwezigheid van grondwater en de gewenste thermische isolatie. Bijvoorbeeld, schelpen-isolatie is geschikt voor kruipruimtes met veel grondwater, terwijl isolatiechips beter zijn in kruipruimtes die iets lager zijn.
2. Toegankelijkheid
Omdat bodemisolatie doorgaans uitgevoerd wordt via het kruipluik, is het belangrijk dat toegang tot de kruipruimte mogelijk is. De toegankelijkheid kan beperkt zijn, afhankelijk van de hoogte van de kruipruimte en het gebruikte materiaal.
3. Ventilatie
Hoewel bodemisolatie het vochtprobleem vermindert, is het toch belangrijk dat de kruipruimte goed geventileerd is. Dit voorkomt het opstapelen van vocht en zorgt voor een gezonder binnenklimaat. Het is aan te raden om de ventilatie van de kruipruimte te controleren of aan te passen bij het uitvoeren van bodemisolatie.
4. Oppervlakte en isolatiewaarde
Voor de subsidieschikheid bij de ISDE-subsidie moet de oppervlakte die geïsoleerd wordt minimaal 20 m² zijn en mag het niet groter zijn dan 130 m². Bovendien moet de isolatiewaarde minimaal 3,5 Rd zijn. Het is aan te raden om bij de keuze van het materiaal rekening te houden met deze eisen.
Conclusie
Bodemisolatie is een waardevolle maatregel, vooral in situaties waarin vloerisolatie niet mogelijk is. Het helpt bij het voorkomen van vochtproblemen, het verbeteren van het warmtecomfort en het verlagen van de energierekening. De keuze van het juiste isolatiemateriaal is afhankelijk van de hoogte van de kruipruimte, de aanwezigheid van grondwater en de gewenste thermische isolatie. Ondanks dat bodemisolatie minder effectief is dan vloerisolatie, is het toch een handige optie bij het oplossen van vochtproblemen. Voor een maximale energiebesparing is het aan te raden om ook vloerisolatie toe te passen. Bovendien is bodemisolatie een korte en efficiënte maatregel, waardoor het snel kan worden uitgevoerd. Voor woningen met vochtproblemen is bodemisolatie dus een aan te raden optie, mits de juiste keuze van materiaal en techniek wordt gemaakt.