PIR isolatie, een afkorting van polyisocyanuraat, is in de moderne bouwsector uitgegroeid tot een van de meest gewilde isolatiematerialen. Deze kunststof isolatieplaten combineren uitstekende thermische prestaties met een geringe dikte, waardoor ze geschikt zijn voor diverse toepassingen variërend van platte daken en spouwmuren tot voorzetwanden. De markt biedt een breed scala aan PIR-producten, variërend van standaard platen tot specifieke combinaties met afwerklagen zoals gips of OSB. In dit artikel wordt een gedetailleerd overzicht gegeven van de eigenschappen, toepassingen, veiligheidsaspecten en kostenoverwegingen bij het kopen van PIR isolatie.
Wat is PIR isolatie?
PIR isolatie is een hard schuimig kunststofmateriaal met een gesloten celstructuur. Het wordt geproduceerd met drijfgassen en resulteert in stevige, maar lichte platen die specifiek ontwikkeld zijn voor warmte-isolatie. De structuur lijkt enigszins op die van PUR (polyurethaan), maar PIR onderscheidt zich door een hogere brandveiligheid en chemische structuur.
De platen zijn vaak voorzien van een dampdichte laag, waardoor in veel gevallen geen apart dampscherm of dampopen folie nodig is. Dit materiaal staat bekend om zijn veelzijdigheid; het kan worden toegepast bij bijna elk isolatieproject. Vanwege de hoge isolatiewaarde bij een minimale dikte, is PIR een ideale oplossing voor situaties waarin ruimtebesparing cruciaal is, zoals bij het isoleren van voorzetwanden of bestaande constructies waar weinig dikteverlies geoorloofd is.
Technische specificaties en isolatiewaarden
Een doorslaggevende factor bij de keuze voor isolatiemateriaal is de Rd-waarde (thermische weerstand). PIR onderscheidt zich door een zeer lage lambda-waarde (λ), wat resulteert in een hoge isolatiewaarde bij een geringe materiaaldikte. Volgens de beschikbare gegevens ligt de lambda-waarde van PIR rond de 0,022 W/mK.
Vergelijking van isolatiewaarden
Om de efficiëntie van PIR te illustreren, volgt hier een vergelijking van de gemiddelde Rd-waarden van diverse isolatiematerialen bij een dikte van 10 cm:
| Isolatiemateriaal | Gemiddelde Rd-waarde (10 cm) |
|---|---|
| PIR platen | 4,50 |
| XPS platen | 2,75 |
| EPS platen | 3,13 |
| Houtvezel | 2,75 |
| Steenwol | 2,70 |
| Glaswol | 3,15 |
| Katoen | 2,55 |
| Vlas | 2,37 |
Uit deze vergelijking blijkt dat PIR een aanzienlijk hogere isolatiewaarde biedt dan de meeste alternatieven. In de praktijk betekent dit dat een dunnere laag PIR dezelfde isolatie kan bewerkstelligen als een dikkere laag van een ander materiaal. Dit is met name voordelig bij het isoleren van spouwmuren of voorzetwanden, waar elke millimeter woonruimte telt.
Voorbeelden van Rd-waarden per plaatdikte
De bronnen vermelden diverse specificaties van PIR platen. Hierbij valt op dat platen met een basisdikte van 20 mm een Rd-waarde van 0,91 kunnen behalen. Zelfs bij gecombineerde platen (zoals 20+18 mm) blijft de Rd-waarde vaak hoog. Een specifiek voorbeeld uit de data toont een plaat van 30+18 mm met een indrukwekkende Rd-waarde van 1,36. Deze waarden bevestigen de effectiviteit van PIR als dunne isolatielaag.
Toepassingsgebieden van PIR isolatie
PIR platen zijn toepasbaar voor diverse doeleinden. De veelzijdigheid van het materiaal maakt het geschikt voor zowel nieuwbouw als renovatieprojecten. Hieronder worden de meest voorkomende toepassingen besproken.
1. Spouwmuurisolatie
Spouwmuurisolatie met PIR is onmisbaar gebleken in de nieuwbouw. Vanwege de geringe dikte en hoge isolatiewaarde is het een efficiënte keuze om de thermische schil van een woning te verbeteren. Wanneer er beperkte ruimte beschikbaar is in de spouw of wanneer maximale isolatie wordt nagestreefd zonder de gevel te verdikken, bieden PIR spouwplaten een uitkomst.
