Inleiding
PIR-isolatie, ook bekend als polyisocyanuraat, is een veelgebruikt isolatiemateriaal in de bouw- en renovatiebranche. Het wordt vaak gekozen vanwege zijn hoge isolatiewaarde, drukvastheid en betere brandveiligheid in vergelijking met andere materialen zoals PUR. In dit artikel bespreken we de eigenschappen van PIR-isolatie, de verschillende thermische waarden die van belang zijn bij de beoordeling van isolatieprestaties, en de toepassingen waarin PIR-isolatie het beste gebruikt kan worden. De informatie is gebaseerd op data uit betrouwbare bronnen binnen de bouwsector, waaronder producenten en experts op het gebied van thermische isolatie.
Wat is PIR-isolatie?
PIR-isolatie is een type kunststof isolatiemateriaal dat uit polyisocyanuraat bestaat. Het is een variant van PUR (polyurethaan) en wordt in de vorm van platen verwerkt. Dankzij zijn gesloten cellenstructuur is PIR-isolatie vochtbestendig en drukvast. Hierdoor is het geschikt voor toepassingen waar vocht of mechanische belasting voorkomen. PIR is bovendien licht in gewicht en eenvoudig verwerkbaar, waardoor het ideaal is voor zowel nieuwe constructies als renovaties.
Omdat PIR-isolatie een hoge isolatiewaarde heeft, kan het in dunne laagtoepassingen gebruikt worden om goede thermische prestaties te bereiken. Het is daardoor een efficiënte keuze voor projecten waar ruimte beperkt is of waar het gebruik van dikkere isolatielagen niet mogelijk is.
Brandveiligheid
Een belangrijk verschil tussen PIR en PUR is de brandveiligheid. PIR-isolatie heeft betere brandvertragende eigenschappen dan PUR en produceert bij verhitting minder schadelijke rookgassen. Dit maakt PIR-isolatie een voorkeursmateriaal in situaties waar brandveiligheid een hoge prioriteit heeft, zoals in woningen of openbare gebouwen.
Isolatiewaarden van PIR-isolatie
De thermische prestaties van isolatiematerialen worden uitgedrukt in een aantal technische waarden, zoals de lambda-waarde, Rd-waarde en Rc-waarde. Deze waarden zijn essentieel om de isolatiewaarde van een materiaal te beoordelen en om te bepalen of een isolatiemethode aan de minimale eisen voor energieprestaties voldoet.
Lambda-waarde
De lambda-waarde is een maat voor de warmtegeleiding van een materiaal. Hoe lager de lambda-waarde, hoe minder warmte er door het materiaal geleid wordt, wat wil zeggen dat het materiaal beter isolert. Voor PIR-isolatie ligt de lambda-waarde tussen 0,019 en 0,027 W/mK. Dit is een zeer gunstige waarde die betekent dat PIR-isolatie beter isoleert dan veel andere materialen, zoals glaswol of steenwol.
Rd-waarde
De Rd-waarde is een maat voor de thermische weerstand van een isolatiemateriaal. Deze waarde geeft aan hoe goed een materiaal de warmte afdekt. Hoe hoger de Rd-waarde, hoe beter de isolatie. De Rd-waarde van PIR-isolatie varieert afhankelijk van de dikte van de isolatieplaat. Voor diktes tussen 20 mm en 160 mm ligt de Rd-waarde tussen 0,9 en 7,20 m²K/W.
Een voorbeeld: - Een PIR-plaat van 80 mm dik heeft een Rd-waarde van 3,60 m²K/W. - Bij een dikte van 100 mm is de Rd-waarde 4,50 m²K/W.
De Rd-waarde is belangrijk bij het bepalen of een isolatiemethode aan de minimale eisen voor energieprestaties voldoet. In Nederland geldt bijvoorbeeld een minimale Rd-waarde van 3,5 m²K/W voor vloeren, spouwmuren, gevels en daken om in aanmerking te komen voor subsidies. Bij PIR-isolatie wordt deze Rd-waarde behaald bij een dikte van ongeveer 80 mm.
Rc-waarde
De Rc-waarde is een maat voor de thermische weerstand van de volledige constructie, inclusief het isolatiemateriaal en de omringende materialen zoals hout, beton of gips. Deze waarde is dus afhankelijk van de constructieopbouw en kan per project verschillen. In tegenstelling tot de Rd-waarde, die alleen het isolatiemateriaal betreft, geeft de Rc-waarde een betrouwbaarder beeld van de totale isolatiewaarde van de constructie.
