Compleet overzicht van isolatiesubsidies en financieringsmogelijkheden in Nederland

Inleiding

Het verduurzamen van woningen is een centraal thema in het huidige Nederlandse beleid, met als doel energiebesparing en het verlagen van de CO2-uitstoot. Een cruciale stap hierin is het isoleren van de woning. Echter, de kosten voor dergelijke maatregelen kunnen een aanzienlijke drempel vormen voor woningeigenaren. De Nederlandse overheid, provincies en gemeenten bieden diverse subsidieregelingen en financieringsmogelijkheden aan om deze investeringen betaalbaar te maken. Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de beschikbare regelingen, de voorwaarden waaraan moet worden voldaan, en de mogelijkheden voor huishoudens met een beperkt budget.

De Rijksregeling: Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE)

De belangrijkste landelijke regeling voor woningeigenaren is de Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE). Deze regeling, afgekondigd door de Rijksoverheid, is bedoeld om de verduurzaming van woningen en bedrijfspanden te stimuleren.

Wat valt er onder de ISDE voor isolatie?

De ISDE-subsidie omvat diverse isolatiemaatregelen. Volgens de bronnen kunt u subsidie aanvragen voor onder andere glas-, dak-, vloer-, gevel-, spouwmuur-, bodem-, zolder- of vlieringvloerisolatie. Ook maatregelen als een zonneboiler, warmtepomp, elektrische kookvoorziening of aansluiting op een warmtenet vallen onder de regeling, waardoor combinaties mogelijk zijn.

Werking van de subsidiebedragen

De subsidie voor isolatiemaatregelen is een vast bedrag per vierkante meter. Het exacte bedrag per vierkante meter hangt af van het soort isolatiemaatregel. Een belangrijk stimuleringsmiddel is de verhoogde subsidie voor het nemen van meerdere maatregelen. Wanneer u binnen 24 maanden na de uitvoering van de eerste maatregel een tweede (en eventueel verdere) maatregel neemt, verdubbelt het subsidiebedrag per vierkante meter. Dit kan bestaan uit het combineren van twee isolatiemaatregelen (zoals vloerisolatie en HR++ glas) of het combineren van een isolatiemaatregel met een warmtepomp, zonneboiler of aansluiting op een warmtenet. De regeling stelt dat u al voor één isolatiemaatregel subsidie kunt aanvragen, maar het grootste financiële voordeel wordt behaald door het stapelen van maatregelen.

Uitvoering en voorwaarden

Een absolute voorwaarde voor het ontvangen van subsidie is dat de werkzaamheden worden uitgevoerd door een erkend bedrijf. Zelf isoleren (DIY) komt niet in aanmerking voor subsidie. Tijdens de werkzaamheden dient de woningeigenaar een foto te maken als bewijslast, waarop duidelijk zichtbaar is dat de werkzaamheden op het juiste adres worden uitgevoerd (bijvoorbeeld installateurs die de spouwmuur isoleren).

Er zijn strikte regels omtrent het meerdere keren aanvragen van subsidie voor hetzelfde type maatregel. Over het algemeen geldt dat u voor spouwmuur-, gevel-, bodem-, vloer-, dak-, zolder- of vlieringvloerisolatie slechts één keer per type maatregel subsidie kunt krijgen. Als u bijvoorbeeld eerst de vloer van de woonkamer heeft geïsoleerd en later de vloer van de keuken, komt u voor de tweede aanvraag niet in aanmerking. Een uitzondering geldt voor glas-, kozijnpaneel- of deurisolatie; in 2025 is het mogelijk om hiervoor eenmalig nogmaals subsidie aan te vragen binnen 24 maanden na de vorige goedkeuring.

Er zijn ook beperkingen betreft het woningdeel waarop de subsidie wordt aangevraagd. Geen subsidie is mogelijk voor het deel van de woning dat wordt vergroot (bijvoorbeeld door een aanbouw, nieuwe verdieping of dakkapel) of voor een garage die bij de woning wordt betrokken. Ook voor woningdelen die worden afgebroken en opnieuw opgebouwd, vervalt het recht op subsidie.

Specifieke regio's: Groningen en Drenthe

Voor bewoners van de provincie Groningen en de Noord-Drentse gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo gelden specifieke voorwaarden. Deze groep komt niet in aanmerking voor de standaard ISDE-subsidie voor isolatie, maar valt onder een betere regeling van het Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN), te weten Maatregel 29. Wel kunnen deze bewoners mogelijk de ISDE aanvragen voor maatregelen als een zonneboiler of warmtepomp. De keuze voor 25 april 2023 als startdatum hangt samen met de aankondiging van het compensatieprogramma Nij Begun.

Provinciale en Lokale Subsidies

Naast de Rijksregeling bieden diverse provincies en gemeenten aanvullende subsidieprogramma's aan, vaak gericht op specifieke doelgroepen of extra stimulering.

Friesland

In Friesland is een uitgebreid programma opgezet in samenwerking met de Friese Energietafel (FET) en het Duurzaam Bouwloket (DBL). Het doel is om de komende jaren tienduizenden koopwoningen met energielabel D, E, F, G of woningen met label A, B, C (mits deze twee slecht geïsoleerde bouwdelen hebben) te isoleren. Voor huishoudens met een laag inkomen is er extra geld beschikbaar gesteld door de provincie Fryslân, afkomstig van fondsen van Windpark Fryslân. Deze vergoeding is specifiek bedoeld voor dak-, muur- of vloerisolatie of het plaatsen van isolerend HR++ glas.

