Een compact dak is een veelvoorkomende oplossing in de bouwsector om de thermische prestaties van een plat dak te verbeteren. Het principe van het compact dak houdt in dat de isolatie wordt geplaatst tussen de houten balken van de dakstructuur, zonder dat er een luchtspouw of ventilatie nodig is. In combinatie met een damprem en een waterdichtingssysteem zorgt dit voor een hoogwaardige, luchtdichte isolatie. Deze opbouw is vooral geschikt voor houtskeletconstructies, aangezien het dakelement in staat moet zijn om in de zomer te opwarmen en vocht te kunnen uittreden.
Toch zijn er situaties waarin het compact dak extra isolatie nodig heeft. Dit kan het geval zijn bij een (deels) beschaduwde dakoppervlakte of bij plannen voor het aanbrengen van zonnepanelen, een groendak of een terras. In dergelijke gevallen wordt vaak het warm-compactdak gekozen, een variatie van het compact dak met twee extra lagen isolatie.
Deze artikel behandelt de technieken, voordelen, en praktische toepassing van het compact dak en de optie voor extra isolatie. We richten ons op de relevante informatie uit betrouwbare bronnen om u als bouwprofessional of renovateur te ondersteunen bij het nemen van een beslissing.
Wat is een compact dak?
Een compact dak is een isolatiesysteem waarbij de ruimte tussen de houten balken van de dakstructuur volledig wordt opgevuld met isolatiemateriaal. Deze vulling is zowel kierloos als naadloos en zorgt voor een efficiënt isolatieeffect. Omdat er geen luchtspouw is, is er ook geen ventilatie nodig. Dit maakt het compact dak een luchtdichte en compacte constructie.
De isolatiematerialen die vaak worden gebruikt zijn:
- Ingeblazen cellulosevlokken
- Houtwolvezels
- Strovlokken
- Gespoten isolatieschuim (zoals Icynene)
Deze materialen vullen het dakgebinte volledig, zorgen voor een naadloze isolatie en kunnen eventueel vocht vasthouden dat zich in het dakgebinte bevindt. Dit vocht wordt bij het uitdrogen weer afgegeven, waardoor de vochthuishouding van het dak verbeterd wordt.
Onder de isolatie wordt een damprem aangebracht, wat essentieel is om interne condensatie te voorkomen. De damprem is luchtdicht en beperkt de vochtstroom van binnen naar buiten. Omdat het compact dak geen ventilatie nodig heeft, wordt de damprem niet verstoord door gaten of luchtritten.
De opbouw van een compact dak volgt een bepaalde volgorde, van buiten naar binnen:
- Waterdichtingslaag
- Dakvloer (meestal OSB, multiplex of vezelcement)
- Houten balken
- Volledige vulling met isolatie (cellulose, schuim, etc.)
- Dampscherm (zoals pro clima INTELLO)
- Dampopen binnenafwerking
Het compact dak is een zeer efficiënte en duurzame oplossing, mits het correct wordt uitgevoerd. Het zorgt voor een optimale thermische isolatie, verbetert de akoestische prestaties en verhoogt de warmtebuffer van het dakgebinte.
Voordelen van een compact dak
Een compact dak biedt meerdere voordelen die het interessant maken voor zowel woningbouwprojecten als industriële constructies. Hieronder sommen we de belangrijkste voordeeltjes op:
1. Geen extra hoogte nodig
Omdat de isolatie wordt geplaatst tussen de houten balken, is er geen extra hoogte nodig voor het dakelement. Het dak blijft dus binnen de oorspronkelijke constructiehoogte, wat het mogelijk maakt om ruimtes beter te benutten.
2. Betere akoestische prestaties
De gebruikte isolatiematerialen zoals cellulose, houtwol of schuim hebben een dempend effect. Hierdoor verbetert de akoestische prestatie van het dak, wat vooral waardevol is in woongebouwen of ruimtes waar geluidsisolatie belangrijk is.
3. Betere warmtebuffer
De lagen isolatie verbeteren de warmteopslagcapaciteit van het dak. Hierdoor kan het dak sneller opwarmen en langer warm blijven, wat bijdraagt aan comfort en energiebesparing.
4. Luchtdichte opbouw
Het compact dak is volledig luchtdicht, wat zorgt voor een minimale warmteverlies en een constante temperatuur in de ruimte. Dit is een van de belangrijkste voordelen van het compact dak ten opzichte van traditionele daksystemen.
5. Duurzame isolatie
De meeste gebruikte isolatiematerialen zijn duurzaam, zoals cellulose of houtwol. Deze materialen zijn vaak gemaakt van hergebruikte of natuurlijke grondstoffen en hebben een lage CO₂-voetafdruk. Dit maakt het compact dak een populaire keuze in de duurzame bouw.
Wanneer is extra isolatie nodig?
Hoewel het compact dak al een hoge thermische prestatie biedt, zijn er situaties waarin extra isolatie noodzakelijk is of gewenst. Dit is vooral het geval wanneer het compact dak extra belastingen moet dragen, zoals een groendak, zonnepanelen of een terras. In dergelijke gevallen wordt vaak gekozen voor een warm-compactdak, een variatie van het compact dak met twee extra lagen isolatie.
1. Beschaduwde dakoppervlakken
Een compact dak heeft het voordeel dat het in de zomer kan opwarmen en daardoor kan uittreden. Dit is echter niet mogelijk wanneer het dak gedeeltelijk of volledig in de schaduw staat. In dergelijke gevallen kan extra isolatie helpen om de thermische prestaties te behouden zonder het risico op vochtproblemen.
