Inleiding
In het kader van de Vlaamse energie- en klimaatdoelstellingen werd in 2019 een uitgebreid systeem van energiepremies gehanteerd om eigenaars van woningen en appartementen aan te moedigen te investeren in energiebesparende maatregelen. Deze premies, beheerd door de netbeheerders, waren gericht op het verbeteren van de energie-efficiëntie van bestaande bouwwerken. De focus lag op het isoleren van de thermische schil van de woning, het installeren van hernieuwbare energietechnieken en het stimuleren van een holistische renovatieaanpak.
Het premielandschap in 2019 was divers, met specifieke bedragen en technische voorwaarden die afhankelijk waren van het type isolatie (dak, vloer, muur, spouw), de manier van uitvoering (door een aannemer of zelf) en de al dan niet professionele tussenkomst van een architect of gecertificeerde aannemer. Daarnaast bestond er een interessante Totaalrenovatiebonus voor wie meerdere energiebesparende investeringen combineerde.
Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de geldende regelgeving en premiebedragen voor isolatie in Vlaanderen in 2019, op basis van de beschikbare data van dat moment.
Dak- en Zoldervloerisolatie
Een van de meest effectieve maatregelen voor energiebesparing is het isoleren van het dak of de zoldervloer. In 2019 waren hiervoor specifieke premies beschikbaar, onderworpen aan strikte voorwaarden.
Voorwaarden
Om in aanmerking te komen voor de premie van de netbeheerder, moest de woning voldoen aan een datumvoorwaarde: de woning moest aangesloten zijn op het distributienet voor 1 januari 2006, of de bouwaanvraag moest uiterlijk op 31 december 2015 ingediend zijn. Dit was een standaardclausule om te garanderen dat de premie gold voor bestaande bouw en niet voor nieuwe projecten die reeds onder het recentere E-peil vielen.
Voor de isolatie zelf gold een minimale thermische weerstand (Rd-waarde) van 4,5 m²K/W. Dit is een hoge waarde die wijst op kwalitatief hoogstaande isolatie, essentieel voor een significante daling van het energieverbruik.
Premiebedragen
De premie was afhankelijk van wie de werken uitvoerde: * Uitgevoerd door een aannemer: € 4 per m². * Zelf uitgevoerd: € 2 per m².
Het is opvallend dat de premie voor zelf uitgevoerde werken de helft bedroeg van die voor professionele uitvoering. Dit was een bewuste keuze om enerzijds doe-het-zelvers te ondersteunen, maar anderzijds de kwaliteitsgarantie van een aannemer financieel te stimuleren.
Vloerisolatie
Naast het dak is ook vloerisolatie cruciaal voor het beperken van warmteverlies naar de bodem.
Voorwaarden
Ook hier gold de datumvoorwaarde voor de woning (aansluiting voor 1 januari 2006 of bouwaanvraag voor 31 december 2015). De technische vereiste voor de Rd-waarde lag op een minimum van 2 m²K/W.
Premiebedragen
De premie voor vloerisolatie bedroeg € 6 per m², op voorwaarde dat de werken werden uitgevoerd door een aannemer. In de beschikbare data wordt geen apart tarief vermeld voor zelf uitgevoerde vloerisolatie, wat kan wijzen op een voorkeursbeleid voor professionele uitvoering bij vloerwerken, gezien de complexiteit en het risico op vochtproblemen.
Muurisolatie
Muurisolatie kan op twee manieren gebeuren: via de binnenzijde, de buitenzijde of via de spouw. De premies varieerden sterk naargelang de techniek.
Spouwmuurisolatie
Spouwmuurisolatie is vaak de goedkoopste en minst ingrijpende optie bij bestaande woningen met een bestaande spouw.
- Voorwaarden:
- Datumvoorwaarde: Woning aangesloten voor 1 januari 2006 of bouwaanvraag voor 31 december 2015.
- Lambdawaarde: Maximaal 0,065 W/mK (een lage warmtegeleidingscoëfficiënt, wat wijst op een efficiënt isolatiemateriaal).
- Volledige vulling van de spouw.
- Spouwbreedte: Minimaal 50 mm (hoewel de data hier fragmentarisch is, is dit de technische standaard).
- Uitvoering: De werken moesten worden uitgevoerd door een STS-aannemer (erkend voor spouwmuurisolatie).
- Premiebedrag: € 5 per m².
Muurisolatie via binnenzijde
Isolatie aan de binnenzijde is technisch uitdagender omdat het de woonoppervlakte verkleint en zorgvuldig moet worden afgewerkt om koudebruggen te voorkomen.
- Voorwaarden:
- Datumvoorwaarde: Zelfde als hierboven.
- Rd-waarde: Minimum 2 m²K/W.
- Professionele tussenkomst: De werken moesten worden uitgevoerd door een architect met controletaak, of door een aannemer met een certificaat van bekwaamheid of aspirant-certificaat.
- Premiebedrag: € 15 per m² (individuele premie van de netbeheerder).
Muurisolatie via buitenzijde
Isolatie van de buitenmuur is visueel het meest ingrijpend, maar levert een zeer goed thermisch resultaat op zonder het binnenoppervlak te verkleinen.
- Voorwaarden:
- De werken moesten worden uitgevoerd door een architect.
- De Rd-waarde moest minimaal 3 m²K/W bedragen (hogere eis dan bij binnenisolatie).
- Premiebedrag: € 15 per m².
Isolerende Beglazing (Hoogrendementsglas)
Het vervangen van enkel glas of oud dubbel glas door hoogrendementsglas is een prioritaire maatregel.
