Isolatie speelt een essentiële rol in de energieprestatie van een gebouw en beïnvloedt direct het wooncomfort en het energieverbruik. In Nederland zijn er sinds de jaren ‘50 van de vorige eeuw regelgevingen opgesteld die de eisen rondom isolatie bepalen. Een van de oudere varianten van het Bouwbesluit dateert uit 1956. In dit artikel geef je als expert in de bouw- en renovatie-sector een overzicht van de eisen en regelgevingen rond isolatie in het Bouwbesluit van 1956, op basis van beschikbare en betrouwbare informatie.
We leggen uit wat voor isolatie werd aangebracht in woningen van die tijd, hoe dat verhoudt tot de huidige normen, en wat voor gevolgen dit heeft voor vandaag de dag bij renovatie of verbouwing.
Wat was het Bouwbesluit van 1956?
Het Bouwbesluit is een juridisch instrument dat de eisen en voorschriften bepaalt voor de bouw, verbouw en sloop van gebouwen in Nederland. Het is een dynamisch document dat regelmatig wordt bijgewerkt om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen in de bouwsector, inclusief energiezuinigheid en duurzaamheid. In 1956 was het Bouwbesluit al in gebruik, maar de eisen rond isolatie waren toen aanzienlijk minder strikt dan vandaag de dag.
Er is geen directe documentatie in de bronnen over de precieze eisen van het Bouwbesluit uit 1956, maar we kunnen uitgangspunten trekken op basis van de historische ontwikkelingen van isolatie-eisen in Nederland. Uit meerdere bronnen blijkt dat in de jaren vijftig van de twintwintste eeuw het isoleren van woningen nauwelijks op de agenda stond. De eisen rond isolatie werden pas in de jaren ‘70 en ‘80 meer formeel vastgelegd in het Bouwbesluit.
Isolatie-eisen in de jaren 50: een tijd zonder strenge regelgeving
Aangezien het Bouwbesluit van 1956 geen duidelijke isolatie-eisen bevatte, was het gebruik van isolatie in woningen van die tijd vrijwel uitsluitend het gevolg van eigen initiatief of uitvoering door bouwbedrijven. In de meeste gevallen was er bijna geen isolatie aanwezig in woningen uit die periode.
1. Gevelisolatie
Er werd vrijwel geen gevelisolatie toegepast in woningen uit de jaren 50. Gevels waren meestal gemaakt van gewone baksteen of beton en niet geïsoleerd. Aangezien het Bouwbesluit uit die tijd geen Rc-waarde eisen voor gevels stelde, was er geen juridische verplichting om isolatie aan te brengen.
2. Dakisolatie
Aanvankelijk was er geen dakisolatie in woningen vanaf 1956. Later, in de jaren ‘70, werd er voorzichtig gebruik gemaakt van een kleine laag isolatie (5-7 cm), maar zelfs dan was de Rc-waarde (een maat voor warmteweerstand) nog slechts rond de 1,3 m²K/W, wat extreem laag is vergeleken met vandaag de dag.
3. Vloerisolatie
Aan vloerisolatie werd in de jaren 50 geen aandacht besteed. Betonvloeren werden gewoon geplaatst zonder enige vorm van isolatie. In latere jaren werd vloerisolatie wel aangebracht, maar pas na het jaar 1975.
Hoe was de isolatie in het Bouwbesluit 1956 beoordeeld?
De Rc-waarde is een maat voor de warmteweerstand van een constructie. Hoe hoger de Rc-waarde, hoe beter het isolerende vermogen. In de jaren 50 was er geen juridisch gestelde Rc-waarde, wat betekent dat het isoleren vrijwel volledig afwezig was in de woningen van die tijd.
Voor een duidelijke vergelijking:
| Constructie | Rc-waarde in de jaren 50 | Rc-waarde in 2024 |
|---|---|---|
| Dak | < 1,0 m²K/W | 6,3 m²K/W |
| Gevel | < 1,0 m²K/W | 4,7 m²K/W |
| Vloer | < 1,0 m²K/W | 3,7 m²K/W |
Deze cijfers tonen aan dat de isolatie in woningen uit de jaren 50 extreem slecht was vergeleken met de huidige eisen. Het is daarom niet verwonderlijk dat woningen van die tijd vaak last hadden van koude vloeren, koude muren en een hoge energierekening.
