De Belastingwetgeving bevat een aantal specifieke regels rond de aanhechtbaarheid en vrijstelling van btw, met name in het kader van intracommunautaire handelingen en renovatiewerkzaamheden zoals isolatie. Deze regels zijn van belang voor zowel particulieren als bedrijven die in de bouw- en renovatiebranche actief zijn. In dit artikel worden de relevante wetgevingen en praktische toepassingen besproken, met een focus op artikel 39bis, eerste lid van de Wbtw, en het specifieke geval van isolatie aan woningen.
Inleiding
Artikel 39bis van de Wet op de btw (Wbtw) speelt een centrale rol bij de regeling van intracommunautaire leveringen en handelingen binnen de Europese Unie. Het bepaalt onder welke voorwaarden een levering vrijgesteld kan worden van btw, mits de afnemer in een andere lidstaat gevestigd is en een geldig btw-nummer heeft. Deze regel is van belang voor bedrijven die binnen de EU goederen leveren of diensten verlenen. In het kader van renovatie- en isolatieprojecten is deze regeling eveneens van toepassing, met name wanneer materialen of diensten uit het buitenland worden ingevoerd.
Daarnaast is er een aparte btw-regeling voor isolatie aan woningen. Deze regel, die voornamelijk van toepassing is op particuliere woningen, biedt een verlaagd btw-tarief van 9% voor de arbeidskosten bij het isoleren van vloeren, muren en daken. De materialen zelf vallen echter onder het reguliere btw-tarief van 21%. Deze regeling stelt particulieren in staat om hun woning energiezuiniger te maken op een fiscaal gunstige manier.
In het volgende gedeelte van het artikel worden de relevante wetgevingsaspecten en praktische toepassingen van deze regelingen uitgebreid besproken.
Btw-voorschriften voor isolatie aan woningen
9%-tarief voor arbeidskosten
Volgens de Belastingdienst valt het isoleren van woningen onder een verlaagd btw-tarief van 9% voor de arbeidskosten. Dit tarief geldt echter alleen wanneer de doelstelling van de isolatie is om de woning energiezuiniger te maken. De arbeidskosten voor het aanbrengen van isolatiemateriaal op vloeren, muren en daken van woningen ouder dan twee jaar vallen hieronder.
Het gebruik van dit verlaagde tarief is onderdeel van de regering’s beleid om energiebesparing en duurzame woningbouw te stimuleren. Het tarief is bedoeld om de toegankelijkheid van isolatieprojecten te vergroten voor particulieren.
21%-tarief voor materiaalkosten
Hoewel de arbeidskosten onder het 9%-tarief vallen, zijn de materialen die gebruikt worden bij isolatieprojecten onderworpen aan het reguliere btw-tarief van 21%. Dit geldt ook voor materialen die in eigen bedrijf worden geproduceerd. Deels zijn ook bepalingen voor de verdeling van btw-tarieven wanneer een project zowel arbeids- als materiaalkosten omvat. Bijvoorbeeld, bij isolatieprojecten die voorafgaan aan andere werkzaamheden zoals sloopwerk of dakkapelconstructie, worden deze onderdelen onder het 21%-tarief gebracht.
Voorbeelden van isolatiemateriaal
De wetgeving maakt onderscheid tussen welke materialen beschouwd worden als "isolatiemateriaal" en welke niet. Voorbeelden van materialen die wel onder het 9%-tarief voor arbeidskosten vallen zijn:
- Glaswol
- Steenwol
- Piepschuim
- (Isolatie)glas
- Polyurethaan (PUR/PIR)
- Thermoskussens
- Schelpen
- Kleikorrels
De volgende materialen worden niet als isolatiemateriaal beschouwd en vallen daarom niet onder het verlaagde btw-tarief:
- Deuren
- Kozijnen
- Riet
Deze bepalingen zijn belangrijk om te weten voor zowel particulieren als bedrijven die isolatieprojecten uitvoeren, omdat het bepalend is voor de btw-tarieven die op de factuur verschijnen.
Intracommunautaire leveringen en artikel 39bis
Algemene bepalingen
Artikel 39bis van de Wbtw bepaalt de voorwaarden voor de vrijstelling van btw bij intracommunautaire handelingen. Dit geldt voor zowel goederen als diensten die worden uitgevoerd in het kader van commerciële transacties tussen bedrijven in verschillende EU-lidstaten. De vrijstelling is echter alleen mogelijk indien de afnemer een geldig btw-nummer heeft en als belastingplichtige is geregistreerd in zijn eigen lidstaat.
De leverancier is verplicht om het btw-nummer van de afnemer te controleren voordat hij de levering kan uitvoeren of vrijstellen. Deze controle kan plaatsvinden via de VIES-databank, een Europese service om btw-nummers te verifiëren.