Voorwaarden
- U-waarde: De U-waarde (warmtedoorgangscoëfficiënt) mocht maximum 1 W/m²K bedragen. Ter vergelijking: de vroegere limiet was 1,1 W/m²K, wat wijst op een strengere norm in 2019.
- Uitvoering: De werken moesten worden uitgevoerd door een aannemer.
Premiebedrag
De premie bedroeg € 10 per m².
Zonneboiler
De installatie van een zonneboiler werd gezien als een belangrijke stap toward hernieuwbare energie voor sanitair warm water.
Voorwaarden
- Bouwdatum: De premie was specifiek bestemd voor woningen die voor 1 januari 2014 op het distributienet waren aangesloten, of waarvan de bouwaanvraag uiterlijk op 31 december 2013 was ingediend.
- Niet-cumuleerbaar: De premie voor de zonneboiler kon niet gecombineerd worden met de Vlaamse premie voor een warmtepompboiler.
- Uitvoering: De werken moesten worden uitgevoerd door een aannemer.
Premiebedrag
De berekening was hier iets complexer: * Bedrag: Per wooneenheid: € 550/m² (vermoedelijk slaat dit op het collectoroppervlak of de waarde van de installatie), tot een maximum van € 2.750 per wooneenheid. * Alternatief: Of 40% van het factuurbedrag.
De Totaalrenovatiebonus
Een opvallend element in het Vlaamse premielandschap van 2019 was de Totaalrenovatiebonus. Deze bonus was bedoeld om eigenaars aan te moedigen niet slechts één, maar meerdere energiebesparende maatregelen te combineren.
Het Pakket van Zeven
Om in aanmerking te komen voor de bonus, moesten investeringen worden gedaan in minstens drie van de volgende zeven maatregelen: 1. Dakisolatie 2. Vloerisolatie 3. Muurisolatie 4. Isolerende beglazing 5. Ventilatiesysteem 6. Zonneboiler 7. Warmtepomp
Bedragen van de Bonus
De bonus was cumulatief en steeg naarmate het aantal investeringen toenam. De bedragen waren:
- 3 van de 7 investeringen: € 1.250 (€ 625 in appartementen).
- 4 van de 7 investeringen: € 1.750 (€ 875 in appartementen).
- 5 van de 7 investeringen: € 2.750 (€ 1.375 in appartementen).
- 6 van de 7 investeringen: € 3.750 (€ 1.875 in appartementen).
- 7 van de 7 investeringen: € 4.750 (€ 2.375 in appartementen).
Deze bonus werd toegekend bovenop de individuele premies voor de uitgevoerde werken, waardoor de totale subsidiëring aanzienlijk kon oplopen.
Gemeentelijke Premies
Naast de Vlaamse premies via de netbeheerder bestond er een bijkomende laag van financiering: de gemeentelijke premies.
Lokale Variatie
Het was essentieel om de lokale overheid te raadplegen, aangezien gemeenten in Vlaanderen autonoom beslisten over het al dan niet toekennen van een extra isolatiepremie. Deze premies golden zowel voor particuliere woningen als voor kantoorpanden.
Hoe Informatie Vinden?
De bronnen benadrukken dat huiseigenaren best de website van hun eigen gemeente raadplegen voor de specifieke voorwaarden en premiebedragen. Daarnaast verwees de Vlaamse overheid naar tools zoals: * EnergieSparen.be: Via de subsidiezoeker. * PremieZoeker.be.
Deze tools boden een compleet overzicht van de lokale regelingen die vaak bovenop de Vlaamse premies kwamen.
Algemene Voorwaarden en Aanvraagprocedure
Om in aanmerking te komen voor welke premie dan ook, golden er een aantal algemene regels.
Wie kan aanspraak maken?
Inwoners van Vlaanderen die eigenaar zijn van een woning kwamen doorgaans in aanmerking. De premie was erop gericht de energiewaarden van de woning te verbeteren.
Het Energieprestatiecertificaat (EPC)
Een cruciaal element was de vereiste van een geldig energieprestatiecertificaat. Dit document moest aantonen dat de woning (of de gerenoveerde delen) aan de energienormen voldeed. Het was een essentieel bewijsstuk bij de aanvraag.
Uitvoering door Professionals
Zoals uit de details per premie blijkt, was de rol van de aannemer of architect vaak doorslaggevend. Voor spouwmuurisolatie was een STS-aannemer vereist. Voor muurisolatie via de binnenzijde was ofwel een architect met controletaak of een aannemer met een certificaat van bekwaamheid nodig. Dit wijst op een streng kwaliteitscontrolebeleid om miskopen en bouwtechnische fouten te voorkomen.
Conclusie
De Vlaamse energiepremies in 2019 boden een robuust financieel kader voor eigenaars die hun woning wilden opwaarderen. Het systeem was gestructureerd rond drie pijlers: specifieke premies per isolatietype (dak, vloer, muren, ramen, zonneboiler), voorwaarden die de kwaliteit van de uitvoering garanderen (via aannemers en architecten), en een aantrekkelijke Totaalrenovatiebonus die holistische renovatie stimuleerde.
De complexiteit van het systeem lag in de variatie van voorwaarden per maatregel (Rd-waarden, datumgrenzen, uitvoeringsvereisten) en de interactie met gemeentelijke premies. Een correcte aanvraag, ondersteund door de nodige attesten en het EPC, was onmisbaar om van deze financiële steun te profiteren. Voor een optimale subsidie-uitkering was het raadzaam om naast de Vlaamse premies zeker ook de lokale gemeentelijke regelingen te consulteren.