Inleiding
In de bouw, renovatie en elektrotechniek is persoonlijke beschermingsapparatuur (PBM) van essentieel belang. Vooral bij werkzaamheden waarbij elektriciteit een rol speelt, vormen elektrocutie en elektrische schokken een aanzienlijk risico. Isolerende veiligheidshandschoenen bieden hierbij de nodige bescherming. Deze handschoenen, vaak aangeduid als isolatiehandschoenen of VDE-handschoenen, zijn specifiek ontworpen om de drager te beschermen tegen accidenteel contact met elektrisch geladen apparaten of componenten.
Deze artikelen behandelen de fundamentele aspecten van isolerende handschoenen, inclusief hun materiaalsamenstelling, de geldende normeringen, de verdeling in klassen en de specifieke toepassingen binnen diverse sectoren. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan praktische overwegingen zoals het combineren van handschoenen met overhandschoenen voor mechanische bescherming, het belang van inspectie en de juiste opslag. Door het bieden van een gedetailleerd overzicht op basis van industriestandaarden, beoogt dit artikel professionals en doe-het-zelvers te informeren over de juiste selectie en het veilige gebruik van deze cruciale beschermingsmiddelen.
Werking en Materiaal van Isolerende Handschoenen
Isolerende handschoenen vormen een barrière tussen de handen van de gebruiker en elektrische stroom. De primaire functie is het voorkomen dat elektrische stroom het lichaam binnendringt, wat elektrocutie of ernstige verwondingen kan veroorzaken.
Materiaalsamenstelling
De meeste isolerende handschoenen zijn vervaardigd uit rubberlatex. Dit materiaal bezit uitstekende dieëlectrische eigenschappen, wat betekent dat het elektriciteit niet geleidt. De natuurlijke latexbasis zorgt voor de isolerende werking. Naast de basis van latex, zijn er ook handschoenen die vallen onder de categorie "composiethandschoenen". Deze zijn vaak samengesteld uit materialen die naast isolatie ook bescherming bieden tegen andere risico's, zoals abrasie (slijtage door wrijving), snijwonden en steken.
Combinatie met Overhandschoenen
Een belangrijk aspect van het gebruik van isolerende handschoenen is de noodzaak van mechanische bescherming. Veel isolerende handschoenen, met name de dunnere varianten (zoals die voor 500V), zijn op zichzelf niet bestand tegen mechanische belasting zoals scherpe randen, slijtage of vallen. Daarom moeten deze handschoenen vaak gedragen worden in combinatie met een lederen overhandschoen. Deze overhandschoen beschermt de isolerende laag tegen beschadigingen, waardoor de elektrische veiligheid gegarandeerd blijft. Er bestaan ook specifieke overhandschoenen, zoals de ActivArmr 96-003, die specifiek ontwikkeld zijn om te combineren met isolerende handschoenen en deze tevens verlengen.
Normeringen en Classificatie
Voor isolerende handschoenen gelden strikte normen om de veiligheid van de gebruiker te waarborgen. De belangrijkste norm in Europa is NEN-EN-IEC 60903 (of afgekort EN 60903). Deze norm is door de overheid vastgesteld en specificatieert de eisen voor handschoenen en wanten van isolerend materiaal voor werken onder spanning. Handschoenen die aan deze norm voldoen, isoleren de handen effectief.
De 6 Klassen van EN 60903
De norm EN 60903 deelt isolerende handschoenen in in zes klassen. De keuze voor een bepaalde klasse hangt af van de maximale spanning waartegen de handschoen moet beschermen en de specifieke werkzaamheden.
De klassen zijn: - Klasse 00: Bescherming tot 500 Volt. - Klasse 0: Bescherming tot 1000 Volt. - Klasse 1: Bescherming tot 7500 Volt. - Klasse 2: Bescherming tot 17.000 Volt. - Klasse 3: Bescherming tot 26.500 Volt. - Klasse 4: Bescherming tot 36.000 Volt.
Naast de spanning kunnen handschoenen ook geclassificeerd zijn op basis van blootstelling aan chemicaliën (zuur) of andere gevaren. Indien een handschoen voldoet aan de vereisten voor A (zuur), H (hitte) en Z (chemisch), kan dit soms worden aangeduid met de letter R.
Types Isolerende Handschoenen
Binnen de norm EN 60903 worden drie hoofdtypes onderscheiden: 1. Isolerende handschoenen: Dit zijn de standaard handschoenen vervaardigd van elastomeer of latex. 2. Composiethandschoenen: Deze handschoenen bieden naast elektrische isolatie ook bescherming tegen mechanische risico's zoals snijden, steken en abrasie. Deze variant is enkel verkrijgbaar in de klassen 00, 0 en 1. 3. Lange composiethandschoenen: Dit zijn composiethandschoenen die doorlopen tot aan de oksel. Ze bieden extra bescherming voor de arm en zijn enkel beschikbaar in de klassen 1, 2 en 3.
Praktische Toepassingen en Gebruiksscenario's
Isolerende handschoenen zijn onmisbaar in diverse sectoren waar gewerkt wordt met of in de nabijheid van elektriciteit. De noodzaak ontstaat wanneer er risico bestaat op contact met wisselspanning of bij werkzaamheden aan onder spanning staande componenten.
