De bouwsector in Vlaanderen wordt sterk gereguleerd door wetgeving die tot doel heeft de energieprestaties van gebouwen te verbeteren. Centraal in deze regelgeving staat het Energieprestatiecertificaat (EPC) en de bijbehorende EPB-normen. Voor zowel nieuwbouw als renovatie is het cruciaal om te werken met accurate en officieel erkende gegevens. Dit artikel gaat dieper in op de structuur en het belang van de EPB-productgegevensdatabank, met een specifieke focus op isolatiematerialen en de technische normen die hieraan verbonden zijn.
De structuur van de EPB-regelgeving
De energieprestatieregelgeving (EPB) is van toepassing op bijna alle gebouwen in Vlaanderen. Volgens de geldende normen is de regelgeving van toepassing op alle bouw-, renovatie- en verbouwingswerken waarvoor een stedenbouwkundige vergunning vereist is. Dit betekent dat de eisen op het gebied van thermische isolatie, ventilatie en energiemetingen dwingend zijn voor een breed scala aan projecten.
De eisen zijn specifiek gericht op systemen die geplaatst, vervangen of gemoderniseerd worden. Denk hierbij aan: - Verwarming en sanitair warm water. - Klimaatregeling. - Ventilatie. - Thermische isolatie.
Voor professionals die EPB-berekeningen uitvoeren, is het van essentieel belang om te beschikken over betrouwbare productgegevens. De overheid heeft hiervoor een gecentraliseerd systeem opgezet.
De EPB-productgegevensdatabank
De EPB-productgegevensdatabank is een gezamenlijke initiatief van de Vlaamse, Brusselse en Waalse gewesten. Buildwise fungeert hierbij als de operator van deze databank. Het doel van deze databank is het ter beschikking stellen van officieel erkende gegevens die gebruikt kunnen worden in EPB-berekeningen.
Wanneer er gebruik wordt gemaakt van gegevens uit deze databank, biedt dit een belangrijke garantie. De gewesten zullen de gegevens die in de databank zijn opgenomen, nooit in twijfel trekken bij de controle van EPB-aangiften. Dit biedt rechtszekerheid voor de persoon die de berekeningen uitvoert.
Voordelen van het gebruik van de databank
Het werken met de officiële EPB-productgegevensdatabank kent meerdere voordelen: 1. Garantie op juistheid: De gegevens zijn officieel erkend en worden door de overheid geaccepteerd. 2. Efficiëntie: Het vermijdt dat de EPB-verslaggever voor elk individueel product rechtstreeks garanties moet bekomen bij de fabrikant of leverancier. 3. Rechtszekerheid: De erkenning van de gegevens is gebaseerd op strikte procedures.
De databank bevat gegevens over diverse productgroepen, waaronder thermische isolatie, ventilatieroosters, ventilatoren, ventilatiegroepen en zonneweringen. Ook over specifieke componenten zoals beglazingen zijn gegevens beschikbaar via specifieke bronnen, zoals het Verbond van de Glasindustrie, dat gegevens over Ug-, g- en TL-waarden aanbiedt.
Thermische isolatie en berekeningen
Thermische isolatie is een hoeksteen van energiezuinig bouwen. De effectiviteit van isolatie wordt in de EPB-berekening vaak uitgedrukt in een U-waarde (warmtedoorgangscoëfficiënt). De databank voorziet in de nodige informatie om deze waarden correct te berekenen.
Het belang van de U-waarde
Bij de berekening van de energieprestatie wordt bewust de U-waarde gebruikt en niet de R-waarde (thermische weerstand). De U-waarde geeft de hoeveelheid warmte aan die per seconde per vierkante meter door een constructieonderdeel gaat bij een temperatuurverschil van 1 graad Celsius. Een lagere U-waarde betekent een betere isolatie.
In de context van de EPB-productgegevensdatabank worden voor isolatiematerialen specifieke parameters vastgelegd die nodig zijn voor de berekening van deze U-waarde op basis van de dikte en het lambda-waarde (warmtegeleidingscoëfficiënt).
Isolatietool en Milieuscore
Naast de technische data voor de EPB-berekening, is er ook aandacht voor de milieuprestatie van isolatiematerialen. Er bestaan tools, zoals de "Isolatietool – Milieuscore", die gebruikt kunnen worden om isolatieadviezen te verwerken. Deze tool zet de ingevoerde isolatie (bijvoorbeeld aanbevolen door een architect of EPB-verslaggever) om in een lijst van de meest milieuvriendelijke opties.
Deze tool berekent op basis van de ingevoerde dikte (in meter) en het lambda-waarde de U-waarde en een materiaalscore. Hoewel deze tool waardevolle inzichten biedt, is het belangrijk op te merken dat de waarden als "richtwaarden" worden gepresenteerd. Dit impliceert dat definitieve beslissingen altijd moeten worden afgestemd op de exacte eisen van het project en de officiële EPB-berekeningen.
Technische normen en internationale standaarden
De EPB-regelgeving is niet willekeurig; deze is gebaseerd op een reeks internationale normen. Deze normen zorgen voor een eenduidige taal en meetmethode binnen de bouwsector, zowel lokaal als internationaal.
Enkele van de belangrijkste normen die in de context van EPB en thermische isolatie van toepassing zijn, zijn: - NBN EN ISO 52000-1 (2017): Deze norm biedt het algemene kader en de procedures voor EPB. - NBN EN ISO 52003-1 (2017): Deze norm behandelt de algemene aspecten en de toepassing op de algehele energieprestaties. - NBN EN ISO 52016-1 (2017): Deze norm is van toepassing op de energiebehoeften voor verwarming en koeling, binnentemperaturen en gerelateerde aspecten. - ISO 12655 (2013): Deze norm betreft de presentatie van gemeten energiegebruik van gebouwen.
Het naleven van deze normen is essentieel voor de validatie van EPB-berekeningen. De EPB-productgegevensdatabank sluit aan op deze normen, waardoor de gebruiker er zeker van kan zijn dat de gebruikte data voldoet aan de wettelijke vereisten.
De praktische implementatie in EPB-software
Voor de dagelijkse praktijk van EPB-verslaggevers is de integratie van de productgegevens in de software cruciaal. In Vlaanderen wordt veel gewerkt met EPB-software zoals 3G.
In deze software is het mogelijk om de gegevens uit de productgegevensdatabank direct te raadplegen. Dit gebeurt via een specifiek icoon in de softwareinterface. De gegevens die op dat moment in de software beschikbaar zijn, zijn afhankelijk van de release-versie van de software. Dit systeem zorgt voor een snelle en accurate invoer van materialen en componenten in de berekeningen, zonder dat de gebruiker handmatig alle technische specificaties moet opzoeken en invoeren.
Conclusie
De EPB-productgegevensdatabank vormt de ruggengraat van de energieprestatieregeling in Vlaanderen. Door het aanbieden van officieel erkende data, garandeert de overheid de juistheid en betrouwbaarheid van EPB-berekeningen. Voor professionals in de bouw is het werken met deze databank niet alleen een vereiste, maar ook een hulpmiddel om efficiënt en met rechtszekerheid te werken.
Voor thermische isolatie betekent dit dat de U-waarden en lambda-waarden correct moeten worden vastgelegd volgens de gestelde normen, zoals de NBN EN ISO 52000-serie. Hoewel er tools bestaan voor het berekenen van milieuscores en U-waarden, blijft de officiële databank de leidraad voor wettelijke conformiteit. Het correct toepassen van deze gegevens is onmisbaar voor het realiseren van energiezuinige en duurzame gebouwen in overeenstemming met de Vlaamse wetgeving.