Inleiding
EPS (geëxpandeerd polystyreen), vaak aangeduid als Tempex of in de volksmond piepschuim, is een van de meest toegepaste isolatiematerialen in de bouw- en renovatiesector. De populariteit van dit materiaal berust op een combinatie van lage kosten, veelzijdigheid en goede thermische eigenschappen. In de context van stijgende energieprijzen en strengere bouwvoorschriften wordt de keuze voor het juiste isolatiemateriaal steeds crucialer voor zowel woningbezitters als professionals.
Dit artikel biedt een gedetailleerd inzicht in de eigenschappen, specificaties en toepassingsmogelijkheden van EPS en Tempex isolatie. Op basis van technische data en productinformatie wordt er een objectief beeld geschetst van de prestaties van dit materiaal, variërend van druksterkte tot isolatiewaarden en van verwerkingsgemak tot logistieke overwegingen.
Wat is EPS en Tempex?
EPS is een afkorting van geëxpandeerd polystyreen. Het productieproces begint met polystyreenkorrels die in een mal worden verhit. Hierdoor zetten de korrels uit en kleven ze aan elkaar, wat resulteert in een lichtgewicht schuimmateriaal met een gesloten celstructuur. De isolerende werking is voornamelijk te danken aan de stilstaande lucht die binnenin de gesloten cellen van het materiaal is opgeslagen (Source [2], [3], [5]).
Onder de merknaam Tempex wordt dit materiaal vaak geleverd in de vorm van platen of parels. De term "piepschuim" wordt in de volksmond gebruikt, maar in de professionele bouwsector is de aanduiding EPS of Tempex gangbaarder. Een significant voordeel van EPS is het lichte gewicht, wat het tillen, transporteren en verwerken vergemakkelijkt voor zowel doe-het-zelvers als professionals (Source [2], [3]).
Thermische Prestaties: Lambda-, Rd- en Rc-waarden
De effectiviteit van isolatiemateriaal wordt bepaald door de thermische weerstand. In de context van EPS wordt er onderscheid gemaakt tussen verschillende waarden die de isolatieprestatie kwantificeren.
Lambda-waarde (λ)
De lambda-waarde geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt. Een lagere waarde betekent een betere isolatie. Volgens de beschikbare data ligt de lambda-waarde van EPS gemiddeld tussen de 0,031 en 0,040 W/(m·K). Sommige bronnen specificeren een lambdawaarde van 0,036 W/(m·K) voor hun assortiment ongeacht de dikte (Source [2], [4], [5]). Hoewel EPS een degelijk isolatiemateriaal is, zijn er alternatieven zoals PIR die een lagere lambda-waarde hebben, waardoor ze dunner toegepast kunnen worden voor dezelfde isolatieprestatie (Source [4]).
Rd-waarde (Thermische Weerstand)
De Rd-waarde (R-dwaarde) combineert de lambda-waarde met de dikte van het materiaal. De formule is: Rd = dikte / lambda. Hoe hoger de Rd-waarde, hoe beter de isolatie.
De bronnen vermelden diverse Rd-waarden afhankelijk van de dikte van de plaat. Enkele concrete voorbeelden uit de data zijn: * 100 mm dikte: Rd-waarde van 2,50 (Source [6]) tot 3,10 (Source [3]). * 120 mm dikte: Rd-waarde van 3,50 (Source [1]) tot 3,75 (Source [3]). * 130 mm dikte: Rd-waarde van 3,60 (Source [3]). * 140 mm dikte: Rd-waarde van 4,35 (Source [3]).
Voor het aanvragen van isolatiesubsidie geldt in veel gevallen een minimale Rd-waarde van 3,5 m²K/W. Uit de data blijkt dat een plaatdikte van 120 mm of meer deze normaalswaarde vaak overschrijdt (Source [1], [3], [4]).
