Hematologische isolatiekamers in ziekenhuizen: bouw- en sanitaire eisen

In het gezondheidszorgsysteem spelen isolatiekamers een kritieke rol, met name in de behandeling van patiënten met een ernstig verlaagd immuunsysteem. In de hematologie, het vakgebied dat zich richt op bloedziekten en kanker van het bloed, worden patiënten vaak opgenomen in speciaal ingerichte isolatiekamers. Deze kamers zijn ontworpen om infecties te beperken en patiënten veilig te behandelen. Voor constructeurs, sanitaire installateurs en ziekenhuisarchitecten is het van belang om de bouw- en sanitaire eisen van deze kamers te begrijpen.

In dit artikel wordt ingegaan op de rol van isolatiekamers binnen de hematologie, de bouweisen en de sanitaire voorzieningen die nodig zijn voor hun optimale werking. De focus ligt op de praktische toepassing van deze informatie, relevant voor professionals in de bouw- en renovatiebranche die betrokken zijn bij projecten in ziekenhuisomgevingen.

Wat zijn hematologische isolatiekamers?

Hematologische isolatiekamers zijn medische ruimtes waarin patiënten met een verlaagd immuunsysteem worden opgenomen om hun risico op infectie te minimaliseren. Deze patiënten kunnen bijvoorbeeld worden behandeld voor leukemie, lymfeklierkanker of hebben ondergaan een beenmergtransplantatie. In deze situaties is het immuunsysteem tijdelijk of permanent verzwakt, waardoor patiënten zeer gevoelig staan voor infecties.

De kamers zijn ontworpen om zoveel mogelijk kiemen buiten te houden, en in sommige gevallen ook om de patiënt van de omgeving af te schermen. Dit is belangrijk omdat patiënten in deze situatie ook kunnen fungeren als bron van infectie voor anderen. De isolatie wordt bereikt via een combinatie van bouwtechnische maatregelen, zoals de drukbalans van de kamers, en de sanitaire voorzieningen binnen de ruimte zelf.

Bouweisen voor isolatiekamers

De bouw van isolatiekamers vereist aandacht voor specifieke bouweisen die ervoor zorgen dat de kamers functioneel en veilig zijn. In de praktijk worden isolatiekamers doorgaans onderhevig aan de volgende bouwtechnische eisen:

Ruimtelijke isolatie en drukbalans

Een belangrijke bouweis is het gebruik van overdruk of onderdruk in de kamers, afhankelijk van het type isolatie dat nodig is. In hematologische isolatiekamers wordt vaak overdruk gebruikt om te voorkomen dat stof of micro-organismen van buiten de kamer naar binnen komen. Dit betekent dat de lucht binnen de kamer onder hoge druk wordt gehouden, waardoor het bijna onmogelijk is dat lucht van buiten de kamer naar binnen stroomt. Patiënten in overdrukkamers worden dus beschermd tegen de opname van ziekteverwekkers.

Beveiliging van de ruimte

Het is belangrijk dat de kamers zijn ontworpen om makkelijk te sluiten. Patiënten in isolatiekamers mogen bijvoorbeeld niet direct toegankelijk zijn vanuit de gangen, om risico's op besmetting te beperken. In de praktijk betekent dit dat:

De kamerdeuren zorgvuldig zijn ontworpen en geïsoleerd.
De toegang is via een bezoekersgang, die gescheiden is van de rest van de afdeling.
De deur naar de bezoekersgang moet altijd gesloten zijn, om luchtstromingen en stof te beperken.

Ventilatiesysteem

Een goede luchtstroom en luchtkwaliteit zijn essentieel in isolatiekamers. De ventilatie moet zorgen voor:

Luchtreiniging via HEPA-filtering.
Luchtverversing in bepaalde intervallen, vaak aangeduid met het aantal luchtververstellingen per uur (ACH).
Luchtstroming die gericht is van de schoonste naar de minst schoonste zones binnen de kamer.

De ventilatie moet zorgvuldig worden geïntegreerd met het resterende bouwproject, en voldoen aan de eisen van de ziekenhuisbouwstandaarden.