Voor PIR-isolatie geldt dat de Rc-waarde in de meeste gevallen ongeveer 0,5 m²K/W lager is dan de Rd-waarde. Dit komt doordat constructiematerialen zoals hout of gips ook een bijdrage leveren aan de thermische weerstand, maar minder dan isolatiematerialen. Bijvoorbeeld: - Een PIR-plaat met een Rd-waarde van 4,50 m²K/W heeft in een houten constructie ongeveer een Rc-waarde van 4,00 m²K/W. - In een stenen constructie kan deze waarde iets lager liggen, afhankelijk van de dikte en samenstelling van het metselwerk.
Toepassingen van PIR-isolatie
PIR-isolatie is breed toepasbaar in verschillende bouwkundige situaties. De combinatie van hoge isolatiewaarden, vochtbestendigheid en eenvoudige verwerking maakt het geschikt voor een breed palet van toepassingen.
Daken
PIR-isolatie wordt vaak gebruikt voor het isoleren van platte daken en hellende daken. Het is ideaal voor zowel onderdak- als bovendakisolatie. Door de hoge isolatiewaarde is het mogelijk om met dunne laagtoepassingen te werken, waardoor de constructiedikte beperkt kan blijven. Dit is vooral gunstig in renovatieprojecten waarbij het behoud van de oorspronkelijke hoogte belangrijk is.
Vloeren
Ook voor vloeren is PIR-isolatie een populaire keuze, vooral bij de isolatie van kruipruimtes of bovenvloeren. Het is vochtbestendig en drukvast, wat het geschikt maakt voor ruimtes waar regelmatig vocht aanwezig kan zijn, zoals bij een ondergrondse kruipruimte of bij een natte grondlaag. De hoge isolatiewaarden zorgen voor een warme en energiezuinige vloerconstructie.
Spouwmuren
PIR-isolatie is ook vaak te gebruiken in spouwmuren, zowel in nieuwbouwprojecten als bij renovaties. Het is licht en eenvoudig verwerkbaar, wat het geschikt maakt voor het vullen van spouwruimtes zonder dat er extra ondersteuning nodig is. De hoge isolatiewaarde helpt om de warmteverliezen van muren te verminderen en zo het comfort van de woning te verbeteren.
Wandisolatie
Voor wandisolatie is PIR-isolatie minder gebruikelijk dan bijvoorbeeld glaswol of steenwol, maar het kan wel worden ingezet in situaties waar een hoge isolatiewaarde op een beperkte ruimte gewenst is. Het is dan meestal van toepassing bij renovaties waarin de muren niet kunnen worden uitgebouwd.
Soorten PIR-isolatieplaten
Er zijn verschillende soorten PIR-isolatieplaten, die elk geschikt zijn voor specifieke toepassingen. De keuze van het juiste type plaat hangt af van de constructie, de locatie van de isolatie en de gewenste thermische prestaties.
Platen met dampdichte laag
De meeste PIR-isolatieplaten zijn voorzien van een dampdichte laag aan beide zijden. Deze dampdichte laag zorgt ervoor dat vocht niet in het isolatiemateriaal kan treden en daardoor de isolatieprestaties niet worden aangegroefd. Hierdoor is het vaak niet nodig om een apart dampscherm aan te brengen, wat de montage eenvoudiger en sneller maakt.
Verplaatste PIR-isolatieplaten
Neben platen zonder beplating bestaan er ook verplaatste PIR-isolatieplaten, die aan één of beide zijden zijn voorzien van een beplating. Deze beplating kan bijvoorbeeld bestaan uit aluminiumfolie of een plaatmateriaal zoals OSB of gipsplaat. Het voordeel van verplaatse platen is dat ze direct kunnen worden gebruikt zonder dat er extra beplating nodig is. Dit maakt de montage eenvoudiger en kan de totale bouwkost verlagen.
Dikte en thermische prestaties
De thermische prestaties van PIR-isolatie zijn sterk afhankelijk van de dikte van de isolatieplaat. Hoe dikker de plaat, hoe hoger de Rd- en Rc-waarde. Hieronder volgt een overzicht van de Rd-waarden per dikte voor standaard PIR-isolatieplaten:
| Dikte (mm) | Rd-waarde (m²K/W) |
|---|---|
| 20 | 0,9 |
| 30 | 1,35 |
| 40 | 1,80 |
| 50 | 2,25 |
| 60 | 2,70 |
| 70 | 3,15 |
| 80 | 3,60 |
| 90 | 4,05 |
| 100 | 4,50 |
| 110 | 4,95 |
| 120 | 5,45 |
| 130 | 5,85 |
| 140 | 6,30 |
| 150 | 6,75 |
| 160 | 7,20 |
Deze Rd-waarden zijn gemaakt voor vloer-, gevel- en kruipruimte-isolatieplaten met aluminium cachering. Voor spouwplaten gelden andere Rd-waardes, die in het algemeen iets lager liggen. Het is daarom belangrijk om te controleren welke Rd-waarde geldt voor het specifieke type plaat dat wordt gebruikt.