Inkomensafhankelijke regelingen

Verschillende regelingen maken onderscheid op basis van inkomen. Voor huishoudens met een verzamelinkomen lager dan €35.908,- (samen) of lager dan €25.350,- (alleen) is er vaak sprake van een 'provinciale plus'. Dit houdt in dat er een extra bedrag van €2.500,- bovenop de bestaande vergoeding komt. Ook in Friesland wordt deze inkomensgrens gehanteerd voor de extra provinciale subsidie.

Defensiemedewerkers

Een specifieke groep die in aanmerking komt voor een extra budget zijn defensiemedewerkers van MARVER en AFMP (inclusief reservisten). Zij kunnen een eenmalig netto bedrag van €1.000,- aanvragen voor spouwmuur-, dak-, vloer- en bodemisolatie. Dit budget mag gecombineerd worden met de landelijke ISDE-subsidie, wat extra financieel voordeel oplevert.

Financiering bij Eigen Vermogen

De bronnen benadrukken dat de subsidiebedragen vaak niet de volledige kosten van de isolatiemaatregelen dekken. Voor veel maatregelen moet de woningeigenaar een eigen bijdrage leveren.

Eigen bijdrage en het Nationaal Warmtefonds

Voor bewoners die niet in het kerngebied van de aardbevingen in Groningen wonen, geldt dat ze doorgaans de helft van de kosten zelf moeten betalen. Als er onvoldoende eigen vermogen is om deze eigen bijdrage te financieren, bestaat de mogelijkheid om een beroep te doen op het Nationaal Warmtefonds. Dit fonds biedt een rentevrije lening specifiek voor het verduurzamen van de woning. De maximale looptijd van deze lening is 20 jaar. Het concept achter deze lening is dat de maandelijkse besparing op de energierekening kan worden gebruikt om de lening af te lossen.

Inkomen en volledige vergoeding

Voor huishoudens met een zeer laag inkomen bestaat er een mogelijkheid om de isolatie volledig vergoed te krijgen, zonder eigen bijdrage. Wanneer het verzamelinkomen maximaal 140 procent van het wettelijk minimumloon bedraagt, hoeft men zelf geen geld bij te leggen voor het isoleren. Buiten het kerngebied van Groningen kan deze groep dan maximaal €40.000,- vergoed krijgen.

De Situatie in Groningen: Compensatie en Discussie

De compensatie voor woningeigenaren in de provincie Groningen kent een eigen dynamiek, mede vanwege de aardbevingsschade. De Rijksoverheid, provincies en gemeenten hebben de datum 25 april 2023 gekozen als startpunt voor hun compensatieprogramma's.

Er bestaat echter discussie over de eerlijkheid van de verdeling van de middelen. Een adviescommissie pleitte ervoor om heel Groningen de maximale vergoeding van €40.000,- te geven, maar volgens staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) was dit te duur. Hierdoor is er een tweedeling ontstaan. Critici wijzen op de arbitraire grenzen van het 'kerngebied'. Als voorbeeld wordt Onderdendam genoemd, een dorp dat zeven keer epicentrum van aardbevingen was, maar net buiten de grenzen voor de maximale vergoeding valt, terwijl het slechts enkele kilometers verwijderd is van locaties met de zwaarste bevingen.

Voor bewoners van het kerngebied (of specifieke gemeenten) die wel onder de ISDE-regeling vallen, kan de eigen bijdrage soms wegvallen of worden beperkt. Echter, de bronnen geven aan dat er voor de groep met een inkomen tot 140% van het minimumloon een volledige vergoeding geldt, wat neerkomt op maximaal €40.000,-.

Het Nationaal Isolatie Programma (NIP)

Veel gemeentelijke subsidieregelingen zijn onderdeel van het Nationaal Isolatie Programma (NIP). De Rijksoverheid heeft hiervoor 4 miljard euro beschikbaar gesteld met als doel om vóór 2030 2,5 miljoen woningen te isoleren. Het NIP fungeert als een overkoepelend kader waarbinnen diverse lokale acties en regelingen worden georganiseerd. Dit programma moet ervoor zorgen dat de isolatiegraad van de Nederlandse woningvoorraad structureel toeneemt.

Praktische Stappen en Dienstverlening

Voor woningeigenaren kan het aanvragen van subsidies en het kiezen van de juiste maatregelen complex zijn. Er zijn diverse dienstverleners actief die hierbij ondersteunen. Organisaties zoals Isolatie Centraal werken samen met onafhankelijke en deskundige verduurzamingspartners. Deze partners geven consumenten advies over het isoleren van hun woning en helpen bij het aanvragen van subsidies. Het doel is om de consument te helpen bij het maken van de voordeligste keuzes bij de beste aanbieder.

Conclusie

De financiering van woningisolatie in Nederland is vormgegeven via een gelaagd stelsel van Rijks-, provinciale en gemeentelijke regelingen, aangevuld met specifieke fondsen voor lage inkomens en doelgroepen zoals defensiemedewerkers. De Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE) vormt hierbij de ruggengraat, met een verhoogd subsidiepercentage voor het stapelen van maatregelen. Het is essentieel dat woningeigenaren de voorwaarden nauwkeurig in acht nemen, zoals het uitbesteden van werkzaamheden en het maken van bewijsfoto's.

Voor huishoudens met beperkte financiële middelen biedt het Nationaal Warmtefonds uitkomst via rentevrije leningen, terwijl specifieke inkomensgrenzen recht geven op volledige vergoedingen tot €40.000,-. In specifieke regio's zoals Groningen en Friesland zijn aparte regelingen van kracht, vaak gericht op extra compensatie of stimulering. Het raadplegen van specifieke provinciale of gemeentelijke websites is noodzakelijk om de exacte voorwaarden en beschikbare budgetten per regio te controleren.