EPS-isolatie, een afkorting voor geëxpandeerd polystyreen, is een wijdverbreid en veelzijdig isolatiemateriaal binnen de bouw- en renovatiesector. Ook bekend onder de namen tempex of piepschuim, bestaat dit materiaal voor het overgrote deel uit stilstaande lucht, wat het een uitstekende isolator maakt. Het materiaal kenmerkt zich door een combinatie van een licht gewicht, een goede prijs-kwaliteitverhouding en eenvoudige verwerking, waardoor het zowel voor professionele bouwers als doe-het-zelvers een aantrekkelijke optie is. In dit artikel wordt diepgaand ingegaan op de samenstelling, de technische specificaties, de diverse toepassingen en de voor- en nadelen van EPS-isolatie, gebaseerd op gegevens van gespecialiseerde leveranciers.
Wat is EPS isolatie?
EPS, oftewel geëxpandeerd polystyreen, is een kunststof isolatiemateriaal dat wordt vervaardigd uit aardolie, specifiek polystyreen. Het productieproces begint met het mengen van polystyreen met warm water, wat resulteert in kleine polystyreendeeltjes. Vervolgens worden deze deeltjes geschud, waardoor ze naar elkaar toebewegen en langzaam harden tot kleine bolletjes. Deze bolletjes worden daarna verwarmd door middel van stoom, waardoor ze uitzetten en lichte piepschuimbolletjes vormen. Uiteindelijk bestaat een EPS-isolatieplaat voor ongeveer 98% uit lucht en voor 2% uit polystyreen. Deze samenstelling verklaart het lichte gewicht en de goede isolerende eigenschappen van het materiaal; stilstaande lucht is namelijk een effectieve isolator.
De isolerende werking van EPS is gebaseerd op de stilstaande lucht die in het materiaal is opgeslagen. Deze lucht beperkt effectief warmteverlies, waardoor het helpt bij het energiezuiniger maken van gebouwen. Het voorkomt dat warmte in de winter naar buiten ontsnapt en in de zomer naar binnen komt. Naast thermische isolatie draagt het materiaal ook bij aan geluidsisolatie, wat het geschikt maakt voor diverse bouwtoepassingen. Het materiaal is verkrijgbaar in verschillende vormen, waaronder isolatieplaten en losse parels, hoewel het aanbod van gespecialiseerde leveranciers zich vaak voornamelijk op platen richt.
Technische specificaties en isolatiewaarden
De prestaties van EPS-isolatie worden voornamelijk bepaald door de densiteit (dichtheid) van het materiaal. Over het algemeen geldt dat een hogere dichtheid van de EPS-isolatie leidt tot betere thermische prestaties. De isolatiewaarde wordt uitgedrukt in een Rd-waarde (thermische weerstand) of een lambda-waarde (warmtegeleidingscoëfficiënt). De lambda-waarde van EPS varieert meestal tussen de 0,030 en 0,040 W/mK. Een lage lambda-waarde duidt op een betere isolator.
De Rd-waarde is afhankelijk van de dikte van het isolatiemateriaal. Hoe hoger de Rd-waarde, hoe beter de isolatie. Voor specifieke toepassingen, zoals het aanvragen van subsidie voor spouwmuurisolatie, is een minimale Rd-waarde vereist. Voor spouwmuurisolatie geldt vaak een vereiste van ten minste een Rd-waarde van 1,1 m²K/W. Leveranciers bieden EPS-platen in diverse diktes en afmetingen aan, elk met bijbehorende isolatiewaarden. Hieronder is een overzicht opgenomen van specificaties die in de bronnen worden vermeld:
| Rd-waarde (m²K/W) | Dikte (mm) | Afmeting (mm) |
|---|---|---|
| 1,88 | 60 | 1000x500 |
| 2,20 | 80 | 2000x1000 |
| 2,50 | 80 | 1000x500 |
| 3,10 | 100 | 1000x500 |
| 3,60 | 130 | 1200x1000 |
| 3,75 | 120 | 1000x500 |
| 4,35 | 140 | 1000x500 |
| 5,00 | 160 | 1000x500 |
| 5,09 | 171 | 1200x600 |
| 5,63 | 180 | 1000x500 |
Toepassingsgebieden in de bouw
EPS-isolatie is vanwege zijn veelzijdigheid geschikt voor een breed scala aan isolatieprojecten. Het materiaal kan worden toegepast in zowel residentiële als commerciële gebouwen en zelfs in industriële en civieltechnische projecten.
