Inleiding
EPS (geëxpandeerd polystyreen), vaak in de volksmond aangeduid als piepschuim of tempex, vormt een hoeksteen in de moderne isolatiemarkt. In het bijzonder de variant met een dikte van 120 mm (12 cm) onderscheidt zich door een combinatie van drukvastheid, betaalbaarheid en thermische efficiëntie. Dit artikel analyseert de specifieke eigenschappen, toepassingsmogelijkheden en technische specificaties van 120 mm dikke EPS-platen, gebaseerd op gegevens van bouwmaterialenleveranciers en technische fiches. De focus ligt hierbij op de toepassing in platte daken, vloerisolatie en gevelsystemen, alsmede de economische en ecologische overwegingen die een rol spelen bij de selectie van dit isolatiemateriaal.
Eigenschappen en Samenstelling
EPS 120 mm is een geavanceerd isolatiemateriaal bestaande uit miljoenen polystyreenparels met een gesloten celstructuur. De specifieke samenstelling bepaalt de prestaties. Volgens de bronnen onderscheidt men twee hoofdtypes op de markt: traditioneel wit EPS en de geavanceerde grafietvariant (ECO60/Neopor).
Thermische Prestaties
De isolatiewaarde is een doorslaggevende factor. De bronnen vermelden verschillende meetwaarden, wat duidt op variatie in kwaliteit en samenstelling.
- Rc-waarde (Thermische Weerstand): Dit is de totale weerstand tegen warmteverlies. Voor 120 mm EPS worden waarden genoemd van 3,75 m²K/W tot 3,85 m²K/W.
- Lambda-waarde (λ): Dit is de warmtegeleidingscoëfficiënt van het materiaal zelf. De grafiet-variant (ECO60) vermeldt een lambda-waarde van 0,031 W/mK, wat wijst op een superieure isolatiecapaciteit vergeleken met standaard wit EPS.
- Rd-waarde: Dit is de weerstand van het materiaal per dikte-eenheid. Waarden variëren van 0,5 m²K/W (bij een 2 cm plaat) tot 3,85 m²K/W voor de dikkere grafietplaten.
Een opmerkelijke discrepantie in de bronnen betreft de vermelde Rc-waarde in het eerste deel van bron 1, namelijk "0,30 – 0,040 W/mK". Dit getal lijkt technisch onjuist of betreft een typefout, aangezien de eenheid W/mK verwijst naar warmtegeleiding (lambda), niet naar weerstand (Rc). De overige bronnen (2, 4 en 5) geven consistentere en realistischere waarden (Rd 3,75 - 3,85) die overeenkomen met de dikte van 120 mm. Daarom dient deze specifieke waarde uit bron 1 met de nodige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd.
Duurzaamheid en Weerbestendigheid
EPS wordt in de bronnen geprezen om zijn lange levensduur en onderhoudsvrije karakter. Het materiaal verweert en veroudert niet, is bestand tegen temperatuurs- en weersinvloeden, en is schimmel- en vochtongevoelig. De gesloten celstructuur zorgt ervoor dat het materiaal zijn isolerende werking behoudt, zelfs bij blootstelling aan vochtige omstandigheden in kruipruimten of onder daken.
Druksterkte en Gewicht
Voor toepassingen waar drukkrachten optreden, zoals bij vloeren of daken, is de druksterkte essentieel. De ECO60 grafietvariant vermeldt een druksterkte van ≥ 60 kPa. Het soortelijk gewicht varieert van ongeveer 15 kg/m³ (Neopor) tot ongeveer 3 kg per plaat (volgens bron 2, hoewel dit laatste waarschijnlijk slaat op een lichtere variant of een verkeerde specificatie, gezien het volume). Het lichte gewicht maakt het materiaal gemakkelijk te transporteren en te verwerken, wat de arbeidskosten kan drukken.
Toepassingsgebieden
De 120 mm dikke EPS-platen zijn veelzijdig inzetbaar, hoewel de bronnen enkele specifieke voorkeurssituaties benoemen.
Plat Dak
Een belangrijke toepassing is de isolatie van platte daken. De platen zijn hierbij geschikt als druklaag. Omdat ze "erg drukvast" zijn, kunnen ze direct de dakbedekking dragen. Hierbij is het van belang dat de platen aan de buitenzijde van het dak worden geplaatst (bovenop de constructie), aangezien EPS niet direct blootgesteld mag worden aan UV-licht zonder beschermende laag.
