Inleiding
In de context van vastgoed, renovatie en onderhoud is kennis van infectiepreventie en isolatiebeleid van cruciaal belang, vooral wanneer werkzaamheden worden uitgevoerd in omgevingen waar sprake is van zieke bewoners of specifieke hygiënerisico's. Hoewel de meeste bouwkundige artikelen focussen op materialen en constructietechnieken, is het beheersen van microbiologische risico's essentieel voor de veiligheid van zowel bewoners als professionals. De bronnen bieden gedetailleerde inzichten in isolatiemaatregelen in de zorgsector, specifiek voor Hepatitis A, en algemene infectiepreventie. Deze kennis is direct toepasbaar bij het plannen van renovaties in zorginstellingen of woningen met specifieke hygiënebehoeften.
Algemene Principes van Contactisolatie
Contactisolatie is een set van maatregelen bedoeld om de overdracht van micro-organismen tussen patiënten zoveel mogelijk te voorkomen. Hoewel basis hygiënemaatregelen, zoals het wassen en desinfecteren van handen, de eerste verdedigingslinie vormen, is isolatie vaak noodzakelijk wanneer deze basismaatregelen onvoldoende zijn om de verspreiding van bacteriën en virussen via direct en indirect contact (via handen en materialen) te voorkomen.
Volgens richtlijnen van Isala [1] wordt contactisolatie vaak toegepast in ziekenhuizen. Patiënten die onder contactisolatie staan, hebben te maken met specifieke procedures. Medewerkers dragen handschoenen en schorten bij contact. Afhankelijk van de indicatie vindt deze isolatie plaats op een eenpersoonskamer of op een zaal. In principe blijft de patiënt op de kamer, hoewel overleg met de verpleegkundige voor revalidatie of onderzoek op andere afdelingen mogelijk is.
Deze maatregelen zijn niet alleen van toepassing in ziekenhuizen, maar kunnen ook relevant zijn bij renovaties in woningen waar bewoners met een verminderde weerstand verblijven, of bij werkzaamheden in zorginstellingen. Het beperken van de verspreiding van micro-organismen via materialen en oppervlakken is hierbij een aandachtspunt.
Specifieke Isolatiebeleid voor Hepatitis A
Hepatitis A is een leverontsteking veroorzaakt door het Hepatitis A-virus (HAV). De bronnen bieden uitgebreide informatie over de besmettelijkheid en de te nemen maatregelen, wat essentieel is voor het beheersen van uitbraken in woon- en werkomgevingen.
Besmettelijke Periode en Uitscheiding
De besmettelijke periode duurt van twee weken vóór tot een week na het begin van de icterus (geelzucht) of koorts [3]. Het is belangrijk op te merken dat ook personen met een asymptomatische of subklinische infectie besmettelijk kunnen zijn, hoewel de exacte duur bij hen niet op klinische gronden is vast te stellen.
Uitscheiding van HAV-RNA in feces is aangetoond van 3 tot 10 dagen vóór het begin van de klachten tot ruim 80 dagen en soms langer na het begin van de klachten, en meestal niet korter dan circa 50 dagen. De grootste mate van virusexcretie bestaat kort voor het uitbreken van de icterus. De hoeveelheid virus neemt daarna af [3].
Hygiënemaatregelen bij Hepatitis A
Bij bewezen hepatitis A moeten strenge hygiënemaatregelen worden getroffen om overdracht naar anderen te voorkomen [3]. Personen die direct of indirect contact hebben gehad met ontlasting van de index (de eerste patiënt in een uitbraak), lopen een hoog risico. Dit omvat: - Huishoudcontacten of vergelijkbare contacten (gebruikmakend van dezelfde toiletvoorziening). - Personen die de index assisteren met naar het toilet gaan of luierverwisseling. - Schoonmakers van de (zorg)instelling die de index heeft bezocht. - Seksuele contacten. - Personen die naalden hebben gedeeld [3].
Bij contactonderzoek bij asymptomatische personen met een positieve test op HAV-RNA wordt geadviseerd om pragmatisch 2 weken terug te kijken, tenzij uit de omstandigheden een kortere periode volgt. Bij 2 of meer indexpatiënten met een gemeenschappelijke bron moeten andere personen die aan die bron zijn blootgesteld, worden gezocht [3].
Immunisatie en Wering
Voor bepaalde contactgroepen is immunisatie geïndiceerd. De keuze hangt af van de situatie: - Gezinscontacten, huishoudcontacten: Bij 1 of meer gevallen. - Kinderopvang of instelling voor verstandelijk gehandicapten: Bij 1 of meer gevallen. - Scholen: Bij 2 of meer vermoedelijk aan school gerelateerde gevallen binnen 6 weken. Bij groepen 1 en 2 wordt overwogen om het beleid van de kinderopvang aan te houden (bij 1 geval immuniseren) [3].
Wering (thuisblijven) van schoolkinderen is nodig tot één week na het ontstaan van icterus. Op een kinderopvang heeft wering van een kind met HAV-infectie vaak geen meerwaarde, omdat bij één geval immunisatie van de hele groep nodig is (er zijn waarschijnlijk al meerdere asymptomatische gevallen). Een uitzondering is een kind dat ziek van vakantie terugkomt en nog geen andere kinderen heeft besmet; hier is wering wel zinvol [3].