Verplichte documentatie
Bij intracommunautaire leveringen zijn een aantal documenten verplicht. Deze omvatten:
- Een omschrijving en hoeveelheid van de goederen die vervoerd worden
- Datum van uitreiking van de factuur en het factuurnummer
- Datum van ontvangst van de goederen
De afnemer of een door hem gemachtigde persoon moet het bestemmingsdocument dateren, ondertekenen en binnen drie maanden terugsturen naar de leverancier. Deze documentatie dient om het karakter en het tijdstip van de levering aan te tonen.
Tijdstip van opeisbaarheid van btw
De btw wordt in het geval van intracommunautaire leveringen opeisbaar op het tijdstip van uitreiking van de eindfactuur. Als geen factuur werd uitgereikt voor deze datum, wordt de btw opeisbaar op de vijftiende dag van de maand volgend op de maand waarin het belastbaar feit plaatsvond.
Hoewel betalingen vooraf kunnen plaatsvinden, leidt dit niet automatisch tot een opeisbaarheid van btw. Dit geldt alleen indien de levering op dat moment nog niet is uitgevoerd en er geen factuur is uitgereikt.
Vrijstelling bij intracommunautaire leveringen
Voorwaarden voor vrijstelling
De vrijstelling is mogelijk onder de volgende voorwaarden:
- De afnemer moet belastingplichtig zijn en over een geldig btw-nummer beschikken.
- De leverancier moet het btw-nummer van de afnemer hebben opgevraagd en geverifieerd via de VIES-databank.
- De leverancier moet ervoor gezorgd hebben dat de afnemer op de hoogte is van de noodzaak van een btw-nummer voor de vrijstelling.
- De leverancier moet ter goeder trouw hebben gehandeld, wat inhoudt dat hij redelijkerwijs alles heeft gedaan om fraude te voorkomen.
Als de leverancier niet aan deze voorwaarden voldoet, kan de vrijstelling worden verworpen. In dat geval moet btw worden aangerekend en betaald. Als later blijkt dat de afnemer toch over een geldig btw-nummer beschikte, kan de leverancier een correctieve factuur uitreiken met de intracommunautaire vrijstelling.
Ter goeder trouw handelen
Het begrip “ter goeder trouw handelen” speelt een belangrijke rol bij de beoordeling van de vrijstelling. De leverancier moet redelijkerwijs alles hebben gedaan om ervoor te zorgen dat hij niet bij fraude betrokken raakt. Dit betekent dat hij moet hebben geprobeerd het btw-nummer van de afnemer te verkrijgen en te verifiëren.
Als de leverancier bijvoorbeeld geen btw-nummer heeft verkregen van de afnemer, maar redelijkerwijs alles heeft gedaan om dit te bereiken, kan hij beschouwd worden als ter goeder trouw handelend. In dat geval kan de vrijstelling worden behouden, ook als het btw-nummer later blijkt te zijn ongeldig.
Voorwaarden voor ter goeder trouw handelen
Volgens de administratie moet de leverancier onder andere:
- Zijn klant op de hoogte gebracht hebben van de noodzaak van een btw-nummer
- Het btw-nummer van zijn klant effectief opgevraagd hebben
- In geval van een negatief antwoord van zijn klant, deze opdragen om het nodige te doen om een btw-identificatienummer aan te vragen
- De identificatiegegevens van zijn klant en de levering aan de administratie doorgeven
Als de leverancier niet aan deze voorwaarden voldoet, kan de vrijstelling worden verworpen en moet btw worden aangerekend.
Intracommunautaire opgave
De leverancier is verplicht om zijn intracommunautaire opgave op tijd en correct in te dienen. Deze opgave bevat informatie over de leveringen die vrijgesteld zijn van btw. Als de leverancier de opgave niet tijdig indient, kan de vrijstelling retroactief worden verworpen.
De administratie kan echter de vrijstelling niet verwerpen als de leverancier ter goeder trouw handelt en eventuele vergissingen spontaan of onmiddellijk na vraag van de administratie corrigeert. Ook als de leverancier zich begeeft in een geval van overmacht, kan de administratie de vrijstelling behouden.
Conclusie
De btw-voorschriften voor isolatie en intracommunautaire leveringen zijn complex en vereisen zorgvuldige naleving van de wettelijke eisen. Voor isolatieprojecten aan woningen is een verlaagd tarief van 9% voor arbeidskosten beschikbaar, terwijl de materialen onder het reguliere tarief van 21% vallen. Voor intracommunautaire leveringen geldt een vrijstelling van btw, mits de afnemer over een geldig btw-nummer beschikt en de leverancier ter goeder trouw handelt.
Zowel particulieren als bedrijven die in de bouw- en renovatiebranche actief zijn, moeten zich goed richten op deze regelgeving om te voorkomen dat ze fiscaal in de problemen komen. De verplichte documentatie, facturatieprocedures en tijdstippen van opeisbaarheid zijn van essentieel belang voor een correcte uitvoering van deze transacties.