In ziekenhuizen worden diverse hygiënemaatregelen genomen om zowel patiënten als medewerkers te beschermen tegen het verspreiden van infectieziekten. Een van de belangrijkste maatregelen is druppelisolatie, die toepassing vindt bij ziekten die zich via druppels verspreiden, zoals door hoesten of niezen. In dit artikel worden de toepassing, maatregelen en doeleinden van druppelisolatie besproken, op basis van gegevens van verschillende ziekenhuizen in Nederland. Het artikel richt zich op hoe deze isolatievorm wordt ingezet, welke richtlijnen gelden voor zowel patiënten als medewerkers, en wat de impact is op de zorgpraktijk.
Wat is druppelisolatie?
Druppelisolatie is een vorm van isolatiemaatregel die wordt toegepast bij patiënten met een ziekte die zich verspreidt via druppels. Deze druppels zijn te zien met het blote oog en worden voornamelijk uitgestoten bij hoesten, niezen of praten. Als iemand deze druppels inademt, kan er sprake zijn van een besmetting. Druppelisolatie wordt gebruikt om de verspreiding van bacteriën en virussen binnen het ziekenhuis te beperken, zowel voor andere patiënten als voor medewerkers.
De toepassing van druppelisolatie is gebaseerd op een risico-inventarisatie. Als er bij meerdere patiënten op een afdeling sprake is van mogelijke besmetting met hetzelfde micro-organisme, kan er sprake komen van cohort druppelisolatie, wat betekent dat alle patiënten op die afdeling met gelijkwaardige maatregelen worden behandeld.
Toepassing en doeleinden van druppelisolatie
Druppelisolatie wordt ingezet bij patiënten met klachten die wijzen op infectieziekten zoals griep (influenza), maar ook bij andere ziekten waarbij bacteriën of virussen via druppels worden verspreid. De doelgroep voor deze maatregel zijn patiënten die op dit moment een verminderde weerstand hebben, zoals ouderen of patiënten met een aandoening die het immuunsysteem beïnvloedt.
Het doel van druppelisolatie is om het risico op verspreiding van infectieziekten te beperken. Deze maatregel is daarom van belang in de context van infectiepreventie en hygiëne, twee kernthema’s in de moderne zorg. Het gebruik van druppelisolatie is een preventief maatregel dat niet alleen dient om het ziekenhuisbestrijdingsplan te versterken, maar ook om de gezondheid van zowel patiënten als medewerkers te beschermen.
De praktijk van druppelisolatie in ziekenhuizen
Verblijf in eenpersoonskamer
Een van de kernmaatregelen bij druppelisolatie is het verblijf in een éénpersoonskamer. Deze kamer is uitgerust met een sluis, waardoor medewerkers en bezoekers op een veilige manier contact kunnen maken met de patiënt. De kamer is afgeschermd van andere patiënten en de deur blijft normaal gesproken gesloten om de verspreiding van druppels te voorkomen.
Hygiëne- en beschermingsmaatregelen
Bij druppelisolatie worden verschillende hygiënemaatregelen genomen. Deze maatregelen zijn bedoeld om zowel de patiënt als de medewerkers te beschermen tegen de verspreiding van bacteriën en virussen.
- Medewerkers die contact met de patiënt maken, dragen altijd een FFP2- of chirurgisch mondneusmasker, vaak ook een schort en handschoenen.
- Handdesinfectie is verplicht voor medewerkers zowel bij het binnenkomen en verlaten van de kamer, als bij het uitvoeren van medische handelingen.
- Patiënten zelf worden ook geïnformeerd over de manieren om druppels te voorkomen. Zo wordt aangeraden om te hoesten of niezen in de elleboog, en het gebruik van papieren zakdoeken is aanbevolen. Daarnaast wordt het gebruik van handalcohol of water en zeep bij toiletgebruik aangemoedigd.
- Bezoekers mogen de kamer in, maar moeten wel handdesinfectie uitvoeren en vaak ook een mondneusmasker dragen. In sommige gevallen zijn er aanvullende maatregelen, afhankelijk van de ziekte of de klachten van de patiënt.
Cohortisolatie
In het geval dat meerdere patiënten op een afdeling met gelijke klachten worden opgenomen, kan er besloten worden om cohortisolatie in te voeren. Hierbij worden alle patiënten op die afdeling met gelijke maatregelen behandeld, ongeacht of ze positief zijn getest of niet. Deze aanpak is een voorsichtsmaatregel om een eventuele verspreiding van het virus binnen het ziekenhuis te beperken.
