Inleiding
De houtskeletbouw, oftewel HSB, is een bouwmethode die in Nederland steeds vaker wordt toegepast, zowel in de nieuwbouw als bij renovatieprojecten. Deze populariteit is te danken aan de uitstekende isolerende eigenschappen, de snelle montage en de constructieve mogelijkheden. Een cruciaal aspect van HSB-wanden is de thermische prestatie, die wordt uitgedrukt in de Rc-waarde (thermische weerstand). Voor professionals en particulieren is het van essentieel belang om te begrijpen hoe de opbouw van een HSB-wand deze waarde beïnvloedt.
Dit artikel biedt een gedetailleerde technische analyse van HSB-wanden, met een specifieke focus op de samenstelling die leidt tot een Rc-waarde van 4,5, maar ook de hogere waarden van 5,0 en 6,0. We onderzoeken de materiaalkeuzes, de afmetingen van het regelwerk en de invloed van afwerkingsmaterialen op de totale wanddikte en isolatieprestatie.
Technische Specificaties van HSB-wanden
De basis van elke HSB-wand wordt gevormd door het regelwerk. Volgens de bronnen bestaat dit regelwerk standaard uit vurenhout met een dikte van 38 mm. De hart-op-hart afstand tussen de regels is doorgaans 600 mm. Het geselecteerde hout dient te beschikken over een COC-certificaat en een sterkteklasse van C18.
De Rc-waarde wordt primair bepaald door de dikte van het isolatiemateriaal dat tussen de regels wordt geplaatst, en de totale dikte van het regelwerk zelf. Verschillende leveranciers bieden diverse configuraties aan om te voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit.
Vergelijking van Rc-waarden en Wanddiktes
Om inzicht te krijgen in de variaties, presenteren we een overzicht van de meest voorkomende configuraties. Hierbij moet worden opgemerkt dat de exacte wanddikte afhankelijk is van de gekozen binnen- en buitenafwerking.
| Rc-waarde | Regelwerkdikte (ca.) | Isolatiedikte (ca.) | Minimale wanddikte (excl. afwerking) |
|---|---|---|---|
| 4,5 | 220 mm | 170 - 220 mm | 220 mm |
| 5,0 | 235 mm | 170 - 240 mm | 235 mm |
| 6,0 | 286 mm | 280 mm | 286 mm |
Let op: De wanddikte in de tabel verwijst naar de dikte van het regelwerk inclusief isolatie, exclusief plaatmaterialen zoals Fermacell of OSB.
De Samenstelling van een HSB-wand met Rc-waarde 4,5
Een Rc-waarde van 4,5 is een interessante waarde, omdat deze in sommige configuraties net onder de norm voor nieuwbouw kan vallen, afhankelijk van de lambda-waarde (warmtegeleidingscoëfficiënt) van de gebruikte isolatie.
Regelwerk en Isolatie
Bij een Rc-waarde van 4,5 wordt vaak een regelwerk van 38 x 220 mm gebruikt. De isolatie die tussen deze regels wordt geplaatst, bepaalt mede de eindwaarde. Veelgebruikte materialen zijn glaswol, zoals Knauff Naturoll 032. Echter, de bronnen vermelden dat om te voldoen aan het Bouwbesluit (waarbij een minimale Rc-waarde van 4,7 wordt vereist voor wanden in nieuwbouwwoningen), de lambda-waarde van de isolatie verbeterd moet worden. Standaard glaswol heeft vaak een lambda-waarde van 0,037 W/m.K, terwijl voor het behalen van de benodigde waarde een lambda van 0,032 W/m.K nodig kan zijn. Dit kan op aanvraag worden gerealiseerd.
Afwerking Binnenzijde
De binnenzijde van de wand wordt standaard afgewerkt met een Fermacell plaat van 12,5 mm. Fermacell is een gipsvezelplaat die geluidswerend, vochtbestendig en brandwerend is. Als alternatief kan er gekozen worden voor OSB-III platen (11 mm of 12 mm), die constructiever zijn. Ook is het mogelijk om meerdere lagen Fermacell toe te passen voor extra stevigheid, of om te kiezen voor een interieurplaat van wit gegrond populieren multiplex (12 mm).
