De verduurzaming van woningen is een centraal thema in de moderne bouw- en renovatiesector. Een vaak over het hoofd gezien, maar cruciaal aspect van energie-efficiëntie is de fundering. Het isoleren van de fundering en het eventueel plaatsen van een extra buitenmuur zijn investeringen die aanzienlijke voordelen bieden voor zowel bestaande bouw als nieuwbouw. Deze maatregelen dragen bij aan energiebesparing, vochtbeheersing en het verbeteren van het binnenklimaat. In dit artikel worden de technieken, materialen en overwegingen besproken die essentieel zijn voor een succesvolle uitvoering van deze projecten, gebaseerd op actuele inzichten en materialen die in de branche worden gebruikt.
Waarom funderingsisolatie essentieel is
De fundering vormt de basis van elke woning en staat blootgesteld aan diverse externe factoren, waaronder regen, vocht, vorst en mechanische belastingen. Zonder adequate isolatie kunnen deze factoren leiden tot aanzienlijke energieverliezen, vochtproblemen en schimmelvorming. Dergelijke problemen hebben niet alleen een negatieve impact op het comfort van de bewoners, maar ook op de levensduur en stabiliteit van de constructie.
Een goed geïsoleerde fundering zorgt allereerst voor het tegengaan van horizontaal warmteverlies. Warmte stroomt van nature naar koudere gebieden, en zonder isolatie via de funderingsmuren verliest een woning aanzienlijke hoeveelheden warmte naar de koude ondergrond. Dit leidt tot hogere energiekosten en een minder comfortabel woonklimaat. Daarnaast speelt vochtbeheersing een belangrijke rol. Door de fundering te isoleren, worden vochtproblemen preventief tegengegaan, wat schimmelvorming en onaangename geurtjes vermindert. In oude woningen, waar het aanbrengen van vloerisolatie vaak niet mogelijk is vanwege het ontbreken van een kruipruimte, biedt het isoleren van de funderingsmuren een effectief alternatief.
Materialen voor funderingsisolatie
De keuze van het juiste isolatiemateriaal is afhankelijk van diverse factoren, zoals de ondergrond, de toegankelijkheid van de fundering en de specifieke doelstellingen van de isolatie. Hieronder worden de meest geschikte materialen besproken die in de praktijk worden toegepast.
XPS (geëxtrudeerd polystyreen)
XPS is een zeer geschikt materiaal voor de isolatie van funderingsmuren aan de buitenzijde. Deze kunststof isolatieplaat kenmerkt zich door een gesloten celstructuur, wat resulteert in uitstekende drukvastheid, vochtbestendigheid en maatvastheid. XPS is bestand tegen vocht vanuit de grond en kan hoge druk belastingen verdragen, wat essentieel is voor funderingen. Bovendien is XPS 100% recycleerbaar en bevat het vaak een klimaatvriendelijke CO2-technologie. In de bronnen worden specifieke varianten genoemd, zoals XPS SL en XPS PROTECT ARTIC C, die respectievelijk bekend staan om hun standaard eigenschappen en esthetisch gecementeerde afwerking. Ook bestaat er de variant Gemadrain, een combinatie van XPS-isolatie met noppenfolie, wat het plaatsingsproces versnelt doordat aparte folie niet meer nodig is.
EPS (geëxpandeerd polystyreen)
EPS, oftewel piepschuim, is een lichtgewicht en relatief goedkoop isolatiemateriaal. Hoewel het geschikt kan zijn voor bepaalde toepassingen, is het minder vochtbestendig dan XPS. Daarom wordt het vaak geadviseerd voor isolatie van funderingsmuren aan de binnenzijde, waar het risico op directe grondvochtbelasting lager is.
PIR (polyisocyuraat)
PIR-platen bieden een zeer hoge isolatiewaarde per centimeter dikte. Dit materiaal is geschikt voor zowel binnen- als buitenisolatie van funderingsmuren. Vanwege de hoge isolatiewaarde kan met een dunnere plaat worden volstaan, wat ruimte kan besparen.
Dampremmende laag
Bij het isoleren van de binnenzijde van een fundering is het aanbrengen van een damprem van cruciaal belang. Dit materiaal voorkomt dat vocht vanuit de woning het isolatiemateriaal binnendringt, wat schimmelvorming en vochtproblemen kan veroorzaken. Een combinatie van damprem en isolatie is dan ook een aanbevolen oplossing voor binnenzijde isolatie.