PIR-isolatie in subsidieprojecten
PIR-isolatie is een veelgebruikt materiaal in subsidieprojecten, omdat het in staat is om hoge thermische prestaties te leveren met een relatief lage dikte. Dit maakt het ideaal voor projecten waarbij het behoud van ruimte belangrijk is of waar subsidies worden toegekend op basis van thermische prestaties.
In Nederland zijn er minimale Rd-waarden die moeten worden gehaald om in aanmerking te komen voor subsidies. Voor de meeste toepassingen geldt een minimale Rd-waarde van 3,5 m²K/W. Bij PIR-isolatie wordt deze waarde behaald bij een dikte van ongeveer 80 mm. Bij diktes boven de 100 mm is de Rd-waarde hoger dan 4,50 m²K/W, wat nog gunstiger is voor energieprestaties.
Het is echter belangrijk om te weten dat subsidies ook afhankelijk zijn van de Rc-waarde van de volledige constructie. Daarom is het verstandig om bij het ontwerp van een isolatiemaatregel rekening te houden met de thermische prestaties van de complete constructie, niet alleen van het isolatiemateriaal.
Voordelen en nadelen van PIR-isolatie
Voordelen
- Hoge isolatiewaarden: PIR-isolatie heeft een lage lambda-waarde en een hoge Rd-waarde, wat betekent dat het warmte goed kan isoleren.
- Voordelig gebruik van ruimte: Omdat PIR-isolatie in dunne lagen kan worden toegepast, is het geschikt voor projecten waarbij ruimte beperkt is.
- Drukvast en vochtbestendig: De gesloten cellenstructuur maakt PIR-isolatie minder gevoelig voor vocht en druk, wat het geschikt maakt voor ruimtes met een risico op vocht.
- Eenvoudige verwerking: PIR-isolatie is licht en eenvoudig te snijden en verwerken, wat het handig maakt voor zowel professionals als DIY’ers.
- Betere brandveiligheid: In vergelijking met PUR-isolatie is PIR veiliger bij brand en produceert minder schadelijke rookgassen bij verhitting.
Nadelen
- Beperkte toepasbaarheid in hoge natte ruimtes: Hoewel PIR-isolatie vochtbestendig is, is het niet geschikt voor zeer vochtige ruimtes zoals badkamers of zwembaden, tenzij extra maatregelen worden genomen.
- Verwerking vereist expertise: Ondanks de eenvoudige verwerking is het verstandig om PIR-isolatieplaten door een professional te laten plaatsen om te zorgen voor een optimale thermische prestatie en een correcte montage.
- Hoogere aankoopprijs in vergelijking met sommige alternatieven: PIR-isolatie is iets duurder dan glaswol of steenwol, maar de hogere thermische prestaties kunnen dit deels compenseren door lagere energiekosten.
Conclusie
PIR-isolatie is een uitstekende keuze voor projecten waarbij hoge thermische prestaties, vochtbestendigheid en eenvoudige verwerking belangrijk zijn. Dankzij zijn hoge isolatiewaarden is het mogelijk om met dunne laagtoepassingen te werken, wat het geschikt maakt voor situaties waar ruimte beperkt is. De lambda-waarde ligt rond de 0,019 tot 0,027 W/mK, en de Rd-waarde varieert afhankelijk van de dikte tussen 0,9 en 7,20 m²K/W. Deze waarden maken PIR-isolatie geschikt voor toepassingen zoals daken, vloeren, spouwmuren en wandisolatie.
Voor subsidies en energieprestaties is het belangrijk om de Rd- en Rc-waarden te controleren en ervoor te zorgen dat deze aan de minimale eisen voldoen. In Nederland geldt bijvoorbeeld een minimale Rd-waarde van 3,5 m²K/W voor vloeren, spouwmuren, gevels en daken. Deze waarde wordt bij PIR-isolatie behaald bij een dikte van ongeveer 80 mm.
Hoewel PIR-isolatie een hogere aankoopprijs heeft dan sommige alternatieven, zijn de langdurige thermische prestaties en het eenvoudige gebruik gunstig voor zowel nieuwbouwprojecten als renovaties. De keuze van PIR-isolatie is daarom een verstandige investering voor wie op zoek is naar een efficiënte en betrouwbare isolatiemethode.