Een woning uit de jaren zestig van de vorige eeuw kenmerkt zich vaak door een robuuste bouwstijl, een praktische indeling en een charme die velen aanspreekt. Echter, wanneer het aankomt op energiezuinigheid, laten deze huizen vaak nog te wensen over. Gebouwd in een tijdperk waarin energiebesparing nog geen prioriteit had, zijn deze woningen veelal voorzien van ongeïsoleerde spouwmuren, houten vloeren en hellende daken zonder adequate isolatielaag. Het gevolg? Een aanzienlijke warmteverlies en een hoge energierekening.
Voor eigenaren van een Jaren '60 tussenwoning, zoals een huis gebouwd in 1963, is er goed nieuws: met de juiste maatregelen is het wooncomfort aanzienlijk te verhogen en de energierekening drastisch te verlagen. Dit artikel biedt een gedetailleerd en technisch plan, gebaseerd op de specifieke kenmerken en isolatiemogelijkheden van woningen uit deze periode.
Kenmerken van een Jaren '60 Woning en het Belang van Isolatie
Huizen uit de jaren zestig werden vaak in grote aantallen en efficiënt gebouwd om te voldoen aan de enorme vraag naar woonruimte. De focus lag op snelle bouw en lage kosten, waardoor isolatie destijds een ondergeschoven kindje was. Typische kenmerken van een Jaren '60 woning zijn:
- Bouwperiode: 1960-1969.
- Constructie: Vaak tussenwoningen, hoekwoningen of twee-onder-een-kapwoningen met een zadeldak of schuindak.
- Gevels: Spouwmuren zijn gebruikelijk, maar deze zijn vaak ongeïsoleerd of voorzien van een minimale, inmiddels verouderde isolatielaag.
- Vloeren: Houten vloeren boven een kruipruimte, meestal ongeïsoleerd.
- Dak: Hellende daken zijn vaak ongeïsoleerd of voorzien van een dunne laag glaswol die in de loop der jaren aan kwaliteit heeft ingeboet.
- Glas: Oorspronkelijk enkel glas, later vaak vervangen door dubbel glas, maar zelden voorzien van het huidige HR++ of triple glas.
Een analyse van de huidige staat van de woning is essentieel voordat er maatregelen worden getroffen. Een specialist kan hierbij helpen, maar een visuele inspectie van bijvoorbeeld de zolder of de kruipruimte geeft al veel informatie. Donkere plekken in bestaande glaswol duiden op vocht en schimmel, wat wijst op een noodzaak voor vervanging.
Dakisolatie: De Meest Effectieve Maatregel
Volgens experts gaat ongeveer 25% tot 30% van de warmte in een huis verloren via het dak. Dakisolatie heeft daarom de hoogste prioriteit bij het verduurzamen van een Jaren '60 woning.
Hellend Dak Isoleren
Bij een typisch Jaren '60 huis met een hellend dak (schuindak of zadeldak) kan isolatie van binnenuit een effectieve methode zijn. De keuze voor het isolatiemateriaal hangt af van de dakconstructie.
- Houten constructie: Wanneer het dak bestaat uit houten balken en dakpannen, is er sprake van een ventilerende constructie. Materialen die goed passen bij deze constructie zijn glaswol, steenwol, houtvezel of minerale wol. Deze materialen zijn 'ademend' en voeren vocht goed af.
- Stalen of betonnen constructie: Bij een niet-ademende constructie zijn materialen als PIR (Polyisocyanuraat) of EPS (Expanded Polystyrene) een betere keuze.
Voor het isoleren van binnenuit worden de isolatieplaten of -matten tussen de dakbalken geklemd. Vervolgens wordt er een isolatiefolie aangebracht en kunnen de platen worden afgewerkt met gipsplaten voor een nette afwerking.
Plat Dak
Hoewel een zadeldak gebruikelijker is voor woningen in woonwijken, kunnen Jaren '60 bungalows ook een plat dak hebben. Ook hier is isolatie van cruciaal belang, waarbij de keuze voor materiaal afhankelijk is van de constructie en de gewenste afwerking (binnenzijde of bovenzijde).
Gevelisolatie: Spouwmuurisolatie en Voorzetwanden
De gevel is een belangrijke bron van warmteverlies. In een Jaren '60 woning is de spouwmuur vaak nog leeg of slechts minimaal gevuld.
