Duiken in de Nederlandse wateren of andere koudere omgevingen stelt hoge eisen aan de uitrusting, waarbij isolatie een cruciale factor is voor veiligheid en comfort. De keuze voor de juiste duikkleding is afhankelijk van watertemperatuur, duikduur en persoonlijke voorkeur. Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de verschillende types duikkleding, de materialen die worden gebruikt voor isolatie, en de specifieke toepassingen voor zowel recreatieve als technische duikers.
De Fundamenten van Thermische Isolatie in het Water
Wanneer men duikt in koud water, verliest het lichaam snel warmte. Water geleidt warmte ongeveer 25 keer sneller dan lucht, wat betekent dat zonder adequate bescherming de lichaamstemperatuur snel kan dalen, wat leidt tot onderkoeling. Duikkleding is ontworpen om dit proces te vertragen door een isolerende laag te creëren. De bronnen maken onderscheid tussen twee hoofdcategorieën van duikkleding die primair functioneren op basis van isolatie: natpakken (wetsuits) en droogpakken (drysuits), met daaraan gerelateerde onderpakken.
Natpakken: Isolatie via Waterlaagje
Een natpak, of wetsuit, functioneert door een dun laagje water tussen het pak en de huid toe te laten. Dit water wordt verwarmd door het lichaam en vervolgens vastgehouden door het neopreenmateriaal, wat de isolatie verzorgt. De dikte van het neopreen is hierbij de bepalende factor voor de warmte-isolatie.
7mm Wetsuits voor Koud Water
Voor duiken in wateren onder de 16°C, zoals in Nederland, Scandinavië of bergmeren, wordt een 7mm wetsuit aanbevolen. Deze pakken bieden maximale bescherming tegen de kou zonder in te leveren op comfort en flexibiliteit. Ze zijn ideaal voor recreatieve en technische duikers die geen droogpak willen of kunnen gebruiken.
Kenmerken van een 7mm wetsuit volgens de bronnen zijn: - Dikke neopreenlaag: Zorgt voor uitstekend warmtebehoud. - Glideskin seals en stevige ritsen: Minimaliseren waterinsijpeling, hoewel er bij natpakken altijd een beetje watercirculatie is. - Compatibiliteit: Vaak te combineren met neopreen kap, handschoenen en laarsjes voor extra warmte. - Constructie: 7mm pakken bestaan vaak uit twee delen (bijvoorbeeld een "longy" met lange mouwen en pijpen) die over elkaar heen gedragen worden.
Een specifiek voorbeeld is de Waterproof W7, een 7mm duikpak gemaakt van JAKO Limestone neopreen. Dit materiaal staat garant voor de beste warmte-isolatie en voelt zacht en comfortabel aan. Het design is gestroomlijnd en beschikt over technische functies zoals een externe waterdichte rits, een kraag met thermo-gevoerde binnenvoering, en kniebescherming. Ook het Beuchat Focea 7mm Duikpak wordt genoemd als een stijlvolle en comfortabele keuze voor dames, voorzien van ritsen en seals op strategische plaatsen en een 6mm steamer (vest) voor extra warmte.
5mm en 3mm Wetsuits voor Gematigde en Warme Wateren
Voor wateren tussen de 23 en 27 graden is een 5mm dik duikpak de juiste keuze. Deze pakken, vaak als "fullsuit" (lange mouwen en pijpen) verkrijgbaar, bieden voldoende isolatie voor gematigde temperaturen. Voor tropische oorden (rond de 27°C en hoger) volstaat een 3mm dik duikpak. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen "shorty" (korte mouwen en pijpen) en "longy" (lange mouwen en pijpen).
Speciale Isolerende Onderlagen: Rashguards en Onderpakken
Naast de standaard natpakken zijn er speciale kledingstukken die de isolatie verhogen of als basislaag fungeren.
Rashguards (WP Skin)
Een Waterproof WP Skin Rashguard is gemaakt van rekbaar rashguard materiaal. Dit type kleding kan op twee manieren worden ingezet voor isolatie: 1. Als standalone pak: In zeer warme wateren biedt het bescherming tegen de zon, kwallen en koraal, en geeft het een lichte extra isolatie. 2. Als onderlaag: Het dragen onder een neopreen duikpak zorgt voor een extra isolerende laag. De stof is sterk, elastisch en heeft een isolerende factor die helpt warm te blijven. Bovendien maakt het het aantrekken en uittrekken van het neopreen pak makkelijker.