2. Dakisolatie (Platte daken)
Voor platte daken zijn PIR platen met een 2-zijdige aluminium cachering een uitstekende keuze. De aluminium laag fungeert als een reflecterende barrière en beschermt het kernmateriaal. PIR is bij uitstek geschikt voor toepassingen op betonnen daken. De data suggereert dat PIR op een betonnen dak of in een spouwmuur minder risico's met zich meebrengt bij brand dan wanneer het op een stalen dak wordt geplaatst.
3. Vloerisolatie
Hoewel de focus in de gegevens ligt op muren en daken, benadrukken leveranciers de geschiktheid van PIR voor vloerisolatie. De druksterkte van PIR maakt het geschikt voor toepassingen waar belasting optreedt.
4. Voorzetwanden en renovatie
Voor het isoleren van bestaande muren kan een voorzetwand worden geplaatst. Om de woonruimte zo min mogelijk te beperken, is dun isoleren essentieel. PIR biedt hier de oplossing. Er bestaan speciale renovatieplaten en combinatieplaten die direct meerdere functies vervullen.
Gebruiksgemak: Gecombineerde platen en verwerking
Een belangrijk voordeel van PIR is het gebruiksgemak. Leveranciers bieden steeds vaker platen aan die reeds verlijmd zijn met een afwerklagen. Dit versnelt het bouwproces aanzienlijk.
- Combinatieplaten: Denk hierbij aan PIR verlijmd met gipsplaat, OSB, Underlayment, Fermacell of Spano. Bij het isoleren van een voorzetwand betekent dit dat u in één handeling zowel de isolatie als de draaglaag voor de afwerking aanbrengt. Dit bespaart tijd en arbeidskrachten.
- Gereedschap: Het zagen van PIR vereist specifiek gereedschap. De bronnen vermelden dat een speciale isolatiezaag (zoals die van Bahco) geschikt is voor het zagen van harde materialen zoals PIR. Handmatig zagen met een standaard zaag is vaak zwaar en levert oneffen randen op.
- Afdichting: Bij de verwerking is het van belang dat de naden goed worden afgedicht. Dit kan met speciale tape of lijm om de dampdichtheid te garanderen. Ook de afwerking van de geïsoleerde oppervlakken, zoals het aanbrengen van gipsplaat of wandbekleding, dient te gebeuren volgens specifieke instructies voor een professioneel resultaat.
Brandveiligheid van PIR isolatie
Brandveiligheid is een kritiek aspect bij bouwmaterialen. De informatie over PIR is hierin genuanceerd.
PIR isolatieplaten zijn in vergelijking met andere materialen (zoals PUR) 'moeilijk brandbaar'. Tests hebben aangetoond dat PIR bij directe blootstelling aan een gasbrander in de eerste 15 minuten niet vlam vat, maar vooral rook ontwikkelt. Dit geeft een cruciale veiligheidsmarge bij het ontstaan van brand.
Echter, de data benadrukt dat PIR niet onbrandbaar is. Het materiaal is moeilijk te ontsteken, maar zal uiteindelijk wel vlam vatten en branden. Een positief aspect tijdens de brand is dat PIR geen druppelvorming vertoont. Dit voorkomt het verspreiden van brandend materiaal naar lagere lagen.
Risico's en aanbevelingen: Hoewel PIR veiliger is dan veel alternatieven, is het essentieel om het materiaal correct toe te passen. Isolatiemateriaal zonder brandwerende beplating onder een dak of plafond wordt sterk afgeraden. De keuze voor een combinatieplaat (zoals PIR met gips) draagt bij aan de brandveiligheid doordat de gipslaag als bescherming fungeert. Alle vermelde isolatiematerialen voldoen volgens de bronnen aan de huidige eisen van brandveiligheid.
Kosten en Prijzen van PIR isolatie
De prijs van PIR isolatie is de laatste jaren onderhevig geweest aan schommelingen. De gegevens wijzen op een schaarste in de grondstof MDI (Methyleen-difenyl-di-isocyanaat), de hoofdbestanddeel van PIR. Door de zeer hoge vraag naar PIR platen zijn de prijzen gestegen.