Ruimtelijke indeling en toegankelijkheid

De kamers moeten zowel functioneel als comfortabel zijn. In de praktijk zijn isolatiekamers meestal eenpersoonkamers, zodat de patiënt de nodige privacy heeft en er geen risico’s zijn door contact met andere patiënten. Binnen deze ruimte zijn de volgende elementen essentieel:

Ruimte voor bed en ziekenhuisinrichting.
Sanitaire voorzieningen binnen of nabij de kamer (zoals eigen toilet en wastafel).
Toegang tot medische apparatuur en geïntegreerde leidingen.

Deze ruimtelijke indeling moet worden afgestemd met de behoeften van zowel de patiënt als het ziekenhuispersoneel.

Materialenkeuze

De keuze van materialen speelt een grote rol in de bouw van isolatiekamers. De materialen moeten:

Makkelijk schoon te maken zijn.
Weinig stof vatten.
Vermijden van schimmels en bacteriën.
Duurzaam zijn en eenvoudig onderhoudsgevoelig.

De wanden en vloeren moeten zorgvuldig worden gekozen om te voldoen aan de steriele eisen die in deze ruimtes gelden.

Sanitaire voorzieningen in isolatiekamers

Naast de bouweisen zijn ook de sanitaire voorzieningen binnen de isolatiekamer belangrijk. Deze omvatten de infrastructuur die ervoor zorgt dat het dagelijks functioneren van de patiënt en het medische personeel mogelijk is.

Sanitaire voorzieningen binnen de kamer

Elke isolatiekamer is uitgerust met een eigen toilet en wastafel. Dit is belangrijk omdat het vermindert dat patiënten of medische hulpverleners het toilet van buiten de kamer gebruiken, wat het risico op besmetting verlaagt. Buiten de kamer is meestal ook een centraal bad of doucheruimte beschikbaar voor de patiënt.

De sanitaire voorzieningen moeten van hoge kwaliteit zijn, zodat ze eenvoudig te reinigen zijn en geen schimmels of bacteriën kunnen aanwakkeren. De keuze van materialen moet dus opnieuw worden overwogen met het oog op hygiëne en duurzaamheid.

Waterleidingen en stoominstallaties

Het waterleidingstelsel binnen de isolatiekamer moet worden ontworpen zodat het kiemvrij is. Dit betekent dat de leidingen van binnen moeten worden gemaakt van materialen die geen bacteriën of schimmels kunnen bevatten. Ook moet het systeem makkelijk schoon te maken zijn, zodat het niet een reservoir wordt voor ziekteverwekkers.

Ventilatie en luchtbehandeling

De ventilatie is een van de belangrijkste componenten in isolatiekamers. De lucht moet worden gefilterd met HEPA-filtering (High Efficiency Particulate Air), die 99,97% van de deeltjes van 0,3 micrometer en groter opvangt. Dit is essentieel voor de voorkoming van luchtbare infecties.

Daarnaast moet de ventilatie zorgen voor een constante luchtstroom van buiten de kamer naar binnen, of andersom, afhankelijk van het type isolatie. In overdrukkamers stroomt de lucht van binnen naar buiten, wat ervoor zorgt dat de patiënt beschermd is tegen stof en kiemen.

Toegang tot buitenruimte

Sommige ziekenhuizen beschikken over isolatie-afdelingen met een eigen buitenterras of ziekenhuisplein, waar patiënten onder begeleiding kunnen genieten van frisse lucht. Deze ruimtes moeten worden ontworpen met speciale toegangspoorten die ervoor zorgen dat de drukbalans van de kamers niet verstoord wordt.

Bouw- en sanitaire eisen voor ziekenhuisisolatie

Bij het bouwen of renoveren van ziekenhuisisolatiekamers is het belangrijk om de eisen van het ziekenhuis en de overheid zorgvuldig te bestuderen. De volgende aspecten zijn van grote betekenis:

Overdruk en luchtkwaliteit

De kamers moeten onder overdruk staan om kiemen buiten te houden.
Er moet voldoende luchtverversing zijn, geregeld in luchtververstellingen per uur (ACH).
De ventilatie moet worden uitgerust met HEPA-filtering om de luchtkwaliteit te garanderen.

Toegang en beveiliging

De kamers moeten toegankelijk zijn via een bezoekersgang, gescheiden van de rest van de afdeling.
De deuren moeten zorgvuldig worden geïsoleerd en kunnen worden vergrendeld.
De toegang moet zorgvuldig worden gereguleerd om infectierisico’s te beperken.

