Steenwol is een veelzijdig en effectief isolatiemateriaal dat binnen de bouw- en renovatiesector een prominente positie inneemt. Het wordt geproduceerd uit basalt en diabaas, vulkanisch gesteente dat wordt gesmolten op temperaturen van ongeveer 1400 °C. Hieruit worden fijne vezels gesponnen die onder toevoeging van een bindmiddel worden geperst tot steenwolplaten. Deze samenstelling zorgt voor unieke eigenschappen die zowel thermische isolatie, akoestische verbetering als brandveiligheid omvatten. In dit artikel wordt een gedetailleerd overzicht gegeven van de eigenschappen, Rd-waarden, verwerking en specifieke toepassingen van steenwol, gebaseerd op technische data en productinformatie.
Productieproces en Samenstelling van Steenwol
Het productieproces van steenwol is een industriële techniek waarbij natuurlijke grondstoffen worden omgezet in hoogwaardige isolatie. De basis vormen basalt- en diabaasgesteenten. Deze grondstoffen worden in ovens verwarmd tot een temperatuur van 1400 °C, waardoor ze smelten. Het gesmolten gesteente vervolgens door een roterend proces geslingerd, waarbij door middel van luchtstromen fijne draden of vezels ontstaan.
Tijdens dit vormingsproces worden kleine hoeveelheden harsbindmiddel toegevoegd. Dit bindmiddel is essentiel om de vezels onderling met elkaar te verbinden en de stabiliteit van de plaat te garanderen. Na het vormen tot een mat wordt de wol uitgehard en samengeperst in een oven. Vervolgens wordt het gesneden tot de gewenste afmetingen en kan het eventueel worden bedekt met een bekledingsmateriaal. Het eindproduct is een stevige, flexibele en lichtgewicht plaat, wat de verwerking vergemakkelijkt.
Thermische Isolatie: Lambda- en Rd-waarden
De thermische prestaties van isolatiemateriaal worden primair bepaald door de lambda-waarde (warmtegeleidingscoëfficiënt) en de Rd-waarde (thermische weerstand). De lambda-waarde van steenwol ligt volgens de beschikbare data tussen de 0,032 en 0,044 W/mK. Sommige bronnen specificeren dit verder tussen 0,033 en 0,040 W/mK. Een lagere lambda-waarde duidt op een betere isolerende werking.
De Rd-waarde is afhankelijk van de dikte van het materiaal. Omdat de Rd-waarde de weerstand tegen warmtestroom weergeeft, neemt deze toe naarmate de isolatielaag dikker is. De Rd-waarden variëren sterk, afhankelijk van het specifieke product en de dikte. Zo vermelden bronnen waarden vanaf 0,55 m²K/W voor zeer dunne platen (20 mm) tot waarden boven de 5,0 m²K/W voor dikkere platen.
Overzicht Rd-waarden volgens Rockwool specificaties (037 kwaliteit)
Een specifieke reeks Rd-waarden voor Rockwool steenwolplaten met een lambda-waarde van 0,037 W/mK toont de relatie tussen dikte en isolatiewaarde:
- 50 mm: 1,35 m²K/W
- 60 mm: 1,60 m²K/W
- 75 mm: 2,00 m²K/W
- 80 mm: 2,15 m²K/W
- 90 mm: 2,42 m²K/W
- 100 mm: 2,70 m²K/W
- 120 mm: 3,20 m²K/W
- 140 mm: 3,75 m²K/W
- 150 mm: 4,05 m²K/W
- 160 mm: 4,30 m²K/W
- 180 mm: 4,85 m²K/W
- 200 mm: 5,40 m²K/W
Overzicht Rd-waarden uit aanvullende productdata
Naast de specifieke Rockwool 037 data bevat de broninformatie een uitgebreide lijst met Rd-waarden voor diverse steenwolplaten van verschillende afmetingen. Hieronder valt een variatie in diktes en bijbehorende Rd-waarden:
| Dikte (mm) | Rd-waarde (m²K/W) | Afmeting (mm) |
|---|---|---|
| 20 | 0,55 | 1000x625 |
| 30 | 0,85 | 1000x625 |
| 50 | 1,35 | 1200x600 / 1000x610 |
| 50 | 1,40 | 1200x600 |
| 60 | 1,60 | 1200x600 |
| 60 | 1,70 | 1200x600 |
| 70 | 2,00 | 1200x600 |
| 70 | 1,85 | 1200x600 |
| 75 | 2,00 | 1000x610 |
| 90 | 2,40 | 1200x600 |
| 90 | 2,55 | 1200x600 |
| 100 | 2,85 | 1200x600 |
| 100 | 2,70 | 1200x600 / 1000x610 |
| 120 | 3,45 | 1200x600 |
| 120 | 3,40 | 1200x600 |
| 120 | 3,20 | 1200x600 / 1000x610 |
| 140 | 4,05 | (Afmeting niet gespecificeerd) |
Deze data laat zien dat voor specifieke toepassingen steenwolplaten in diverse diktes leverbaar zijn om de gewenste isolatiewaarde te bereiken.
Akoestische en Brandveilige Eigenschappen
Naast thermische isolatie biedt steenwol uitstekende akoestische prestaties. De vezelstructuur dempt geluidsgolven effectief, wat resulteert in zowel geluidsabsorberende als geluidsisolerende eigenschappen. Dit maakt het materiaal geschikt voor het verbeteren van de akoestiek in ruimtes en het verminderen van geluidsoverdracht. Steenwol kan ongewenst geluid insluiten of uitsluiten en houdt trillingen tegen.
