Isolatie is een hoeksteen van moderne verduurzaming en renovatie. Het verbeteren van de thermische schil van gebouwen draagt niet alleen bij aan energiebesparing en wooncomfort, maar roept ook vragen op over regelgeving, subsidieaanvragen en de gevolgen voor de arbeidsomstandigheden. In de context van de huidige economische en gezondheidssituatie, waarin maatregelen zoals isolatie en quarantaine soms door elkaar lopen, is het essentieel voor woningeigenaren, aannemers en werkgevers in de bouwsector om de juiste informatie te hebben.
Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de relevante aspecten rondom isolatie, variërend van de juridische verplichtingen van werkgevers tijdens isolatie- of quarantaineperiodes tot de praktische stappen voor het verkrijgen van isolatiesubsidies en het naleven van arbeidsveiligheidsnormen.
Arbeidsinspectie en Veiligheid in de Isolatiebranche
De Nederlandse Arbeidsinspectie speelt een cruciale rol in het waarborgen van de veiligheid en gezondheid van werknemers in de isolatiebranche. De inspectie controleert of bedrijven voldoen aan de Arbowetgeving. Een centraal element hierbij is het aantonen dat gezondheids- en veiligheidsrisico's in kaart zijn gebracht. Dit gebeurt door middel van een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en een bijbehorend plan van aanpak. In dit plan moeten passende maatregelen staan om werknemers te beschermen tegen specifieke gevaren die inherent zijn aan isolatiewerkzaamheden.
Naast de RI&E en het plan van aanpak zijn werkgevers verplicht een basiscontract af te sluiten met een arbodienst of bedrijfsarts. Het doel van de controles door de Arbeidsinspectie is het voorkomen van ongevallen en beroepsziekten. Jaarlijks vinden er op de werkvloer ongelukken plaats en worden mensen ziek door hun werk; de inspectie wil dit door het stimuleren van preventieve maatregelen terugdringen.
Werkgevers die actief werken met deze basisdocumenten beheersen de risico's in hun bedrijf beter. Dit leidt tot een positief effect op de veiligheid en gezondheid van medewerkers, minder uitval en lagere kosten. Indien bedrijven deze documenten niet kunnen overleggen tijdens een inspectie, legt de Nederlandse Arbeidsinspectie een boete op.
Loondoorbetalingsplicht bij Isolatie en Quarantaine
Een complex vraagstuk voor werkgevers in de bouwsector is de loondoorbetalingsplicht wanneer werknemers worden geconfronteerd met isolatie of quarantaine. Sinds 1 januari 2020 geldt in het Nederlands arbeidsrecht de hoofdregel: 'geen arbeid, wel loon, tenzij...'. Dit betekent dat een werkgever het loon moet voldoen, zelfs als de werknemer de overeengekomen arbeid niet heeft verricht.
De uitzondering op deze regel treedt in werking wanneer de oorzaak voor het niet werken bij de werknemer ligt. De werkgever draagt echter de bewijslast om aan te tonen voor wiens risico het niet verrichten van de arbeid komt. Bij normale bedrijfsrisico's, zoals weersomstandigheden die werken onmogelijk maken, ligt het risico bij de werkgever. Exceptionele risico's (zoals overstromingen of oorlog) kunnen anders worden behandeld, maar het huidige Coronavirus wordt op dit moment niet gezien als een exceptioneel risico.
Definitie van Isolatie
In de context van het arbeidsrecht wordt isolatie gedefinieerd als de situatie waarin een persoon besmet is met een virus of de mogelijkheid bestaat dat de persoon ziek is. Indien een werknemer ziek is en in isolatie wordt geplaatst, waardoor hij niet kan werken, gelden de gebruikelijke regels voor loondoorbetaling bij ziekte. Op basis van artikel 7:629 van het Burgerlijk Wetboek heeft een werknemer recht op ten minste 70% van zijn loon voor een periode van twee jaar. In de arbeidsovereenkomst of CAO kan hier ten gunste van de werknemer van worden afgeweken. In het eerste ziektejaar moet de werkgever minimaal het wettelijk minimumloon betalen. Een specifieke aandachtspunt is dat, als een werknemer tijdens zijn vakantie besmet raakt en ziek wordt, de dagen worden aangemerkt als ziektedagen en niet van het vakantiesaldo worden afgeboekt.
Definitie van Quarantaine
Quarantaine is volgens het RIVM een voorzorgsmaatregel om de verspreiding van een infectieziekte tegen te gaan. Dit gebeurt om de volksgezondheid te beschermen totdat de incubatietijd (bij het coronavirus twee weken) is verlopen. Mensen in quarantaine zijn nog niet ziek, maar hebben mogelijk contact gehad met een besmet persoon. De quarantaine wordt opgeheven als iemand binnen de incubatietijd niet ziek wordt.
