Duurzame isolatie van woningen: Subsidies, streefwaarden en praktijkverhalen

Inleiding

De overheid stelt zich voor aan het uitdagen van de bouwsector om de woningvoorraad duurzamer en energiezuiniger te maken. Een kernaspect van deze transitie is duurzame isolatie. Goede isolatie vermindert het energieverbruik, verlaagt de CO₂-uitstoot en maakt woningen toekomstbestendig. In de context van de klimaatdoelstellingen van Nederland is het noodzakelijk om woningen aan te passen aan hoge isolatienormen, waardoor ze in de toekomst aardgasvrij kunnen worden.

De regering stelt daartoe subsidies beschikbaar via regelingen zoals de ISDE-subsidie, SVOH-regeling en Subsidieregeling Verduurzaming voor Verenigingen van Eigenaars. Daarnaast zijn er specifieke streefwaarden vastgelegd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, die de eisen voor een duurzame en goed geïsoleerde woning omschrijven. In dit artikel bespreken we de streefwaarden voor woningisolatie, de beschikbare subsidies, het belang van combinatiemaatregelen en enkele praktijkverhalen uit de woningbouwsector.

Streefwaarden voor woningisolatie

De overheid heeft duidelijke streefwaarden voor woningisolatie vastgelegd, zodat woningen goed genoeg geïsoleerd zijn om aardgasvrij te worden. Deze normen zijn ontwikkeld in het kader van het Klimaatakkoord en zijn mede opgesteld door een commissie bestaande uit vertegenwoordigers van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Bouwend Nederland, Techniek Nederland en de Woonbond.

Toekomstbestendige isolatie

Een woning die voldoet aan de streefwaarden hoeft in de toekomst niet opnieuw geïsoleerd te worden. Dit betekent dat investeringen in isolatie nu een langdurige waarde creëren en dat de woning voorbereid is op verwarmingssystemen zonder aardgas, zoals warmtepompen of aansluiting op warmtenetten op basis van aquathermie of geothermie.

De streefwaarden zijn zo ontworpen dat het warmteverlies via buitenmuren, vloeren, daken, ramen en deuren minimaal is. Hierdoor kan de woning op een efficiënte manier verwarmd worden met duurzame energiebronnen op lage temperatuur. Dit is essentieel voor het bereiken van de klimaatdoelen van Nederland en het beperken van de CO₂-uitstoot.

Aanpassing voor monumentale woningen

Voor monumentale woningen zijn de streefwaarden specifiek afgestemd op de behoefte aan natuurvriendelijke isolatiematerialen en aanpassingen die niet schadelijk zijn voor het erfgoed. De ISDE-subsidie is hiervoor toegankelijker gemaakt, zodat eigenaars van monumentale woningen ook voordelen kunnen trekken uit de duurzamemakingsmaatregelen.

Beschikbare subsidies en regelingen

De regering biedt verschillende subsidies en regelingen aan om woningen duurzamer te maken. Deze subsidies zijn bedoeld om de hoge kosten van isolatiemaatregelen gedeeltelijk te vergoeden, waardoor woningeigenaren en huurders gemotiveerd worden om hun woning te verbouwen.

ISDE-subsidie

De ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing) is een landelijke regeling die huiseigenaren ondersteunt bij het uitvoeren van duurzame investeringen in hun woning. Deze subsidies zijn beschikbaar voor de volgende maatregelen:

Spouwmuurisolatie
Dakisolatie
HR++-glas en triple glas
Vloerisolatie
Installatie van een (hybride) warmtepomp
Zonneboiler
Elektrische kookvoorziening
Aansluiting op een warmtenet

De subsidie is een vast bedrag per vierkante meter voor isolatiemaatregelen. Voor combinatiemaatregelen (ten minste 2 maatregelen tegelijk uitvoeren) is het subsidiebedrag hoger. Bovendien kan de subsidie worden aangevraagd voor het combineren van isolatie met een warmtepomp of zonneboiler, wat extra voordelen biedt.

Een voordeel van de ISDE-subsidie is dat de eerste maatregel al moet worden uitgevoerd op of na 1 januari 2022, waardoor eigenaars nu al kunnen beginnen met investeren. De subsidies zijn via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) aan te vragen.

Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH)

De Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) is bedoeld voor huurwoningen en ondersteunt verhuurders bij het verbeteren van de energieprestatie van hun woning. De regeling is uitgebreid en vereenvoudigd, waardoor er meer ruimte is voor duurzame investeringen.

De SVOH is verlengd tot 31 december 2029, waardoor er een langere horizon is voor investeringen in energiezuinig bouwen en verbouwen. De subsidie kan onder andere worden gebruikt voor:

Duurzame verwarmingssystemen
Energieadvies voor woningcomplexen
Begeleiding bij het verduurzamen van meerdere appartementen
Opstellen van een duurzaam meerjarenonderhoudsplan (DMJOP)

Subsidie voor Verenigingen van Eigenaars (VVE)

Verenigingen van Eigenaars (VVE’s) kunnen subsidies aanvragen voor het verduurzamen van appartementencomplexen. Deze subsidies zijn via de RVO beschikbaar en kunnen gebruikt worden voor:

Isolatie van muren, vloeren en daken
Energieadvies en begeleiding
Duurzame verwarming
Het opstellen van een duurzaam meerjarenonderhoudsplan (DMJOP)

De VVE kan ook subsidies ontvangen voor het uitvoeren van combinatiemaatregelen, waardoor de energiezuinigheid van het gehele complex wordt verbeterd.

Btw-voordelen

Bij het uitvoeren van isolatiemaatregelen zijn er ook btw-voordelen beschikbaar. Zo geldt voor het arbeidsloon bij isolatie het lage btw-tarief van 9%. Daarnaast zijn er gemeentelijke en regionale subsidies beschikbaar, zoals in Groningen en Noord-Drenthe, waar een eigen isolatieaanpak is ontwikkeld.