Rc-waarde
De Rc-waarde betreft de totale thermische weerstand van een constructie (inclusief luchtlagen en eventuele andere materialen). Hoewel de Rd-waarde specifiek voor het isolatiemateriaal is, is de Rc-waarde bepalend voor de totale energieprestatie van een gebouw. De bronnen benadrukken dat het belangrijk is om te kijken naar de Rd-waarde voor de daadwerkelijke prestatie van de plaat zelf (Source [4]).
Druksterkte en Kwaliteitsklassen
Voor toepassingen waar het materiaal belast wordt, zoals vloeren, is de druksterkte een kritische factor. Tempex EPS platen zijn beschikbaar in verschillende druksterktes, aangeduid met codes zoals EPS 100, EPS 150 en EPS 200 (Source [5]).
Een specifiek product genoemd in de data is "Tempex EPS 200". Deze aanduiding duidt op een hoge druksterkte, geschikt voor zware belasting. De productomschrijving van Tempex EPS 200 benadrukt dan ook dat het combineert "alle voordelen van Airpop® met een hoge druksterkte" (Source [1]). Dit maakt het materiaal bij uitstek geschikt voor vloerisolatie waarbij de platen druk moeten kunnen weerstaan van de vloerconstructie en het meubilair.
Toepassingsgebieden
De veelzijdigheid van EPS en Tempex komt tot uiting in de breedte van toepassingen die in de bronnen worden genoemd.
Vloerisolatie
Dit is een van de meest genoemde toepassingen. De hoge druksterkte van bijvoorbeeld EPS 200 is hier essentieel. Platen van 120 mm dikte met een Rd-waarde van 3,50 worden gepresenteerd als een uitstekende keuze voor effectieve en betaalbare vloerisolatie (Source [1]). Het materiaal houdt de warmte binnen en bespaart energie.
Kruipruimte Isolatie
Tempex is zeer geschikt voor kruipruimtes vanwege zijn vochtbestendigheid. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen platen en parels. Parels worden op de grond verspreid tot een laag van 20 tot 40 cm. Dit voorkomt dat vocht en condens in de vloer trekken, wat schimmel en rot kan veroorzaken (Source [5]).
Dakisolatie
Voor platte daken worden Tempex platen vaak onder de dakbedekking aangebracht. Bij hellende daken kunnen de platen aan de binnenzijde tussen de balken worden geplaatst. Dit zorgt voor een aanzienlijke vermindering van warmteverlies via het dak (Source [5]).
Muurisolatie
Voor gevelisolatie worden Tempex platen aan de buitenzijde van de muur bevestigd en afgewerkt met pleisterlaag of gevelbekleding. Dit creëert een continue isolerende laag zonder koudebruggen. Ook voor binnentoepassingen kunnen de platen direct op de muur worden aangebracht (Source [5]).
Verwerking en Praktische Eigenschappen
Naast de thermische prestaties zijn de praktische eigenschappen bepalend voor de keuze van materiaal.
- Gewicht: Het lichte gewicht wordt in meerdere bronnen genoemd als een groot voordeel. Dit maakt het materiaal eenvoudig te tillen en te plaatsen (Source [2], [3]).
- Snijdbaar: Het materiaal is eenvoudig op maat te snijden, wat het zeer geschikt maakt voor klussen met specifieke afmetingen of oneffenheden in de constructie (Source [3]).
- Vochtbestendigheid: De gesloten celstructuur zorgt voor een uitstekende vochtbestendigheid. Dit is essentieel bij toepassingen in kruipruimtes of op daken (Source [1], [5]).
- Temperatuurbestendigheid: De isolatieplaten zijn bestand tegen temperaturen van -40°C tot +70°C (Source [6]). Dit maakt het materiaal geschikt voor diverse klimaatomstandigheden binnen en buiten het gebouw.
- Brandvertragend: Hoewel de specifieke brandklasse niet in alle bronnen wordt genoemd, vermeldt de bron van GAMMA dat polystyreen brandvertragend is (Source [6]).
- Recyclebaar: Het materiaal is 100% recyclebaar, wat bijdraagt aan een duurzamere levenscyclus (Source [6]).