Spouwmuurisolatie
Spouwmuurisolatie wordt vaak genoemd als een relatief goedkope en snelle manier om de gevel te isoleren. De spouw kan worden gevuld met materialen zoals glaswol of inblaasbare EPS-parels. Voordat dit wordt gedaan, is het belangrijk om te controleren of er al spouwmuurisolatie aanwezig is en hoe diep de spouw is. Als er al isolatie aanwezig is, kan het nodig zijn deze te vervangen als deze niet meer voldoet aan de huidige eisen.
Voorzetwanden
Voor een optimale isolatie, met name in woningen zonder spouw of met een smalle spouw, is het aanleggen van voorzetwanden een effectieve oplossing. Hierbij wordt aan de binnenzijde van de gevel een nieuwe wand opgebouwd, waarin isolatiemateriaal wordt aangebracht. Het streven is hierbij naar een Rd-waarde (thermische weerstand) van minimaal 3,5. Dit zorgt voor een aanzienlijke vermindering van warmteverlies via de muren.
Vloerisolatie: Kou en Vocht uit de Kruipruimte
Een ongeïsoleerde vloer zorgt voor koude voeten en een oncomfortabel woonklimaat. Bovendien kan vocht uit de kruipruimte de woning intrekken. De keuze voor vloerisolatie hangt af van de hoogte van de kruipruimte.
- Hoge kruipruimte: Wanneer er voldoende ruimte is om onder de vloer te werken, kan het plafond van de kruipruimte worden geïsoleerd. Materialen als EPS of PIR zijn hier geschikt voor. Het streven is hierbij naar een Rd-waarde van 5.
- Lage kruipruimte: Als er weinig werkruimte is, kan het nodig zijn om de vloer van bovenaf te isoleren, wat vaak meer overlast geeft. In sommige gevallen kan de kruipruimte ook worden gevuld met isolatiemateriaal, maar dit is niet altijd de meest effectieve of duurzame oplossing.
Glas en Ventilatie: De Finale Touch
Naast het isoleren van de 'schil' van de woning, is het verbeteren van het glas en het ventilatiesysteem cruciaal voor een comfortabel en gezond binnenklimaat.
Glasvervanging
Oorspronkelijk waren Jaren '60 woningen voorzien van enkel glas. Veel huizen zijn in de loop der jaren voorzien van dubbel glas, maar vaak is dit niet het hoogwaardige HR++ glas van tegenwoordig. Het vervangen van bestaand glas door HR++ glas of triple glas levert een aanzienlijke besparing op. Een aandachtspunt hierbij is de staat van de kozijnen. In Jaren '60 woningen zijn vaak kunststof kozijnen geplaatst, maar de sponning (de uitsparing voor het glas) is soms niet diep genoeg voor het dikke triple glas. Dit kan maatwerk vereisen.
Ventilatie
Goede isolatie zorgt voor een luchtdichte woning, wat de noodzaak van goede ventilatie vergroot. Balansventilatie (ventilatietype D) met warmteterugwinning (WTW) is de ideale oplossing. Dit systeem voert vervuilde lucht af en voert verse lucht aan, waarbij de warmte uit de afgevoerde lucht wordt gebruikt om de binnenkomende lucht voor te verwarmen. Systemen met CO2-sturing zorgen ervoor dat er alleen geventileerd wordt wanneer dat nodig is, wat extra energie bespaart.
Energiebesparing en Subsidies
Naast het verhogen van het wooncomfort leiden deze isolatiemaatregelen tot een aanzienlijke verlaging van de energierekening. Het energielabel van een woning verbetert aanzienlijk, wat de woningwaarde kan verhogen.
Voor het uitvoeren van isolatiemaatregelen zijn er diverse subsidieregelingen en fiscale voordelen. Zo geldt er een verlaagd btw-tarief van 9% in plaats van 21% voor de arbeidskosten bij het isoleren van een woning. Ook zijn er in sommige jaren specifieke subsidies voor dak-, vloer- of gevelisolatie. Het is raadzaam om de actuele regelingen te checken.
Conclusie
Het isoleren van een Jaren '60 woning is een investering die zich op meerdere manieren terugbetaalt. Door een systematische aanpak, beginnend met het dak en de gevel, gevolgd door de vloer en het glas, kan een woning uit de jaren zestig worden getransformeerd tot een comfortabel, gezond en energiezuinig huis dat voldoet aan de eisen van de 21e eeuw. Hoewel de keuze voor materialen en methoden afhankelijk is van de specifieke bouwkundige situatie, biedt de hier geschetste aanpak een robuust fundament voor een geslaagde verduurzaming.