Energiebespaarlening

Naast subsidies is er ook een energiebespaarlening beschikbaar via het Nationale Warmtefonds. Deze lening biedt woningeigenaren de mogelijkheid om geld te lenen tegen een lage rente voor investeringen in verduurzaming en isolatie. Dit maakt het mogelijk voor eigenaars die geen directe subsidie ontvangen om toch maatregelen te nemen die hun woning duurzamer maken.

Praktijkverhalen en aanpakken

In de praktijk is het belangrijk om niet alleen rekening te houden met subsidies en streefwaarden, maar ook met de manier waarop de isolatieprojecten worden uitgevoerd en hoe inwoners worden betrokken. Een aantal gemeenten heeft daarom succesvolle isolatieaanpakken ontwikkeld.

Gemeente Valkenburg aan de Geul

Sinds maart 2024 ondersteunt de gemeente Valkenburg aan de Geul inwoners bij de isolatie van hun woning. Marcel van Loon, beleidsmedewerker duurzaamheid bij de gemeente, benadrukt het belang van goede communicatie bij het lanceren van dergelijke programma’s.

Een aantal tips uit de praktijk: - Eenduidige communicatie: Ge duidelijke en eenvoudige informatie over de subsidies en maatregelen. - Breed uitgaan met het aanvraagproces: Zorg dat inwoners gemakkelijk toegang hebben tot het programma. - Direct beginnen met maatregelen: Vermijd te veel administratie en start met het uitvoeren van de werkzaamheden.

Gemeente Dronten

Gemeente Dronten ziet isolatie niet alleen als een technische uitdaging, maar ook als een maatschappelijke kwestie. De gemeente wil met isolatiemaatregelen een kleinere kloof tussen arm en rijk creëren. Hierbij wordt rekening gehouden met de behoeften van inwoners met lager inkomen en wordt er gezocht naar manieren om subsidies toegankelijker te maken.

De gemeente denkt ver vooruit in de transitievisie en ziet isolatie als een kernaspect van een duurzame woningbouwsector. De aanpak is niet alleen gericht op technische verbeteringen, maar ook op het versterken van sociale cohesie.

Kansen en uitdagingen

De streefwaarden en subsidies voor duurzame isolatie bieden veel kansen voor woningeigenaren, verhuurders en woningbouwbedrijven. Echter, er zijn ook een aantal uitdagingen waarmee rekening moet worden gehouden.

Uitdagingen bij het isoleren

Kosten en financiering: Hoewel subsidies beschikbaar zijn, is het niet altijd eenvoudig om de juiste financiering te vinden. Niet iedereen komt in aanmerking voor subsidies, en sommige investeringen vereisen een eigen bijdrage.
Bouwtechnische complexiteit: Niet alle woningen zijn gelijk. Vooral oudere woningen of monumentale woningen vereisen aangepaste isolatiemethoden die niet standaard zijn.
Kwaliteit van uitvoering: De kwaliteit van de uitvoering van isolatiemaatregelen is belangrijk. Slechte uitvoering kan leiden tot problemen met vocht, luchtdichtheid en warmteverlies.
Toegankelijkheid voor lagere inkomens: De streefwaarden en subsidies zijn in de praktijk niet altijd toegankelijk voor inwoners met een lager inkomen. Daarom is het belangrijk dat de regering en gemeenten specifieke maatregelen nemen om deze groepen te ondersteunen.

Kansen voor woningbouw en woningeigenaren

Langdurige waarde: Een goed geïsoleerde woning heeft een hogere waarde en is beter toekomstbestendig.
Energiebesparing: Door isolatiemaatregelen te nemen, kunnen woningeigenaren aanzienlijk besparen op energiekosten.
CO₂-reductie: Het verduurzamen van woningen draagt bij aan het bereiken van de klimaatdoelen van Nederland.
Toegang tot subsidies en leningen: De beschikbaarheid van subsidies en lage rente leningen maakt het mogelijk om investeringen in isolatie aantrekkelijker te maken.

Conclusie

Duurzame isolatie van woningen is een kernaspect van de energietransitie in Nederland. De overheid stelt duidelijke streefwaarden vast die ervoor zorgen dat woningen goed genoeg geïsoleerd zijn om aardgasvrij te worden. Deze normen zijn ontworpen om zowel de energiezuinigheid te verbeteren als de CO₂-uitstoot te beperken. Daarnaast zijn er verschillende subsidies en regelingen beschikbaar die woningeigenaren en verhuurders ondersteunen bij het uitvoeren van isolatiemaatregelen.

De ISDE-subsidie is een belangrijke regeling die investeringen in isolatie, warmtepompen en andere duurzame maatregelen mogelijk maakt. Verder zijn er subsidies voor VVE’s en huurwoningen, waardoor ook appartementencomplexen duurzamer kunnen worden gemaakt. Daarnaast zijn er btw-voordelen en lage rente leningen beschikbaar die het financiële kader vergemakkelijken.

In de praktijk is het belangrijk om niet alleen rekening te houden met subsidies en streefwaarden, maar ook met de manier waarop de isolatieprojecten worden uitgevoerd. Goede communicatie, breed uitgaan met het aanvraagproces en het aanpassen van maatregelen aan de behoeften van inwoners zijn essentieel voor het succes van dergelijke programma’s.

De toekomst van woningbouw ligt in duurzame isolatie en het verduurzamen van de woningvoorraad. Met de huidige regelingen en streefwaarden is het mogelijk om woningen toekomstbestendig te maken, energie te besparen en bij te dragen aan de klimaatdoelen van Nederland.