Verlating tot andere vormen van isolatie
Druppelisolatie is slechts een van de vele vormen van isolatie die in ziekenhuizen worden toegepast. Naast druppelisolatie zijn er ook andere isolatiemethoden, zoals:
- Contactisolatie, waarbij de verspreiding via direct contact of oppervlakken voorkomen moet worden.
- Strikte isolatie, waarbij de patiënt volledig van de omgeving is geïsoleerd.
- Aërogene isolatie, gericht op ziekten die zich via kleine luchtdeeltjes verspreiden.
In sommige gevallen wordt druppelisolatie in combinatie met contactisolatie toegepast, afhankelijk van de aard van de ziekte. Dit betekent dat zowel hygiëne- als persoonlijke hygiënemaatregelen worden genomen.
Verkeer en onderzoeken
Hoewel patiënten in druppelisolatie op een aparte kamer verblijven, is het niet altijd nodig om volledig van de wereld afgesloten te zijn. In overleg met de verpleegkundige kan een patiënt de kamer verlaten voor revalidatie of voor onderzoeken op een andere afdeling. In dat geval wordt de ontvangende afdeling geïnformeerd zodat ook daar eventuele maatregelen genomen kunnen worden.
Als een patiënt de kamer verlaat, wordt vaak een chirurgisch mondneusmasker aangeraden, evenals handdesinfectie of washandelingen. In principe is het niet toegestaan om algemene ruimtes binnen het ziekenhuis te bezoeken na een bezoek aan een patiënt in isolatie, om het risico op verspreiding te beperken.
Rol van bezoekers
Bezoekers spelen een belangrijke rol in de zorg voor patiënten, maar ook zij moeten zich aan hygiënemaatregelen houden bij bezoeken aan patiënten in druppelisolatie. De meeste ziekenhuizen vereisen dat bezoekers zich vooraf melden bij de verpleging en eventueel hygiënemaatregelen volgen, zoals het dragen van een mondneusmasker of handdesinfectie.
Er zijn ook uitzonderingen. Kinderen jonger dan 12 jaar moeten in sommige gevallen eerst overleg met de arts voordat ze een patiënt mogen bezoeken. Bovendien is het niet toegestaan om te bezoeken als men zelf klachten heeft, zoals verkoudheid of koorts, om het risico op verspreiding van infecties te beperken.
Maatregelen na ontslag
Na het ontslag van een patiënt die in druppelisolatie verbleef, zijn er in de thuissituatie in de regel geen hygiënemaatregelen meer nodig. In het geval dat de patiënt naar een verpleeg- of verzorgingshuis gaat of thuiszorg ontvangt, wordt de zorgverlener geïnformeerd over de juiste maatregelen. In de thuissituatie is het aan te raden om algemene hygiëneprincipes te hanteren, zoals het regelmatig wassen van handen en het gebruik van papieren zakdoeken.
Duur van de isolatie
De duur van druppelisolatie en de momenten waarop de maatregelen opgeheven kunnen worden, zijn afhankelijk van de ziekte, de klachten van de patiënt en de behandeling. In de meeste gevallen is er een duidelijke richtlijn voor de opheffing van de isolatie, maar in sommige gevallen kan het langer duren, afhankelijk van het type bacterie of virus dat aanwezig is.
Conclusie
Druppelisolatie is een belangrijke maatregel in de moderne zorg om de verspreiding van infectieziekten binnen ziekenhuizen te beperken. Het is een preventieve strategie die wordt ingezet bij patiënten met klachten die wijzen op infectieziekten, zoals griep of andere ziekten die zich via druppels verspreiden. De maatregelen zijn gericht op het beschermen van zowel patiënten als medewerkers en omvatten het gebruik van hygiënemaatregelen, isolatie in éénpersoonskamers en het beperken van contact met andere patiënten of ruimtes.
Hoewel druppelisolatie ingrijpend kan zijn voor patiënten en bezoekers, is het een noodzakelijke maatregel om het risico op verspreiding van ziekten te beperken. De samenwerking tussen patiënten, medewerkers en bezoekers is hierin van groot belang. Door het naleven van de gestelde maatregelen kan worden bijgedragen aan een veilere zorgomgeving.
In de praktijk is druppelisolatie een essentieel onderdeel van de hygiënebeleid in ziekenhuizen. Het is een maatregel die niet alleen gericht is op het voorkomen van ziektes, maar ook op het waarborgen van de veiligheid en de kwaliteit van de zorg. Het blijft een kernaspect van de zorgpraktijk, vooral in tijden van pandemieën of wanneer er sprake is van verhoogde risico's op infectieoverdracht.