Afwerking Buitenzijde
Aan de buitenzijde wordt standaard een dampdoorlatende folie aangebracht. Daarnaast is het mogelijk om een buitenplaat te monteren. Een genoemd type is de Duripanel plaat (12 mm). Ook kan er worden gekozen voor een Durelis vochtwerende spaanplaat (18 mm), waarbij de dampdoorlatende folie in sommige gevallen kan vervallen. De keuze voor de buitenbekleding (bijvoorbeeld baksteen of houten potdeksel) heeft directe invloed op de totale Rc-waarde. Een bakstenen gevel draagt bij aan de warmteweerstand, terwijl een houten potdeksel dit nauwelijks doet. Hierdoor kan bij een houten gevelbekleding een hogere Rc-waarde in de wandopbouw noodzakelijk zijn (minimaal 5,0) om alsnog te voldoen aan de totale eis.
HSB-wanden met Rc-waarde 5,0
Voor woningbouw die moet voldoen aan het Bouwbesluit, is een Rc-waarde van 5,0 vaak de standaard of het minimum. Bij deze configuratie is het regelwerk dikker, namelijk 38 x 235 mm. Hierdoor kan meer isolatiemateriaal worden toegepast, wat resulteert in een betere thermische prestatie. De opbouw lijkt verder sterk op die van de Rc 4,5 wand, met dezelfde mogelijkheden voor binnenplaten (Fermacell, OSB) en buitenplaten (Duripanel).
HSB-wanden met Rc-waarde 6,0
Voor projecten waar maximale isolatie nastreefbaar is, bieden leveranciers HSB-wanden met een Rc-waarde van 6,0 aan. Dit is vaak de maximale dikte die standaard wordt aangeboden. Het regelwerk heeft hier een dikte van 38 x 286 mm. De isolatiedikte bedraagt in deze configuraties vaak 280 mm. Ook bij deze zware wandconstructie is het mogelijk om extra binnenplaten toe te passen, zoals Fermacell of OSB-III, voor optimale constructieve stabiliteit en geluidsisolatie.
Invloed van Materiaalkeuze op de Totale Wanddikte
De totale wanddikte is een belangrijke factor in bouwkundige berekeningen, met name bij renovatie waar elke millimeter telt. De keuze voor het aantal platen aan de binnenzijde en de toepassing van een buitenplaat verhogen de totale dikte aanzienlijk.
Een overzicht van de wanddiktes bij diverse afwerkingen (inclusief regelwerk en standaard Fermacell binnenplaat):
| Configuratie | Rc 4,5 (220mm) | Rc 5 (235mm) | Rc 6 (286mm) |
|---|---|---|---|
| 1x Fermacell | 232,5 mm | 247,5 mm | 298,5 mm |
| 2x Fermacell | 245,0 mm | 260,0 mm | 311,0 mm |
| 1x Fermacell + 1x OSBIII | 243,5 mm | 258,5 mm | 309,5 mm |
| 1x Fermacell + 1x OSBIII + 1x Duripanel | 256,0 mm | 271,0 mm | 322,0 mm |
Deze tabel toont aan dat de wanddikte aanzienlijk kan oplopen, tot meer dan 32 cm bij een Rc-waarde van 6,0 met maximale plaattoevoegingen.
Conclusie
De keuze voor een HSB-wand is afhankelijk van diverse factoren, waarvan de gewenste Rc-waarde de meest bepalende is voor de samenstelling. Voor een Rc-waarde van 4,5 wordt een regelwerk van 220 mm gebruikt, maar om te voldoen aan het Bouwbesluit voor nieuwbouw is vaak een verbeterde lambda-waarde van de isolatie nodig. Hogere Rc-waarden van 5,0 en 6,0 vereisen dikkere regelwerken van respectievelijk 235 mm en 286 mm.
Naast het regelwerk en de isolatie spelen de afwerkingsmaterialen een cruciale rol. Fermacell is de standaard voor de binnenzijde, maar OSB of multiplex bieden alternatieven met specifieke constructieve voordelen. Aan de buitenzijde beïnvloedt de keuze voor een buitenplaat of het type gevelbekleding (baksteen vs. hout) de totale thermische prestatie. Professionele berekeningen zijn noodzakelijk om te bepalen of een bepaalde wandopbouw voldoet aan de eisen voor het specifieke project.