Een ander belangrijk voordeel is de brandveiligheid. Steenwol is van nature onbrandbaar en bestand tegen hoge temperaturen. De productie uit gesmolten gesteente zorgt ervoor dat het materiaal niet bijdraagt aan het ontstaan of verspreiden van brand. Dit is een kritische eigenschap voor toepassingen in woningen en utiliteitsgebouwen waar hoge eisen aan brandveiligheid worden gesteld.
Verwerking en Installatie
De verwerking van steenwol is relatief eenvoudig, mits de juiste technieken worden toegepast. De platen zijn stevig doch flexibel en licht van gewicht, wat het hanteren vergemakkelijkt.
Snijden
Voor het op maat maken van steenwol kan men gebruikmaken van een isolatiemes of een zaag met fijne vertanding. De vezelstructuur maakt het mogelijk om de isolatie te snijden zonder dat de stevigheid significant verloren gaat. Het is raadzaam om de afstand tussen de balken of staanders waar de isolatie moet komen, nauwkeurig te meten voordat de snede wordt gemaakt.
Aanbrengen
Steenwolplaten worden doorgaans klemgezet tussen balken, staanders of regels. De platen moeten strak aansluiten op de ondergrond (zoals dakbeschot, plafond of wand) en onderling tegen elkaar, om koudebruggen en luchtstroming te voorkomen. Bij het isoleren van hellende daken worden de ruimtes tussen de constructiebalken opgevuld. Bij platte daken is steenwol geschikt voor isolatie van binnenuit.
Bevestiging
In veel gevallen is额外的 bevestiging niet vereist. De elasticiteit en stijfheid van de steenwolplaten zorgen ervoor dat ze zich vastklemmen tussen de constructieonderdelen. Echter, bij specifieke toepassingen zoals houtskeletbouw of scheidingswanden kan het noodzakelijk zijn om dampremmende- en dampopen folies te gebruiken om het vochtbeheer binnen de constructie te waarborgen.
Specifieke Toepassingsgebieden
Steenwol is een allround isolatiemateriaal dat in verschillende bouwdelen kan worden toegepast.
- Dakisolatie:
- Hellende daken: Steenwol kan eenvoudig worden geplaatst in de spouw tussen de dakbalken.
- Plat daken: Steenwol is geschikt voor het van binnenuit isoleren van platte daken. De vezelstructuur zorgt hier voor een goede verwerkbaarheid.
- Wandisolatie:
- Spouwmuren: Steenwol kan worden gebruikt om spouwmuren te isoleren.
- Voorzetwanden en scheidingswanden: De geluidswerende eigenschappen zijn hier bijzonder waardevol. Producten zoals de Rocksono Base platen worden specifiek genoemd voor deze toepassingen.
- Vloerisolatie: Steenwol is geschikt voor het isoleren van vloeren.
- Houtskeletbouw: Vanwege de combinatie van thermische en akoestische eigenschappen, en de brandwerendheid, is steenwol een populaire keuze in houtskeletbouw voor het isoleren van daken, wanden en vloeren.
Waterbestendigheid en Vochtmanagement
Een significant voordeel van steenwol is het gedrag ten opzichte van vocht. Het materiaal is waterafstotend en neemt in een vochtige omgeving geen vocht op. Dit voorkomt dat de isolatiewaarde afneemt bij blootstelling aan vocht. Bovendien beschikt steenwol over een poreuze en ademende structuur, wat waterdamp toelaat om moeiteloos naar buiten te diffunderen. Dit voorkomt vochtproblemen in de constructie en draagt bij aan een gezond en comfortabel binnenklimaat.
Vergelijking met PIR
In de bronnen wordt melding gemaakt van PIR (Polyisocyanuraat) als alternatief voor steenwol. PIR wordt genoemd als een optie wanneer men "nog dunner wil isoleren en toch een hoge isolatiewaarde wil bereiken". Dit impliceert dat PIR over een betere isolatiewaarde per millimeter dikte beschikt dan steenwol. Echter, steenwol onderscheidt zich door de superieure akoestische prestaties en de uitstekende brandveiligheid, aspecten waar PIR in het algemeen minder sterk op presteert.
Conclusie
Steenwol is een robuust en betrouwbaar isolatiemateriaal dat geschikt is voor een breed scala aan toepassingen in de woningbouw en utiliteitsbouw. De productie uit basaltgesteente garandeert een duurzaam en brandveilig product. De thermische prestaties, uitgedrukt in Rd-waarden, zijn afhankelijk van de dikte en bieden voor elke isolatiebehoefte een passende oplossing, variërend van 0,55 m²K/W voor dunne platen tot meer dan 5,0 m²K/W voor dikkere isolatielagen.
Naast thermische isolatie biedt steenwol een belangrijke meerwaarde door de uitstekende geluidsisolatie en het vermogen om vocht te weren zonder de isolatiewaarde te verliezen. De verwerking is eenvoudig; platen kunnen op maat worden gesneden en klemmen zich vast in de constructie. Of het nu gaat om dak-, wand- of vloerisolatie, of specifiek voor houtskeletbouw, steenwol vormt een veelzijdige en effectieve keuze voor het verbeteren van het energiecomfort en de veiligheid van een gebouw.