Inleiding
In de strijd tegen klimaatverandering en stijgende energiekosten neemt de isolatie van woningen een centrale plaats in. Overheden op lokaal, provinciaal en nationaal niveau stimuleren huiseigenaren actief om hun woning te verduurzamen via diverse subsidieregelingen. De bronnen bieden een gedetailleerd beeld van het landschap van isolatiesubsidies in Nederland, met specifieke aandacht voor regelingen in gemeenten zoals Gouda, Zeeland, Groningen en Friesland. Deze subsidies zijn vaak onderdeel van het Nationaal IsolatieProgramma (NIP) en de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE). Het doel is om het isoleren van daken, muren, vloeren en het plaatsen van hoogrendementsglas financieel aantrekkelijk te maken, zowel voor woningeigenaren als Verenigingen van Eigenaren (VvE's). Dit artikel geeft een overzicht van de beschikbare regelingen, voorwaarden en financieringsmogelijkheden op basis van de beschikbare data.
Het Nationaal IsolatieProgramma en Lokale Uitvoering
Het Nationaal IsolatieProgramma (NIP) vormt de ruggengraat van veel lokale isolatie-initiatieven. Doel van het programma is het isoleren van tienduizenden koopwoningen die een slecht energielabel hebben (D, E, F, G) of woningen met energielabel A, B, C die desondanks twee slecht geïsoleerde bouwdelen bevatten. De uitvoering van dit programma wordt vaak overgelaten aan gespecialiseerde organisaties en gemeenten.
Zo is in veertien Friese gemeenten een samenwerking gestart tussen de Friese Energietafel (FET) en Duurzaam Bouwloket (DBL) om het NIP uit te voeren. Hierbij is extra financiële injectie beschikbaar gesteld door de provincie Fryslân, afkomstig van fondsen van Windpark Fryslân. Dit geld is specifiek bestemd voor huishoudens met een laag inkomen en kan worden gebruikt voor dak-, muur-, vloerisolatie of HR++ glas.
Een ander voorbeeld van lokale uitvoering is het project 'De Groene Zone' in Zuidoost-Brabant, waar 19 gemeenten samenwerkten om 10.000 woningen te isoleren. Dit project bood spouwmuur-, schuin dak- en vloerisolatie aan, evenals maatregelen voor glas, kozijnen en ventilatie. Hoewel de uitvoering van dit project tijdelijk stil lag vanwege het faillissement van de uitvoeringspartner 'Winst uit je woning', tonen dergelijke initiatieven de schaal en ambitie van regionale samenwerkingen. Deelnemers konden binnen dit project zelf kiezen welke onderdelen ze wilden uitvoeren, waardoor maatwerk mogelijk was.
Specifieke Gemeentelijke Regelingen: Gouda
Een concreet voorbeeld van een gemeentelijke subsidieregeling is die van Gouda. De gemeente Gouda stelt subsidie beschikbaar voor huiseigenaren met een slecht geïsoleerde woning (energielabel D, E, F, G of met twee slecht/niet geïsoleerde bouwdelen) en een maximale WOZ-waarde van € 331.000. De regeling wordt uitgevoerd door Klimaatroute en Duurzaam Bouwloket.
De subsidie in Gouda varieert van € 1.100 tot maximaal € 3.000, afhankelijk van de WOZ-waarde en het al dan eerder hebben ontvangen van energietoeslag. De regeling dekt specifieke maatregelen: - Dak-, vloer- en bodemisolatie. - Isolatieglas en isolerende deuren. - Centrale balansventilatie met WTW (Warmte Terug Win), mits gecombineerd met minstens één andere isolatiemaatregel. - Isolerende deuren, uitsluitend in combinatie met HR++ of Triple glas.
De gemeente Gouda heeft als doelstelling om binnen vijftien jaar alle woningen goed geïsoleerd te hebben. Naast de subsidie biedt de gemeente ondersteuning via energieadviseurs van Klimaatroute, die helpen bij het advies, de subsidieaanvraag en de uitvoering van de werkzaamheden. Ook vermeldenswaardig is dat Gouda extra maatregelen treft voor mensen met een laag inkomen, waarbij de subsidie mogelijk hoger kan uitvallen dan de genoemde basisbedragen.