Vloerisolatie
Voor vloerisolatie biedt 120 mm EPS een uitkomst, met name in de kruipruimte. De platen kunnen eenvoudig tegen de onderkant van de vloer worden geplaatst. Ook worden ze genoemd als isolatie onder betonvloeren op zand. De relatief hoge dikte zorgt hier voor een aanzienlijke vermindering van het warmteverlies naar de koude kruipruimte.
Gevelisolatie (ETICS)
De grafiet-variant (ECO60) is specifiek ontwikkeld voor toepassing in buitengevelisolatiesystemen (ETICS), oftewel crepi of steenstrip. De hoge Rd-waarde van 3,85 m²K/W maakt het mogelijk om met een beperkte dikte (12 cm) hoge isolatiewaarden te behalen, wat esthetisch en constructief vaak voordelig is bij gevelrenovaties.
Vergelijking: Traditioneel Wit EPS vs. Grafiet EPS
De keuze tussen standaard wit EPS en de geavanceerde grafietvariant (Neopor/ECO60) is bepalend voor de prestaties.
| Kenmerk | Traditioneel Wit EPS | Grafiet EPS (ECO60/Neopor) |
|---|---|---|
| Kleur | Wit | Grijs/Zwart |
| Samenstelling | Polystyreen | Polystyreen + Grafiet/Aluminiumpoeder |
| Lambda-waarde (λ) | Niet gespecificeerd in bronnen | 0,031 W/mK |
| Rd-waarde (per 120 mm) | Variërend (o.a. 3,75 m²K/W) | 3,85 m²K/W |
| Isolatieprestatie | Goed | Verbeterd / Hoog |
| Toepassing | Universeel | Specifiek voor hoge eisen (Gevel, Dak) |
De toevoeging van grafiet of carbon black zorgt ervoor dat het materiaal minder dik hoeft te zijn voor dezelfde isolatiewaarde, of dat met dezelfde dikte een hogere isolatie wordt bereikt.
Economische Overwegingen
Betaalbaarheid wordt in de bronnen nadrukkelijk als een groot voordeel van EPS genoemd. Het is in verhouding een relatief goedkoop isolatiemateriaal. De lage aanschafprijs, gecombineerd met de lange levensduur en het onderhoudsvrije karakter, resulteert in een gunstige Total Cost of Ownership (TCO).
Prijsinformatie uit de bronnen: * Witte EPS (20 mm): €2,55 per plaat (bij Gamma), wat neerkomt op ongeveer €25,50 per m² (gebaseerd op oppervlakte van 0,5 m² per plaat). Let op: dit is een prijs voor een dunnere plaat (20mm) en dient slechts als indicatie voor de relatieve marktprijs. * Grafiet EPS (120 mm): De prijzen variëren sterk op basis van afname. Bij Bouwkampioen varieert de prijs van €17,59 per m² (bij 30 m²) tot €15,74 per m² (bij 150 m²).
De bronnen benoemen dat het energiezuinig maken van de woning leidt tot een lagere energierekening. De hoge luchtdichtheid van EPS draagt bij aan het beperken van koudebruggen en vochtproblemen.
Verwerking en Installatie
Het verwerken van 120 mm EPS is volgens de bronnen eenvoudig. De platen zijn licht en goed te snijden. Echter, de bronnen geven weinig gedetailleerde instructies over de verlijming of fixatie. Wel wordt verwezen naar montagevideo's en de mogelijkheid om via de leveranciers (zoals Sleiderink of Bouwkampioen) advies in te winnen. Voor geveltoepassingen (ETICS) is het essentieel dat het systeem compleet wordt uitgevoerd met wapeningsnet en cementmortel, zoals specifiek genoemd bij Bouwkampioen.
Conclusie
EPS isolatieplaten van 120 mm dikte bieden een robuuste en economisch verantwoorde oplossing voor diverse isolatievraagstukken in de bouw. De specificaties wijzen uit dat deze platen met name geschikt zijn voor toepassingen waar hoge eisen worden gesteld aan drukvastheid en thermische prestaties, zoals platte daken en vloerisolatie in kruipruimten. De introductie van grafiet-gebaseerde varianten (Neopor) heeft de isolatiewaarden verder geoptimaliseerd, waardoor een Rd-waarde van 3,85 m²K/W binnen bereik komt bij een dikte van 12 cm. Hoewel er enige variatie bestaat in de gerapporteerde technische waarden (zoals de Rc-waarde in bron 1), overtuigt het materiaal door zijn duurzaamheid, vochtbestendigheid en kostenefficiëntie. Voor professionals en doe-het-zelvers die streven naar een hoge isolatiewaarde tegen een scherpe prijs, blijft 120 mm EPS een relevante keuze.