Onderpakken voor Droogpakken
Wanneer men duikt met een droogpak, is het van essentieel belang om een onderpak te dragen. Droogpakken houden het lichaam weliswaar droog, maar bieden op zichzelf weinig isolatie. Een onderpak (undersuit) draag je onder het droogpak om warm te blijven. Deze onderpakken zijn gemaakt van isolerend materiaal en zijn verkrijgbaar in verschillende diktes en isolatiewaarden.
Kenmerken van onderpakken: - Constructie: Vaak voorzien van bretels en lusjes bij polsen en enkels voor een comfortabele pasvorm en om verschuiving te voorkomen. - Variatie: Verkrijgbaar in diverse diktes voor elke temperatuurgevoeligheid. - Geavanceerde opties: Sommige onderpakken zijn uitgerust met een verwarmingselement en een batterij voor actieve verwarming.
Droogpakken: Isolatie via Luchtlaag
Droogpakken bieden een compleet andere vorm van isolatie. In plaats van water vast te houden, sluit een droogpak het lichaam volledig af van het water. Er ontstaat een luchtlaag tussen het lichaam en het pak, die als isolator dient. Deze luchtlaag kan worden verwarmd door het lichaam of, indien nodig, door speciale onderpakken met verwarmingselementen. Droogpakken worden aanbevolen wanneer de watertemperatuur onder de 12°C komt.
Materialen voor Droogpakken
De isolatie en de eigenschappen van een droogpak hangen sterk af van het materiaal waarvan het is vervaardigd. De bronnen onderscheiden drie hoofdtypen:
Neopreen:
- Isolatie: Biedt goede thermische isolatie vanwege de gesloten-celstructuur van het materiaal.
- Eigenschappen: Vrij stug, maar zeer duurzaam.
Compressed Neopreen:
- Isolatie: Behoudt de goede isolerende eigenschappen van neopreen.
- Eigenschappen: Door het persen (compressie) van het neopreen ontstaat een pak dat veel bewegingsvrijheid biedt en lichter is dan standaard neopreen.
Trilaminaat:
- Isolatie: Trilaminaat op zichzelf heeft weinig isolerende waarde. Daarom moet een trilaminaat droogpak altijd worden gedragen in combinatie met een (dik) onderpak voor de benodigde warmte.
- Eigenschappen: Lichtgewicht, heeft goede zwemeigenschappen (weinig weerstand in het water) en is gemakkelijk te onderhouden.
Semi-Droogpakken: Een Tussenstap
Semi-droogpakken lijken op natpakken maar bevatten seals (afdichtingen) aan de mouwen en benen. Deze seals zorgen ervoor dat het water dat tijdens het duiken het pak inkomt, niet continu ververst wordt. Hierdoor blijft het water in het pak langer op temperatuur, wat de isolatie aanzienlijk verbetert vergeleken met een traditioneel natpak.
Overwegingen bij de Keuze van Isolerende Duikkleding
Bij het selecteren van de juiste uitrusting zijn er enkele cruciale overwegingen die voortkomen uit de beschikbare data:
- Watertemperatuur: Dit is de belangrijkste parameter.
- < 12°C: Droogpak (met voldoende dik onderpak).
- 12°C - 16°C: 7mm natpak of semi-droogpak.
- 16°C - 23°C: 5mm natpak.
- > 23°C: 3mm natpak of shorty.
- Duikduur en frequentie: Voor lange duiken of meerdere duiken per dag is maximale isolatie (zoals een 7mm pak of een droogpak) essentieel om energieverlies door kou te minimaliseren.
- Comfort en Bewegingsvrijheid: Materialen zoals "compressed neopreen" en "trilaminaat" bieden respectievelijk meer flexibiliteit en minder waterweerstand, wat het zwemmen comfortabeler maakt.
- Combinatiemogelijkheden: Het stapelen van lagen (zoals een rashguard onder een natpak, of een onderpak onder een droogpak) is een effectieve strategie om de warmte-isolatie te verhogen zonder direct een dikker (en duurder) pak te hoeven aanschaffen.
Conclusie
De isolatie van duikkleding is een complex samenspel van materiaaldikte, materiaaltype en de constructie van het pak. Voor duikers in koude wateren, zoals de Nederlandse wateren, zijn 7mm natpakken en droogpakken de standaard. Een 7mm natpak biedt directe isolatie via een waterlaagje, terwijl een droogpak een luchtlaag vasthoudt en de drager de mogelijkheid biedt om met behulp van onderpakken (inclusief eventuele verwarmingselementen) de warmte te reguleren. De keuze tussen neopreen, compressed neopreen en trilaminaat hangt af van de gewenste balans tussen isolatie, bewegingsvrijheid en onderhoudsgemak. Zorgvuldige selectie op basis van de te duiken omstandigheden is essentieel voor een veilige en aangename duikervaring.