Provinciale Subsidies en Specifieke Doelgroepen
Naast gemeentelijke regelingen zijn er diverse provinciale subsidiemogelijkheden. Deze verschillen vaak in looptijd, hoogte van de subsidie en de deelnemende gemeenten.
Zeeland: Huiseigenaren en VvE's in (nog niet alle) gemeenten in Zeeland kunnen tot € 2.050 subsidie aanvragen voor spouwmuur-, dak-, vloer- en bodemisolatie. De looptijd van deze regeling is van 1 juni 2024 tot en met 31 december 2026. Deze subsidie mag gecombineerd worden met de landelijke ISDE-subsidie.
Groningen en Noord-Oost Drenthe: In deze regio is een aanzienlijke subsidie beschikbaar voor huiseigenaren, VvE's en woningcorporaties. De te verkrijgen subsidie bedraagt tussen de €20.000 en €40.000. Deze regeling is specifiek voor gemeenten in de provincie Groningen of Noord-Drenthe (zoals Aa en Hunze, Noordenveld, Tynaarlo). Een bijzonder aspect van deze regeling is de vergoedingsstructuur: eigenaren in het versterkingsgebied vanwege aardbevingsschade krijgen 100% vergoed, terwijl eigenaren daarbuiten 50% vergoed krijgen. Deze subsidie is inclusief de landelijke ISDE-subsidie. De looptijd is van 1 juni 2024 tot 2030.
Zuid-Oost Drenthe: Voor huiseigenaren en VvE's in gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Hoogeveen, Coevorden, Emmen of Hardenberg geldt een subsidie tot €4.000. De looptijd loopt van 8 januari 2024 tot 1 januari 2027. Ook hier mag de subsidie gecombineerd worden met de landelijke subsidie.
Oudewater: Huiseigenaren in Oudewater kunnen tot €1.460 subsidie aanvragen voor spouwmuur-, dak-, vloer- en bodemisolatie. De regeling loopt tot eind 2025.
Rijswijk: Voor Rijswijk wordt in de data vermeld dat er een regeling bestaat voor huiseigenaren en VvE's, met een looptijd van 8 januari 2024 tot 1 januari 2027, maar de exacte subsidiehoogte is in de gegevens niet gespecificeerd.
Landelijke Subsidie: ISDE (Investeringssubsidie duurzame energie)
De landelijke ISDE-regeling is een belangrijke pijler voor isolatiesubsidies. De voorwaarden voor bodemisolatie en vloerisolatie onder deze regeling zijn strikt gedefinieerd.
Voorwaarden Bodemisolatie: - De subsidie wordt verstrekt voor maximaal 130 m². - Het isolatiemateriaal moet op de bodem van de kruipruimte worden aangebracht. - Het nieuw aangebrachte materiaal moet een minimale isolatiewaarde (Rd-waarde) van 3,5 m² K/w hebben. - Bij het aanbrengen van lokaal gespoten PIR of PUR moet gebruik worden gemaakt van HFK-vrije blaasmiddelen.
Voorwaarden Vloerisolatie: - De subsidie geldt eveneens voor maximaal 130 m². - Het materiaal wordt aangebracht tegen de onderkant of aan de bovenkant van een bestaande vloer. - De minimale Rd-waarde is ook hier 3,5 m² K/w. - Ook voor vloerisolatie geldt de eis voor HFK-vrije blaasmiddelen bij gespoten PIR of PUR.
Er bestaat een specifieke regel voor de combinatie van bodem- en vloerisolatie. Indien in de ene kruipruimte bodemisolatie wordt toegepast en in de andere ruimte vloerisolatie, komt men voor beide isolatiesoorten in aanmerking, mits het totale oppervlak minimaal 20 m² bedraagt en beide tegelijk in dezelfde aanvraag worden ingediend.
Een belangrijke beperking betreft de combinatie van dakisolatie en zolder/vlieringvloerisolatie. Indien deze maatregelen boven elkaar in dezelfde ruimte worden uitgevoerd, wordt er slechts subsidie verleend voor één van de twee. Worden ze in verschillende ruimten uitgevoerd die niet onder elkaar liggen, dan komen beide maatregelen wel voor subsidie in aanmerking.