Voor werk in de zorg met direct patiëntencontact of werk in de voedselbereiding geldt dat re-integratie pas kan beginnen vanaf 1 week na het ontstaan van icterus [3].
Borstvoeding
Moedermelk kan anti-HAV-antilichamen en HAV-RNA bevatten. Hoewel HAV-RNA kan worden gedetecteerd in moedermelk van moeders met een acute hepatitis A-infectie, zijn er geen aanwijzingen dat het geven van borstvoeding bijdraagt aan de transmissie van HAV naar het kind [3].
Overzicht van Isolatiemaatregelen per Ziekteverwekker
Naast Hepatitis A bieden de bronnen een tabel met isolatiebeleid voor diverse andere ziekteverwekkers. Deze informatie is relevant voor professionals die werkzaamheden verrichten in diverse sectoren, zoals de gezondheidszorg, maar ook in woningen waar specifieke infectierisico's bestaan.
Hieronder volgt een overzicht van enkele ziekteverwekkers en de bijbehorende isolatietype en duur, gebaseerd op de data [2]:
| Ziekte/verwekker | Type isolatie | Duur isolatie |
|---|---|---|
| Abces, gedraineerd | Geen of contact (A) | Tot stop pusdrainage |
| Agranulocytose/granulocytopenie | Beschermend | Volgens lokaal protocol |
| Antibiotica-geassocieerde colitis | Contact | Tot einde diarree |
| Bof | Druppel | Tot 9 dagen na begin zwelling |
| Brandwonden | Beschermend universeel | Afhankelijk van beloop |
| BRMO | Afhankelijk van micro-organisme | Overleg met infectiepreventie |
| Buiktyfus | Geen of contact (F) | Tot einde diarree |
| Burkholderia cepacia | Druppel | Tot klinisch herstel |
| Campylobacter species | Geen of contact (F) | Tot einde diarree |
| Cellulitis en erysipelas | Geen of contact (A) | Tot stop pusdrainage of > 24 uur behandeling |
| Cholera | Geen of contact (F) | Tot einde diarree |
| Clostridium difficile | Contact (G) | Zie WIP richtlijn |
| Conjunctivitis met adenovirus | Contact | Tot genezing |
| Coronavirus (MERS/SARS) | Strikt | Tot klinisch herstel |
| Coxsackievirus | Geen of contact (F) | Tot genezing |
| Croup | Druppel | Tot genezing |
| Cryptosporidiosis | Geen of contact (F) | Tot einde diarree |
| Diarree verdenking infectieuze diarree | Geen of contact (F) | Tot einde diarree |
| Difterie | - | Tot einde AB therapie en negatieve kweken |
| Dysenterie; Shigella | Geen of contact | Tot einde diarree |
| Ebolakoorts | Strikt (I) | Tot einde opname |
| Echovirus | Geen of contact (F) | Tot genezing |
| Empyeem, gedraineerd | Geen of contact (A) | Tot einde drainage |
Deze tabel illustreert de diversiteit in isolatiemaatregelen. Sommige ziekten vereisen enkel basis hygiëne (geen of contactisolatie), terwijl andere (zoals Ebolakoorts of SARS) strikte isolatie vereisen. De duur van de isolatie varieert sterk, afhankelijk van de klinische toestand van de patiënt en de specifieke kenmerken van de ziekteverwekker.
Toepassing in de Bouw- en Vastgoedsector
Voor professionals in de bouw en vastgoed is dit overzicht relevant bij de planning van werkzaamheden in specifieke omgevingen. Denk aan: - Zorginstellingen: Waar bewoners met diverse aandoeningen verblijven. Het is essentieel om te weten welke isolatiemaatregelen gelden voor bewoners, zodat bouwteams passende bescherming (zoals het dragen van schorten en handschoenen) kunnen hanteren indien nodig. - Renovatie van woningen: Waar bewoners tijdelijk kwetsbaar zijn, of waar sprake is van een uitbraak van een besmettelijke ziekte. Het begrijpen van de besmettingsroutes (direct contact, indirect via materialen) helpt bij het minimaliseren van risico's voor zowel de bewoner als de uitvoerende partij.
Conclusie
De beschikbare informatie benadrukt het belang van strikte hygiëneprotocollen en isolatiemaatregelen in medische en zorggerelateerde omgevingen. Hoewel de focus van de bronnen ligt op de klinische setting, zijn de principes van contactisolatie, het beheer van besmettelijke periodes en het naleven van hygiënemaatregelen van toepassing op elke omgeving waar risico op microbiologische verspreiding bestaat.
Voor Hepatitis A zijn de maatregelen gericht op het voorkomen van fecale-orale transmissie, met specifieke aandacht voor toiletvoorzieningen en persoonlijke hygiëne. De duur van de besmettelijkheid en de virusexcretie vereisen een langdurige voorzichtigheid. De overzichtstabel voor andere ziekteverwekkers toont aan dat er geen one-size-fits-all benadering is; elke situatie vereist specifieke kennis van de ziekteverwekker. Professionals in de bouw en renovatie dienen zich bewust te zijn van deze protocollen bij het betreden van gevoelige omgevingen.