Specificaties en Afmetingen
De producten zijn in diverse afmetingen verkrijgbaar, afhankelijk van de leverancier en de toepassing.
Tabel 1: Overzicht van veelvoorkomende specificaties uit de bronnen
| Dikte (mm) | Afmeting (L x B in mm) | Rd-waarde (m²K/W) | Toepassing | Bron |
|---|---|---|---|---|
| 100 | 2000 x 1000 | 2.50 | Vloer, Muur | [6] |
| 100 | 1000 x 500 | 3.10 | Divers | [3] |
| 120 | 1000 x 2000 | 3.50 | Vloer | [1] |
| 120 | 1000 x 500 | 3.75 | Divers | [3] |
| 130 | 1200 x 1000 | 3.60 | Divers | [3] |
| 140 | 1000 x 500 | 4.35 | Divers | [3] |
| 160 | 1000 x 500 | 5.00 | Divers | [3] |
| 180 | 1000 x 500 | 5.63 | Divers | [3] |
Opvallend is dat er platen bestaan met een dikte van 100 mm die een Rd-waarde van 2,50 hebben (Source [6]), terwijl andere platen van 100 mm dik een Rd-waarde van 3,10 hebben (Source [3]). Dit duidt op verschillen in materiaalsamenstelling of productieprocessen tussen leveranciers. De Rd-waarde is immers afhankelijk van de lambda-waarde (dikte / lambda). Als de lambda-waarde lager is (betere isolatie), is de Rd-waarde bij gelijke dikte hoger.
Logistiek en Levering: Een Vergelijking
Voor professionals en doe-het-zelvers is de logistiek een belangrijk aspect. De bronnen bieden een gedetailleerde vergelijking van verzendkosten en leveringsmogelijkheden tussen verschillende aanbieders, waaronder Isolatie Online, Jan de Isolatieman, Isolatieshop en Isolatienoord (Source [1]).
Enkele opvallende verschillen: * Pallettransport: Isolatie Online biedt de scherpste tarieven voor pallettransport (€65,-) en de meeste flexibiliteit (keuze leverdag, levering de volgende werkdag). Andere partijen rekenen hogere tarieven (€74,95 - €89,95) of bieden minder flexibiliteit. * Gratis verzending: De drempel voor gratis verzending varieert sterk. Bij Isolatie Online is dit vanaf €1750, bij Jan de Isolatieman vanaf €2500, en bij Isolatieshop en Isolatienoord is gratis verzending bij pallettransport niet mogelijk. * Spoedlevering: Isolatie Online biedt unieke opties voor levering voor 08:00, 10:00 of 12:00 uur (tegen meerprijs), wat handig kan zijn voor strakke planningen. * Afhalen: Bij de meeste partijen is afhalen kosteloos mogelijk, behalve bij Isolatieshop (€4,95).
Deze logistieke gegevens zijn essentieel voor de totale kostenberekening en planning van een isolatieproject.
Conclusie
EPS en Tempex isolatie bieden een effectieve en betaalbare oplossing voor thermische isolatie in diverse bouwdelen, waaronder vloeren, daken, muren en kruipruimtes. De sterkste punten van dit materiaal zijn het lichte gewicht, de eenvoudige verwerking, de vochtbestendigheid en de relatief hoge druksterkte (met name bij EPS 200).
De isolatiewaarde, uitgedrukt in Rd-waarde, is sterk afhankelijk van de dikte van de plaat. Om te voldoen aan isolatienormen of subsidievereisten (Rd ≥ 3,5), is een dikte van 120 mm of meer vaak noodzakelijk. Hoewel de lambda-waarden concurrerend zijn, bieden alternatieve materialen zoals PIR mogelijk dunnere profielen voor vergelijkbare prestaties.
Bij de aanschaf spelen logistieke factoren een belangrijke rol. De vergelijking van leveranciers laat zien dat er aanzienlijke verschillen zijn in verzendkosten en leveringsflexibiliteit. Een zorgvuldige afweging van technische specificaties, benodigde hoeveelheid en logistieke kosten is essentieel voor een succesvol isolatieproject.