Voor wat betreft het recht op loon tijdens quarantaine: als een werknemer in staat is om vanaf de quarantaineplaats (thuis of elders) te werken, moet hij dat gewoon doen en heeft hij recht op loon. Werkgevers moeten aangeven dat van werknemers wordt verlangd dat zij opgelegde instructies opvolgen om ziekte te voorkomen. Werknemers moeten erop worden gewezen dat zij hun recht op loon verliezen als ze zich niet aan deze instructies houden. Concluderend behoudt een werknemer die besmet raakt of verplicht in quarantaine moet, vooralsnog recht op loon.
Subsidies en Attesten voor Isolatiewerken (Mijn VerbouwPremie)
Voor woningeigenaren en aannemers die isolatiewerken uitvoeren, is het belangrijk op de hoogte te zijn van de procedures rondom de 'Mijn VerbouwPremie'. Bij het aanvragen van deze premie is het bijna altijd vereist dat de aannemer een specifiek attest bezorgt, dat de woningeigenaar moet toevoegen aan de aanvraag.
De attesten zijn per categorie van werken gedefinieerd. De volgende attesten zijn beschikbaar: - Asbestverwijdering van dak (voor aanvragen vanaf 1 juli 2025). - Asbestverwijdering in combinatie met isolatie van dak en/of buitenmuur (voor aanvragen tot en met 30 juni 2025). - Buitenmuurisolatie. - Dak- of zolderisolatie. - Kelder- of vloerisolatie. - Ramen en deuren. - Warmtepompboiler. - Warmtepomp woongebouw (versies voor aanvragen tot en met 30 juni 2025 en vanaf 1 juli 2025). - Warmtepomp niet-woongebouw (versies voor aanvragen tot en met 30 juni 2025 en vanaf 1 juli 2025). - Zonneboiler (voor aanvragen tot en met 30 juni 2025).
De verantwoordelijkheid voor het invullen van deze attesten ligt bij de aannemer die de werken uitvoert. Deze attesten zijn te vinden op de verschillende premiepagina's per categorie van werken.
Bedrijvennetwerk Isolatieaanpak Nij Begun
Een specifiek initiatief voor het versnellen van de uitvoering van isolatiewerken is het bedrijvennetwerk Isolatieaanpak Nij Begun. Dit netwerk biedt modellen die zijn ontwikkeld om de verduurzaming van woningen efficiënter en effectiever te realiseren. Bedrijven die interesse hebben om deel te nemen, kunnen zich aanmelden via [email protected].
Voorwaarden voor deelname
Voor bedrijven die werkzaamheden willen uitvoeren binnen de Isolatiesubsidie, gelden specifieke voorwaarden. De woningeigenaar treedt op als opdrachtgever. Uitvoerende bedrijven en isolatieadviseurs committeren zich aan het bedrijvennetwerk door zich in te schrijven via een aanmeldformulier.
Het bedrijvennetwerk omvat een gestructureerde werkwijze. Bedrijven committeren zich aan het werken volgens opgestelde voorwaarden. Een belangrijke voorwaarde is het hanteren van de maximale prijzen zoals vastgelegd in de Maatregelencatalogus. Daarnaast is het van belang dat bedrijven uitsluitend isolatieplannen uitvoeren die zijn opgesteld door isolatieadviseurs die een cursus hebben gevolgd en deel uitmaken van de 'Open House voor Isolatieadviseurs'. Deze voorwaarden gelden voor alle isolatie- en ventilatiewerkzaamheden binnen de Isolatiesubsidie, inclusief maatregelen onder de €10.000,-.
Conclusie
Isolatie is een breed veld dat juridische, praktische en subsidietechnische aspecten omvat. Voor werkgevers in de bouw is het van essentieel belang om te voldoen aan de Arbowetgeving door middel van een RI&E, plan van aanpak en basiscontract om boetes te voorkomen en de veiligheid te garanderen. Tegelijkertijd biedt de wetgeving duidelijkheid over loondoorbetaling bij ziekte en quarantaine, waarbij de werknemer in de meeste gevallen beschermd wordt. Voor aannemers en woningeigenaren is het cruciaal om de juiste attesten voor de Mijn VerbouwPremie te gebruiken en, indien van toepassing, de voorwaarden van netwerken zoals Nij Begun strikt na te leven om in aanmerking te komen voor subsidies en gestructureerde uitvoering.