Wat betekent dit voor huidige renovaties?
Omdat woningen uit de jaren 50 vrijwel volledig ongeïsoleerd zijn, is het verstandig om bij renovaties rekening te houden met de huidige isolatie-eisen. Hoewel het Bouwbesluit van 1956 geen eisen stelde, gelden er vandaag de dag striktere regelgevingen die je moet遵守en bij verbouwingen.
1. Wettelijke eisen bij verbouwingen
Als je een woning uit de jaren 50 verbouwt en isolatie aanbrengt, moet je je richten op de huidige Rc-waarde eisen. Deze zijn onderdeel van het huidige Bouwbesluit en van de NEN 1068-norm. Als je een gevel of een dak herbouwt, moet je ervoor zorgen dat de isolatiewaarde voldoet aan de huidige eisen.
2. Energieprestatie en EPC
De EPC (Energieprestatie Coëfficient) is een maatstaf die aangeeft hoe energiezuinig een woning is. In de jaren 50 was er geen EPC-voorschrift, maar vandaag de dag is het verbouwen van een woning vaak verbonden aan het halen van een bepaalde EPC-waarde. Dit geldt vooral als je subsidies wil ontvangen of het huis wil verkopen.
3. Invloed op warmtecomfort
Woningen uit de jaren 50 hebben vaak koude muren, een koud dak of een koude vloer. Dit heeft als gevolg dat bewoners last hebben van koude voeten, klamheid en ongemak. Door het aanbrengen van isolatie kan dit comfort aanzienlijk worden verbeterd.
Isolatietechnieken die vandaag de dag toepasbaar zijn op woningen uit 1956
Omdat woningen uit de jaren 50 vaak geen spouwmuren of gevelisolatie hebben, is het verstandig om aan te sturen op moderne isolatietechnieken die zowel effectief als duurzaam zijn.
1. Dakisolatie
Aangezien het dak de grootste warmteverliezen veroorzaakt, is dakisolatie een van de meest rendabele investeringen. Er zijn verschillende materialen beschikbaar, zoals glaswol, cellulose of polyurethaan. De Rc-waarde van het dak moet minimaal 6,3 m²K/W zijn.
2. Gevelisolatie
Aangezien woningen uit de jaren 50 vaak geen spouwmuren hebben, is externe of interne gevelisolatie een goede optie. Externe isolatie (bijvoorbeeld EPS of XPS) is meestal het efficiëntst en voegt bovendien dikte toe aan het gebouw.
3. Vloerisolatie
Vloerisolatie is ook een belangrijke maatregel, vooral als het huis op een kelder of grond zit. Moderne vloerisolatiematerialen zoals glaswol of mineralen wol zorgen voor een warme vloer en een betere thermische prestatie.
Conclusie
Woningen die zijn gebouwd onder het Bouwbesluit van 1956 zijn vrijwel volledig ongeïsoleerd. De eisen rond isolatie die destijds golden, waren extreem laag of afwezig. Dit heeft als gevolg dat woningen uit die tijd vaak last hebben van koude muren, koude vloeren en een hoge energierekening.
Vandaag de dag gelden er veel strengere eisen rond isolatie, en is het noodzakelijk om bij verbouwingen rekening te houden met deze regelgeving. Door het aanbrengen van moderne isolatietechnieken kan het wooncomfort van oude woningen aanzienlijk worden verbeterd, terwijl de energiekosten aanzienlijk dalen.
Bij een renovatie is het daarom verstandig om een duidelijk isolatieplan op te stellen en te zorgen dat dit plan voldoet aan de huidige eisen van het Bouwbesluit en de NEN 1068. Niet alleen is dit verplicht, het levert ook een langdurige investering in comfort, duurzaamheid en waardering van het huis op.
Bronnen
- Isolatienoord.nl – Eisen bouwbesluit over isolatie
- Isolatie.net – Bouwbesluit
- Vkmakelaars.nl – Aan het bouwjaar van je woning zien hoe die geïsoleerd is
- Isolatiemateriaal.nl – Het bouwbesluit over isolatie en Rc-waarde
- Geregeld24.nl – Isolatie per bouwjaar overzicht
- Groenethuis.nl – Isolatienormen en voorschriften in Nederland