Dak-, gevel- en vloerisolatie
Een van de meest voorkomende toepassingen is dakisolatie. Door daken te isoleren met EPS wordt warmteverlies verminderd, wat bijdraagt aan een verhoogde energie-efficiëntie en een comfortabeler binnenklimaat. Ook voor gevelisolatie is EPS een geschikte keuze. Het verbeteren van de thermische prestaties van een gebouw door gevelisolatie resulteert in een betere isolatie en aanzienlijke energiebesparing op de lange termijn.
Vloerisolatie is een andere belangrijke toepassing. EPS-platen kunnen onder vloeren worden geïnstalleerd om koudebruggen te voorkomen en om thermisch comfort te bieden in woningen en commerciële gebouwen. Vooral voor vloeren onder betonvloeren en in kruipruimtes zijn de drukvaste eigenschappen van EPS-platen essentieel. Ze zijn direct beloopbaar na plaatsing, wat de praktische uitvoering vergemakkelijkt.
Spouwmuurisolatie en scheidingswanden
Voor spouwmuurisolatie draagt EPS bij aan een efficiëntere warmte- en geluidsisolatie tussen de binnen- en buitenmuren. Het materiaal is niet gevoelig voor vocht, wat een groot voordeel is in spouwmuren. Daarnaast worden EPS-platen gebruikt voor het isoleren van interne scheidingswanden om geluidsoverdracht tussen kamers te verminderen.
Industriële en civieltechnische toepassingen
Naast de woningbouw vindt EPS ook zijn weg naar industriële toepassingen. Het wordt gebruikt voor diverse isolatiebehoeften, zoals in koel- en vriesinstallaties, en in de verpakking van temperatuurgevoelige producten. In de grond-, weg- en waterbouw wordt EPS regelmatig gebruikt als ophoogmateriaal, vulelement, EPS-constructie of als opvulling in drijvende objecten. De veelzijdigheid van het materiaal maakt het geschikt voor funderingsbekisting en andere constructieve doeleinden.
Voordelen en nadelen van EPS
Bij de keuze voor een isolatiemateriaal spelen diverse factoren een rol, waaronder kosten, prestaties, duurzaamheid en verwerkbaarheid. EPS kent diverse voordelen, maar heeft ook beperkingen.
De voordelen van EPS
De twee grootste voordelen van EPS zijn de goede thermische isolatie en de lage prijs. Het is een van de goedkoopste isolatiematerialen op de markt, vooral vergeleken met andere kunststofisolatie zoals XPS, PUR en PIR. De productiekosten worden tot een minimum beperkt omdat er slechts 2% grondstof nodig is voor een volledige isolatieplaat; de overige 98% bestaat uit lucht.
Andere belangrijke voordelen zijn: - Lichtgewicht en eenvoudige verwerking: Het materiaal is erg licht en daardoor makkelijk te hanteren, te versnijden en te plaatsen. Dit maakt het zeer geschikt voor doe-het-zelf projecten. - Druksterkte en vormvastheid: EPS-platen zijn drukvast en vormvast onder belasting. Ze zijn onmiddellijk beloopbaar na plaatsing, wat vooral bij vloerisolatie een praktisch voordeel is. - Duurzaamheid en levensduur: EPS heeft een lange levensduur van zeker 75 jaar. Het materiaal behoudt zijn isolerende eigenschappen gedurende vele jaren, waardoor de energie-efficiëntie van gebouwen op de lange termijn wordt gehandhaafd. - Vochtbestendigheid: EPS is niet gevoelig voor vocht, wat het geschikt maakt voor toepassingen in vochtige omgevingen, zoals kruipruimten of spouwmuren. - Recyclebaarheid: Het materiaal is 100% te recyclen zonder kwaliteitsverlies, wat bijdraagt aan een circulaire economie in de bouwsector.