2. Aanleg van zonnepanelen of groendak
Wanneer men plaatst voor zonnepanelen of een groendak, is het noodzakelijk dat het dak extra stevig is en extra isolatie kan verdragen. Deze extra belasting wordt meestal opgelost door een warm-compactdak te kiezen. Dit type dak bevat naast de isolatie tussen de balken ook een extra laag isolatie bovenop de dakvloer.
3. Terras of verhoogde belasting
Een terras of een andere vorm van belasting op het dak vereist meestal een extra stevige constructie. Dit kan worden bereikt door een warm-compactdak te kiezen. Deze opbouw bevat naast het klassieke compactdak ook een extra isolatielaag en een dampscherm met hoge μd-waarde.
Hoe wordt extra isolatie toegevoegd?
Het toevoegen van extra isolatie aan een compact dak gebeurt meestal door de zogenaamde warm-compactdak constructie. Deze opbouw bestaat uit:
- Waterdichtingslaag
- Dakvloer
- Isolatie tussen de balken (zoals cellulose of schuim)
- Dampscherm (met μd-waarde ≥ 100m)
- Extra isolatielaag bovenop de dakvloer
- Dampopen binnenafwerking
De extra isolatielaag bovenop de dakvloer kan uit materialen bestaan zoals PIR-platen of glaswol. Deze materialen hebben een hoge isolatiewaarde per millimeter en nemen weinig ruimte in beslag. Het dampscherm met hoge μd-waarde zorgt ervoor dat het dak kan uittreden en condensatie wordt voorkomen.
De keuze voor de hoeveelheid extra isolatie hangt af van verschillende factoren, zoals het binnenklimaat, de situatie aan de buitenzijde en de dikte van de bestaande isolatie. In het document van ISOPROC is een overzichtelijke tabel opgenomen die aangeeft hoeveel extra isolatie minimaal nodig is bij enkele standaardsituaties.
Technieken voor het aanbrengen van extra isolatie
Het aanbrengen van extra isolatie op een compact dak vereist een zorgvuldige aanpak, omdat het dakelement luchtdicht is en geen ventilatie nodig heeft. Hieronder geven we een overzicht van de belangrijkste technieken:
1. Ingeblazen isolatievlokken
Ingeblazen cellulosevlokken, houtwolvezels of strovlokken zijn een perfecte oplossing voor het vullen van het dakgebinte. Deze vlokken kunnen zich perfect aanpassen aan de vorm van het dakgebinte en zorgen voor een kierloze en naadloze isolatie. Bovendien kunnen deze materialen vocht vasthouden en bij het uitdrogen weer afgeven, wat de vochthuishouding verbetert.
2. Gespoten isolatieschuim
Het gespoten isolatieschuim Icynene is een andere optie voor het vullen van het dakgebinte. Dit schuim heeft een perfect sluitende isolatievulling en zorgt voor een homogene en duurzame isolatie. Het is echter belangrijk om dit materiaal correct aan te brengen, omdat het niet eenvoudig te dempen of verlengen is.
3. PIR-platen voor extra isolatie
Bij de warm-compactdak opbouw wordt vaak gekozen voor PIR-platen als extra isolatiemateriaal. Deze platen hebben een hoge isolatiewaarde per millimeter en zijn ideaal voor het aanbrengen van extra isolatie bovenop de dakvloer. Ze zijn makkelijk te snijden en snel te verwerken, wat de uitvoering efficiënt maakt.
Aanbevelingen voor de uitvoering
De uitvoering van een compact dak of een warm-compactdak vereist een zorgvuldige planning en uitvoering. Hieronder geven we enkele belangrijke aandachtspunten:
1. Droogte van het dakgebinte
Een compact dak moet pas worden geïsoleerd als het dakgebinte volledig droog is. Dit is essentieel om condensatie en vochtproblemen te voorkomen. Het is aan te raden om een vochttest uit te voeren voordat de isolatie wordt aangebracht.
2. Volledige vulling van het dakgebinte
De ruimte tussen de houten balken moet volledig worden opgevuld met isolatiemateriaal, zonder naden of kieren. Dit zorgt voor een optimale isolatieprestatie en voorkomt warmteverlies.
3. Correcte damprem
Een vochtgestuurde damprem is essentieel om interne condensatie te voorkomen. Deze damprem moet luchtdicht zijn en goed ondersteund worden door dwarslatten. Het is aan te raden om een vochtgestuurde damprem zoals pro clima INTELLO te gebruiken.
4. Vermijden van doorboringen in de damprem
Om condensatie te voorkomen, dient men zoveel mogelijk doorboringen in de damprem te vermijden. Leidingen en andere technische voorzieningen worden beter aangebracht in een leidingenspouw onder het dampscherm.
5. Zonwinst
Het dakgebinte moet voldoende zon kunnen vangen, zodat het in de zomer kan opwarmen en kan uittreden. Dit is vooral belangrijk voor houtskeletconstructies, omdat het compact dak geen ventilatie nodig heeft.
Conclusie
Een compact dak is een efficiënte en duurzame oplossing voor de isolatie van platte daken. Door de luchtdichte opbouw en het gebruik van hoge kwaliteit isolatiematerialen, zorgt het compact dak voor een optimale thermische prestatie. Toch zijn er situaties waarin extra isolatie noodzakelijk is, zoals bij een (deels) beschaduwde dakoppervlakte of bij het aanbrengen van zonnepanelen, een groendak of een terras. In dergelijke gevallen is het warm-compactdak een geschikte oplossing.
De keuze voor het juiste isolatiemateriaal en de correcte uitvoering zijn essentieel voor de prestaties en duurzaamheid van het dak. Het is aan te raden om bij complexe projecten een professional in te schakelen, om de kwaliteit, veiligheid en naleving van de bouwvoorschriften te garanderen.