Bitumen
Hoewel bitumen primair een waterdichtingsmateriaal is, wordt het soms in combinatie met andere isolatiematerialen gebruikt om de fundering waterdicht te maken en te beschermen tegen opstijgend vocht.
Technieken voor funderingsisolatie
Het isoleren van een fundering is een complexe klus die vaak het beste door een professional kan worden uitgevoerd. Er zijn verschillende methoden, elk met hun eigen toepassingsgebied.
Isolatie van funderingsmuren aan de buitenzijde
Wanneer vloerisolatie niet mogelijk is, bijvoorbeeld bij huizen zonder kruipruimte, is het isoleren van de funderingsmuren aan de buitenzijde een uitstekend alternatief. Hierbij worden isolatieplaten (vaak XPS) direct op de buitenkant van de funderingsmuren aangebracht. Deze methode zorgt ervoor dat horizontale uitvloeiing van warmte wordt tegengehouden. Hoewel energieverlies via de ondergrond niet volledig kan worden gestopt, kan het sterk worden verlaagd. Een bijkomend voordeel is dat de fundering hiermee ook wordt beschermd tegen vocht vanuit de grond.
Isolatie van de fundering aan de binnenzijde
Deze methode wordt vaak toegepast in bestaande woningen waar de buitenzijde van de fundering niet of moeilijk bereikbaar is. Hoewel deze methode minder effectief is in het voorkomen van warmteverlies dan isolatie aan de buitenzijde, kan het toch helpen bij het verbeteren van het binnenklimaat en het voorkomen van vochtproblemen. Een belangrijk aandachtspunt is het risico op vochtproblemen als er geen adequate dampremmen worden toegepast.
Horizontale isolatie
Bij horizontale isolatie wordt isolatiemateriaal aangebracht op de onderzijde van de vloerplaat of de bovenzijde van de fundering. Deze methode is vooral geschikt voor nieuwbouwprojecten of woningen met een kruipruimte. Het voorkomt warmteverlies via de ondergrond en verbetert de thermische prestatie van het gebouw aanzienlijk.
Verticale isolatie
Verticale isolatie betreft het aanbrengen van isolatiemateriaal op de zijzijde van de funderingsmuren. Deze methode is vaak aan te raden voor woningen met een kruipruimte of een kelder. Het voorkomt warmteverlies via de zijkanten van de fundering.
Het toevoegen van een extra muur
Naast het isoleren van de fundering kan het toevoegen van een extra buitenmuur een duurzame oplossing zijn voor bestaande bouw. Dit proces houdt in dat de oude buitenmuur wordt verwijderd en vervangen door een nieuwe, geïsoleerde muur. Hoewel deze methode arbeidsintensief is, omdat er vaak ook een extra fundering nodig is en ramen en deuren opnieuw geplaatst moeten worden, zijn de voordelen aanzienlijk.
De nieuwe muur biedt extra isolatie en bescherming tegen vocht. Baksteen, als veelgebruikt materiaal, is een stevig materiaal dat lang meegaat. Bovendien is de afwerking aanpasbaar; er zijn veel kleuren en texturen beschikbaar om de gevel aan te passen aan de stijl van de woning. De kosten voor een nieuwe buitenmuur liggen hoger dan voor veel andere opties, met prijzen die variëren van € 170 tot € 300 per m², afhankelijk van of isolatie wordt toegepast.
Steenstrips als alternatief
Een alternatief voor een volledig nieuwe muur is het gebruik van steenstrips. Deze zijn dunner dan een volledige muur en vormen een slankere oplossing. Het grote voordeel is dat er geen extra fundering nodig is en dat de woning ruimte wint. Steenstrips bieden de esthetische uitstraling van baksteen zonder het gewicht en de dikte van een volledige muur.
Conclusie
Het isoleren van funderingen en het eventueel plaatsen van een extra muur zijn investeringen die de duurzaamheid en het comfort van een woning aanzienlijk verhogen. Door te kiezen voor materialen als XPS, EPS of PIR en de juiste isolatietechniek toe te passen (buiten-, binnen-, horizontaal of verticaal), kunnen energieverliezen worden geminimaliseerd en vochtproblemen worden voorkomen. Hoewel de initiële kosten voor sommige methoden, zoals het plaatsen van een extra muur, aanzienlijk kunnen zijn, wegen de langetermijnvoordelen in energiebesparing en waardevermeerdering hier vaak tegenop. Het is raadzaam om voor dergelijke complexe werkzaamheden een professional te raadplegen om een optimaal resultaat te garanderen dat voldoet aan de huidige bouwtechnische normen.