Financiering voor Specifieke Groepen: Defensiemedewerkers
Naast algemene regelingen voor burgers bestaan er specifieke budgetten voor bepaalde beroepsgroepen. Defensiemedewerkers (MARVER en AFMP, inclusief reservisten) kunnen aanspraak maken op een eenmalig netto budget van €1.000. Dit budget is bestemd voor spouwmuur-, dak-, vloer- en bodemisolatie. Dit specifieke budget mag gecombineerd worden met de landelijke ISDE-subsidie. Organisaties zoals Isolatie Centraal werken samen met partners om deze doelgroep te adviseren en te ondersteunen bij het aanvragen van deze financiering.
Inkomensafhankelijke Subsidies en Plusregelingen
Een belangrijk aspect van veel isolatiesubsidies is de inkomensafhankelijkheid. Voor huishoudens met een laag inkomen zijn vaak extra voorzieningen getroffen.
In Friesland wordt expliciet melding gemaakt van een provinciale plusregeling. Huishoudens met een inkomen lager dan €35.908 (samen) of €25.350 (alleen) hebben recht op een extra bedrag van €2.500 bovenop de bestaande vergoedingen. Dit geld is afkomstig vanuit de provincie Fryslân en is specifiek bedoeld voor degenen die het financieel minder breed hebben.
Ook in Gouda wordt verwezen naar een verhoogde subsidie voor mensen met een laag inkomen. Hoewel de exacte bedragen niet in alle bronnen gelijk zijn, is de trend duidelijk: gemeenten en provincies proberen de drempel voor isolatie voor kwetsbare groepen te verlagen door extra financiële steun.
Praktische Ondersteuning en Aanvraagprocessen
Het aanvragen van subsidies en het uitvoeren van isolatiemaatregelen kan complex zijn. Daarom bieden veel organisaties ondersteuning aan.
Klimaatroute: In Gouda is Klimaatroute de partner van de gemeente. Ze bieden persoonlijk advies over verduurzaming, begeleiden bij de subsidieaanvraag en kunnen ook de isolatie zelf uitvoeren. Huiseigenaren kunnen een afspraak maken met een energieadviseur om het proces te starten.
Duurzaam Bouwloket: Deze organisatie is betrokken bij verschillende regelingen, waaronder die in Gouda en Friesland. Ze fungeren als loket voor informatie en aanvragen.
Isolatie Centraal: Deze partij werkt samen met onafhankelijke verduurzamingspartners om consumenten te adviseren en te helpen met services zoals subsidieaanvragen. Dit is met name relevant voor de specifieke regeling voor defensiemedewerkers.
De data benadrukt dat het vaak mogelijk is om verschillende subsidies te combineren. Zo mogen provinciale of gemeentelijke subsidies vaak bovenop de landelijke ISDE-subsidie worden aangevraagd, waardoor de totale vergoeding aanzienlijk kan oplopen.
Conclusie
De beschikbare informatie schetst een beeld van een uitgebreid en gefragmenteerd landschap van isolatiesubsidies in Nederland. Het stimuleringsbeleid is erop gericht om zowel de algemene woningvoorraad te verduurzamen als specifieke doelgroepen (zoals lage-inkomenshuishoudens, inwoners van aardbevingsgebieden en defensiemedewerkers) extra te ondersteunen.
Een succesvolle subsidieaanvraag vereist kennis van de specifieke voorwaarden. Deze kunnen per regeling verschillen, zoals te zien is in de maximale oppervlaktes (130 m² bij ISDE), de vereiste Rd-waarden (minimaal 3,5 m² K/w) en de combinatiemogelijkheden. Hoewel er veel lokale en provinciale initiatieven zijn, zoals in Gouda, Zeeland en Drenthe, blijft de landelijke ISDE-regeling een belangrijk fundament.
Voor woningeigenaren is het raadzaam om niet alleen te kijken naar de isolatiemaatregel zelf, maar ook de financieringsmogelijkheden zorgvuldig te onderzoeken. Door het combineren van landelijke, provinciale en gemeentelijke regelingen, en door gebruik te maken van de diensten van gespecialiseerde adviseurs, kan de investering in woningisolatie aanzienlijk worden verlaagd. De doelstellingen om woningen klaar te maken voor de toekomst en energiebesparing te realiseren lijken hiermee binnen handbereik, mits de complexiteit van de aanvragen goed wordt begeleid.