Nadelen en beperkingen
Een significant nadeel van EPS is de beperking in toepassing bij bepaalde belastingen. Volgens de specificaties is EPS-platen niet geschikt voor zwarte belasting. Dit betekent dat het materiaal niet direct blootgesteld moet worden aan bepaalde chemicaliën of verontreinigingen die in de bouwsector voorkomen, zoals bitumen of teer. Dit beperkt het gebruik in specifieke situaties, zoals bij dakbedekkingen met bitumineuze folies, tenzij er een geschikte ondervacht of bescherming wordt aangebracht.
Verder is de thermische prestatie afhankelijk van de densiteit. Hoewel een hogere densiteit betere isolatie biedt, kan dit ook leiden tot een hogere materiaalprijs. Het is daarom essentieel om het juiste type EPS te kiezen voor de specifieke toepassing om optimale resultaten te behalen.
Verwerking en Installatie
De verwerking van EPS-isolatie is relatief eenvoudig, wat bijdraagt aan de populariteit. De platen zijn licht en kunnen eenvoudig op maat gesneden worden met een stanleymes of een decoupeerzaag. Voor vloerisolatie kunnen de platen direct op de ondervloer worden gelegd. Indien nodig kunnen de platen worden vastgezet met geschikte bevestigingsmiddelen.
Voor spouwmuurisolatie worden vaak losse EPS-parels gebruikt, die in de spouwmuur worden geblazen. Hoewel de bronnen voornamelijk ingaan op platen, wordt melding gemaakt van parels als alternatieve vorm. Het tand- en groefsysteem dat bij sommige EPS-platen wordt aangeboden, zorgt voor een betere naadloze aansluiting, waardoor koudebruggen verder worden geminimaliseerd. Dit systeem is vooral nuttig bij vloer- en wandisolatie waarbij een strakke afwerking essentieel is.
Kosten en Prijzen
De kostprijs van EPS-isolatie is een van de meest aantrekkelijke aspecten. Over het algemeen is het de goedkoopste optie onder de kunststofisolatiematerialen. De prijs kan variëren op basis van de dikte, densiteit en het specifieke type plaat. Voor een indicatie: EPS-platen met een dikte van ongeveer 10 cm kosten ongeveer € 10 per vierkante meter, exclusief plaatsing. Deze prijs is exclusief BTW en eventuele installatiekosten.
De exacte prijzen zijn doorgaans op te vragen bij leveranciers, zoals PontMeyer, waar klanten na het aanmaken van een account de prijzen in de webshop kunnen inzien. De prijs-kwaliteitverhouding wordt als zeer gunstig beschouwd, vooral gezien de lange levensduur en de goede isolatiewaarde.
Conclusie
EPS-isolatie vormt een fundamentele bouwsteen in de moderne isolatiepraktijk. De samenstelling van het materiaal, bestaande uit 98% lucht en 2% polystyreen, resulteert in een lichtgewicht product met uitstekende thermische eigenschappen. De veelzijdigheid van EPS maakt het toepasbaar voor dak-, gevel-, vloer-, en spouwmuurisolatie, evenals voor specifieke industriële en civieltechnische doeleinden.
De belangrijkste voordelen liggen in de lage kostprijs, de eenvoudige verwerking, de drukvastheid en de lange levensduur. Echter, beperkingen met betrekking tot zwarte belasting vereisen zorgvuldige overweging bij de keuze voor dit materiaal. Voor bouwprofessionals en doe-het-zelvers die op zoek zijn naar een economisch efficiënte isolatieoplossing met bewezen prestaties, blijft EPS een relevante en betrouwbare keuze. Door de juiste densiteit en dikte te selecteren voor de specifieke toepassing, kunnen optimale isolatieresultaten worden bereikt die bijdragen aan een energiezuinige en comfortabele leefomgeving.