Sectoren
De handschoenen worden veelvuldig gebruikt door: - Elektriciens en monteurs. - Werknemers in de industrie en energiesector. - Medewerkers in de telecommunicatie (bijvoorbeeld bij reparaties aan verbindingen in de buurt van stroomkabels). - Onderhoudspersoneel in het openbaar vervoer. - Medewerkers betrokken bij de productie en reparatie van hybride motoren.
Voorkomende Werkzaamheden
Voorbeelden van werkzaamheden waarbij isolerende handschoenen vereist zijn, zijn: - Onderhoud en reparatie aan stroom- en transmissielijnen. - Werkzaamheden aan apparaten die onder spanning staan. - Installatie en reparatie van telecomverbindingen.
Volgens de wet is de werkgever verplicht om passende persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals veiligheidshandschoenen, ter beschikking te stellen wanneer er in deze sectoren wordt gewerkt.
Selectie van de Juiste Handschoen: Factoren en Specifieke Modellen
Bij het kiezen van de juiste isolerende handschoenen is het van belangrijk dat de handschoen past bij de specifieke werkzaamheden en de te verwachten spanningen.
Overwegingen bij Aanschaf
- Werkspanning: Het is essentieel om te weten met welke spanningen men risico loopt. Bij twijfel wordt aanbevolen te kiezen voor handschoenen die beschermen tegen hoge aantallen Volt. Een te lage klasse kan leiden tot levensgevaarlijke situaties.
- Dikte en Handigheid: Er bestaat een trade-off tussen isolatiedikte en bewegingsvrijheid. Dunne handschoenen (zoals de 500V variant) bieden een hoge mate van handigheid, maar moeten vaak gecombineerd worden met een lederen overhandschoen voor mechanische bescherming. Dikkere handschoenen, zoals CP2 handschoenen die beschermen tot 17.000 Volt, zijn aanzienlijk dikker (soms wel drie keer dikker dan een 1000V handschoen) en beperken de bewegingsvrijheid meer. Deze worden daarom aanbevolen voor uitzonderlijke gevallen.
- Maatvoering: Bij isolerende handschoenen volgens EN 60903 geldt een eigen matensysteem dat verschilt van het standaard systeem volgens EN 420. Het is cruciaal dat de handschoen goed past; alleen dan is optimale veiligheid gegarandeerd.
Aanbevolen Modellen
Erkende experts bevelen vaak specifieke merken aan die voldoen aan de strengste eisen. Een voorbeeld hiervan zijn de Ansell ActivArmr isolerende handschoenen. - Materiaal: Gemaakt van rubberlatex. - Eigenschappen: Deze handschoenen beschikken over een gepatenteerde en milieuvriendelijke coating die zorgt voor uitstekende soepelheid en beweeglijkheid. Ze zijn gemakkelijk aan en uit te trekken. - Design: Ze hebben een uitlopende manchet waarin de mouw van een jas of overhemd gestopt kan worden, wat het comfort verhoogt. - Certificering: Ze zijn gecertificeerd volgens EN 60903. Voor de beste mechanische bescherming in combinatie met deze handschoenen wordt de overhandschoen ActivArmr 96-003 aanbevolen.
Veilig Gebruik en Onderhoud
Het bezitten van de juiste handschoenen is slechts het begin. Om de veiligheid te waarborgen, zijn er strikte procedures voor inspectie, onderhoud en opslag.
Visuele Inspectie
Voordat men met werkzaamheden begint, dient er altijd een visuele inspectie van de handschoenen plaats te vinden. Handschoenen mogen niet gedragen worden als er scheuren, gaten, slijtageplekken of andere beschadigingen zichtbaar zijn. Een beschadigde handschoen biedt geen adequate elektrische bescherming.
Opslag
De levensduur en de isolerende werking van de handschoenen worden sterk beïnvloed door de opslagomstandigheden. - Beschermende verpakking: Gebruik altijd de bijgeleverde beschermende verpakking. - Vouwen en persen: Zorg dat de handschoenen niet samengeperst of opgevouwen worden opgeslagen. Dit kan de structuur van het rubber beschadigen. - Temperatuur: Berg de handschoenen nooit op in de nabijheid van een warmtebron. Hoge temperaturen kunnen het materiaal aantasten.
Conclusie
Isolerende veiligheidshandschoenen zijn een onmisbaar onderdeel van de persoonlijke beschermingsuitrusting voor iedereen die werkzaamheden verricht in de elektrotechniek, bouw of gerelateerde sectoren. De keuze voor de juiste handschoen is afhankelijk van de te verwachten spanning, de benodigde mechanische bescherming en de specifieke aard van de werkzaamheden.
Een grondig begrip van de normeringen, met name EN 60903, en de indeling in klassen is essentieel voor het maken van een veilige keuze. Het combineren van dunne isolerende handschoenen met lederen overhandschoenen biedt vaak de optimale balans tussen bescherming en bewegingsvrijheid. Daarnaast is het van cruciaal belang om te investeren in kwalitatief hoogwaardige producten, zoals de Ansell ActivArmr handschoenen, en deze regelmatig te inspecteren en correct op te slaan. Door het volgen van deze richtlijnen kan het risico op elektrische ongevallen aanzienlijk worden verminderd.