Ondanks de stijgingen blijven bepaalde leveranciers proberen concurrerende tarieven aan te bieden. Hieronder volgt een overzicht van de gemiddelde prijzen per m² (berekend bij een afname van 50 m², gebaseerd op data van 2 juni 2023). Let op: deze prijzen zijn inclusief BTW en dienen als indicatie.
| Type PIR Plaat | Prijsrange (per 50 m²) | Indicatieprijs per m² (afgerond) |
|---|---|---|
| PIR platen 2-zijdig aluminium | €386,40 - €1334,20 | €7,70 - €26,70 |
| PIR spouwplaten | €550,20 - €1514,10 | €11,00 - €30,30 |
| PIR + Gips | €798,60 - €2131,80 | €16,00 - €42,60 |
| PIR renovatieplaten | €838,08 - €1916,28 | €16,80 - €38,30 |
| PIR + OSB | €863,45 - €2741,31 | €17,30 - €54,80 |
| PIR afschotplaten | €908,25 - €2188,90 | €18,20 - €43,80 |
| PIR + Underlayment | €1754,55 - €2897,65 | €35,10 - €58,00 |
| PIR + Fermacell | €1173,81 - €2407,68 | €23,50 - €48,20 |
| PIR + Spano | €1293,60 - €2247,00 | €25,90 - €44,90 |
| PIR + Agnes | €1709,45 - €2856,11 | €34,20 - €57,10 |
Let op: De prijs per m² kan sterk variëren op basis van dikte, afwerking en de gekozen leverancier. Platen van 20mm dik zijn vaak verkrijgbaar vanaf ongeveer €7,67 per m².
Factoren die de prijs beïnvloeden:
- Dikte en Rd-waarde: Dikkere platen met een hogere isolatiewaarde zijn duurder.
- Afwerking: Platen verlijmd met materialen zoals OSB, gips of Fermacell hebben een meerprijs, maar besparen arbeidskosten.
- Marktsituatie: De schaarste in grondstoffen zorgt voor een dynamische prijsontwikkeling.
- Afnamehoeveelheid: Grotere afnames (zoals de vermelde 50 m²) geven vaak een lagere prijs per stuk.
Kwaliteit: A-keus versus B-keus
Bij het aanschaffen van PIR platen is kwaliteit een aandachtspunt. De termen 'A-keus' en 'B-keus' worden gebruikt om de kwaliteit van de platen aan te duiden.
- A-keus: Dit zijn platen van topkwaliteit zonder zichtbare gebreken. De bronnen geven aan dat het aanbod van B-keus (platen met kleine oneffenheden of productiefouten) tegenwoordig schaars is. Dit komt door verbeterde productielijnen en recyclingprocessen. Fabrikanten nemen platen met kleine fouten terug in het productieproces, waardoor deze later weer als A-keus worden afgeleverd.
- Advies: Het is raadzaam om te kiezen voor A-keus platen, vooral voor zichtbare toepassingen of projecten waar hoge eisen worden gesteld aan de afwerking en duurzaamheid.
Praktische tips voor kopers
Voor professionals en doe-het-zelvers die PIR isolatie gaan kopen, zijn er een aantal praktische overwegingen:
- Bepaal de toepassing: Is het voor een plat dak, spouwmuur of voorzetwand? Kies het juiste type plaat (bijvoorbeeld 2-zijdig aluminium voor daken).
- Bereken de benodigde dikte: Gebruik de Rd-waarde tabel om te bepalen welke dikte nodig is om te voldoen aan isolatienormen.
- Controleer de beschikbaarheid: Veel leveranciers hebben PIR platen uit voorraad leverbaar, wat de levertijd verkort. Dit is vooral belangrijk bij renovatieprojecten met strakke planningen.
- Vraag advies: Leveranciers zoals Sleiderink en PontMeyer bieden productspecialisten aan die deskundig advies kunnen geven over de juiste keuze voor een specifiek project.
- Let op de afwerking: Overweeg combinatieplaten (zoals PIR+Gips) om het installatieproces te versnellen en het aantal benodigde materialen te beperken.
Conclusie
PIR isolatieplaten bieden een effectieve oplossing voor het verbeteren van de thermische prestaties van gebouwen. De combinatie van een zeer hoge isolatiewaarde (lage λ-waarde) en een geringe dikte maakt het materiaal bijzonder geschikt voor toepassingen waar ruimte schaars is, zoals spouwmuren en voorzetwanden. Hoewel de initiële aanschafprijs hoger kan zijn dan die van alternatieven zoals glaswol of steenwol, wordt dit vaak gecompenseerd door de superieure isolatieprestaties per millimeter dikte, het lichte gewicht en het gebruiksgemak.
Bij de aanschaf dient rekening te worden gehouden met de brandveiligheid. PIR is moeilijk brandbaar en vlamt niet direct op, maar het is niet onbrandbaar. Correcte toepassing met passende beplating is essentieel. Ook de marktomstandigheden, zoals grondstofschaarste, beïnvloeden de prijs. Door te kiezen voor A-keus kwaliteit en het selecteren van de juiste plaatsoort (aluminium, gipsgecombineerd, etc.), kan men met PIR isolatie een duurzame en energiezuinige bijdrage leveren aan elk bouwproject.