Sanitaire voorzieningen en hygiëne

Elke kamer moet uitgerust zijn met een eigen toilet en wastafel.
De sanitaire voorzieningen moeten gemakkelijk te reinigen zijn en van duurzame materialen.
Het waterleidingstelsel moet zorgvuldig worden ontworpen om kiemvrijheid te garanderen.

Materialen en onderhoud

De materialen die worden gebruikt voor muren, vloeren en plafonds moeten mogelijkheden bieden tot regelmatige reiniging.
De materialen mogen geen schimmels of bacteriën bevatten of bevorderen.
Het onderhoud van de ruimte moet eenvoudig en efficiënt zijn, zodat de kamer altijd veilig en hygiënisch is.

Integratie met ziekenhuisinfrastructuur

De isolatiekamer moet goed worden aangesloten op het algemene ziekenhuisnetwerk (elektriciteit, water, gas).
De elektriciteitsinstallatie moet voldoen aan de eisen voor medische apparatuur.
Er moet voldoende stroomaansluiting zijn voor medische apparatuur.

Toepassing in de praktijk

De bouw en sanitaire eisen voor isolatiekamers kunnen worden toegepast in verschillende ziekenhuisomgevingen. Hieronder zijn enkele voorbeelden van hoe deze eisen worden uitgewerkt in de praktijk:

Voorbeeld: Albert Schweitzer Ziekenhuis, Dordwijk

In het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordwijk zijn vier kamers beschikbaar die volledig geïsoleerd zijn. Deze kamers vallen onder de Hematologische Intensive Care (HIC) en zijn bedoeld voor patiënten die zware chemokuren ondergaan, zoals bij lymfeklierkanker of beenmergtransplantaties. De kamers zijn voorzien van overdruk, eigen sanitair, en een bezoekersgang die gescheiden is van de rest van de afdeling.

Voorbeeld: UZ Leuven, Afdeling Hematologie

De afdeling hematologie in het UZ Leuven beschikt over twee hospitalisatieafdelingen: hospitalisatie 20 en hospitalisatie 44. Hospitalisatie 20 is een speciaal ontworpen isolatieafdeling, waarin de kamers onder overdruk staan. De afdeling heeft alleen eenpersoonkamers en is uitgerust met een centraal bad en doucheruimte. De afdeling is bereikbaar via een bezoekersgang en is voorzien van eigen sanitair.

Technische specificaties en overzicht

Voor constructeurs en bouwprofessionals is het nuttig om een overzicht te hebben van de technische specificaties van isolatiekamers. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste kenmerken:

Kenmerk	Specificatie
Aantal patiënten per kamer	1 (eenpersoonkamer)
Toegang	Via gesloten bezoekersgang
Luchtstroom	Overdruk
Ventilatie	HEPA-filtering
Sanitaire voorzieningen	Eigen toilet en wastafel
Luchtververstellingen per uur (ACH)	12-15
Materialen	Duurzaam, gemakkelijk schoon te maken
Ventilatieinstallatie	Luchtverversing, luchtreiniging
Beveiliging	Zorgvuldig geïsoleerde deuren

Conclusie

Hematologische isolatiekamers zijn essentieel in de behandeling van patiënten met een verlaagd immuunsysteem. Het bouwen en renoveren van deze kamers vereist aandacht voor zowel de bouwtechnische als de sanitaire eisen. De kamers moeten zorgvuldig worden ontworpen om ervoor te zorgen dat de patiënt veilig is en dat het risico op infecties wordt beperkt.

Voor constructeurs en bouwprofessionals is het belangrijk om zich te richten op de volgende aspecten:

Overdruk en luchtreiniging via HEPA-filtering.
Eenpersoonkamers met eigen sanitair.
Toegang via bezoekersgangen en zorgvuldig geïsoleerde deuren.
Duurzame materialen en eenvoudig onderhoud.
Integratie met ziekenhuisinfrastructuur.

De bouw van isolatiekamers is een complexe opdracht, maar met de juiste kennis en planning is het mogelijk om veilige en functionele ruimtes te ontwerpen die patiënten het best mogelijke medische ondersteuning bieden.