Inleiding
De bouwperiode van 1983 tot 1991 vertegenwoordigt een belangrijke fase in de Nederlandse woningbouw. Hoewel in deze tijd reeds aandacht werd besteed aan isolatie, zijn de toegepaste methoden en materialen in vergelijking met huidige standaarden vaak onvoldoende. Woningen uit deze jaren zijn veelal voorzien van basisisolatie voor het dak, de vloer en de spouwmuur, maar de kwaliteit en de isolatiewaarden (RC-waarden) liggen aanzienlijk lager dan de huidige wettelijke eisen. Het isoleren van deze woningen is dan ook een effectieve maatregel om energie te besparen, het wooncomfort te verhogen en de woningwaarde te stimuleren.
Dit artikel analyseert de specifieke isolatiekenmerken van woningen gebouwd tussen 1983 en 1991, met name gericht op het dak, de vloer en de gevel. Daarnaast worden de technische mogelijkheden voor na-isolatie besproken, inclusief de toe te passen materialen en de noodzaak van professionele inspectie.
Dakisolatie: Het Grootste Verliespunt
Voor woningen uit de jaren 80 is het dak vaak het onderdeel met het grootste potentieel voor energiebesparing. Hoewel daken in deze periode vaak al matig geïsoleerd zijn, voldoet de bestaande isolatie niet meer aan de moderne normen.
De Staat van Isolatie in Jaren 80 Daken
Bij veel woningen uit de bouwperiode 1983-1991 is het dakbeschot reeds iets geïsoleerd bij de bouw. Echter, de kwaliteit hiervan is vaak matig. De RC-waarde (thermische weerstand) van deze oorspronkelijke isolatie wordt vaak geschat op ongeveer 1.5, terwijl de huidige minimale eisen voor daken op een RC-waarde van 3.5 liggen. Dit betekent dat de isolatiewaarde minimaal verdubbeld moet worden om aan moderne normen te voldoen.
Verouderd isolatiemateriaal kan bovendien problemen geven. Materialen uit de jaren 80 kunnen ingezakt zijn, vochtig zijn geworden of niet meer goed aansluiten op de constructie. Dit leidt tot koudebruggen en warmteverlies. Dakisolatie wordt door experts dan ook beschouwd als de meest effectieve manier om energie te besparen in deze woningtypes.
Technische Benadering van Dakisolatie
Voor schuine daken, die veel voorkomen in deze bouwperiode, is isoleren van binnenuit de meest toegankelijke en betaalbare oplossing. Hierbij hoeft het dak aan de buitenkant niet opengebroken te worden. De isolatie wordt geplaatst tussen of onder de bestaande dakbalken.
Bij het na-isoleren van daken uit de jaren 80 wordt vaak de voorkeur gegeven aan biobased materialen zoals Isovlas. Dit materiaal is ademend en vochtregulerend, wat bijdraagt aan een gezond binnenklimaat. Als de constructie dit vereist, kunnen ook glaswol of minerale wol worden toegepast. Een essentieel onderdeel van de installatie is het aanbrengen van een dampremmende folie aan de warme zijde van het dak om vochtproblemen in de constructie te voorkomen.
Indien de woning nog niet geïsoleerd is, levert het na-isoleren van het dak direct lagere energiekosten op. Ook kan het dak van binnenuit goed nageïsoleerd worden als er al isolatie aanwezig is. Mocht de zolder als leefruimte (slaapkamer of kantoor) gebruikt worden, dan is het vaak wenselijk de isolatie opnieuw en volledig aan te pakken, inclusief afwerking.
Spouwmuurisolatie: Verbetering van Bestaande Maatregelen
De spouwmuurisolatie in woningen gebouwd tussen 1983 en 1991 is vaak al aangebracht, maar de kwaliteit ervan is meestal aan verbetering toe.
Kwaliteit en Isolatiewaarden
In de jaren 80 werden lagere eisen gesteld aan spouwisolatie dan vandaag de dag. Veel woningen hebben destijds spouwmuurisolatie gekregen, maar deze is vaak van matige kwaliteit. De isolatiewaarde kan verhoogd worden door bij te isoleren of door de oude isolatie te verwijderen en geheel nieuwe isolatie aan te brengen. De keuze voor een specifieke methode hangt af van het soort materiaal dat reeds in de spouw aanwezig is.
Mogelijkheden voor Na-Isolatie
Voor woningen waarbij de spouwmuur al geïsoleerd is, kan "na-na-isolatie" een goede oplossing zijn. Hiermee wordt de isolatiewaarde van de woning verhoogd. Echter, dit is een specialistische klus die uitgevoerd moet worden door een erkend isolatiebedrijf. Zij kunnen inschatten of bij-isolatie mogelijk is of dat het oude materiaal verwijderd dient te worden.
Vloerisolatie: Comfort en Rendement
Ook vloerisolatie is in de periode 1983-1991 vaak standaard toegepast, maar wederom geldt dat de kwaliteit vaak onvoldoende is voor de huidige maatstaven.
Kenmerken van Jaren 80 Vloeren
Woningen uit deze periode hebben vaak een redelijk geïsoleerde betonnen vloer. De RC-waarde van de vloerisolatie uit die tijd wordt vaak geschat op 1.5 tot 2.5. Hoewel dit enige isolatie biedt, is er zeker ruimte voor verbetering. Een geïsoleerde vloer zorgt voor een stijging van de vloertemperatuur met circa twee tot vier graden Celsius, wat het wooncomfort aanzienlijk verhoogt.
Technieken voor Vloerisolatie
Een effectieve methode om de vloerisolatie te verbeteren, is het aanbrengen van een extra PUR-laag. Een andere veelgebruikte techniek, mits de kruipruimte voldoende diepte heeft, is het bespuiten van de onderkant van de vloer met PU-schuim. Hierbij wordt een gesloten PU-schuim gebruikt, specifiek om vochtproblemen in de kruipruimte te voorkomen. Een laag van minstens 9 centimeter zorgt ervoor dat de kou in de kruipruimte blijft en de warmte in de woning wordt vastgehouden.
Energieprestaties en Verduurzaming
Naast het isoleren van losse onderdelen, is het belangrijk om de totale energieprestatie van een jaren 80 woning te bekijken.
Huidige Standaarden en Labels
Woningen uit de periode 1983-1991 zijn vaak voorzien van mechanische ventilatie en een HR-combiketel. Echter, de isolatie van gevel (RC = 1,3 tot 2,0 m2K/W) en vloer (RC = 1,3 m2K/W) is vaak net voldoende voor een energielabel C, terwijl de huidige ambitie vaak ligt bij label B of hoger. Om het energielabel te verbeteren, is vaak extra isolatie nodig, zoals spouwmuurisolatie (extra), dakisolatie aan de binnenzijde (extra) en het vervangen van glas door HR++ beglazing.
Stappenplan voor Verduurzaming
Een volledige verduurzaming van een jaren 80 woning kan in fasen worden uitgevoerd. Na het optimaliseren van de isolatie (stap 1), kan worden overwogen om over te stappen op een hybride systeem. Dit houdt in dat het gasverbruik van de HR-ketel sterk wordt verlaagd door bijvoorbeeld een hybride warmtepomp. Ook kan worden gedacht aan het installeren van een vraaggestuurde ventilatie-unit en Laag Temperatuur Verwarming (stap 3). Als de woning goed geïsoleerd is (energielabel B of hoger), is het mogelijk om helemaal van het gas af te gaan, mits ventilatieverlies beperkt wordt en de woning voldoende verwarmd kan worden met lage temperatuur systemen.
Conclusie
Woningen gebouwd tussen 1983 en 1991 beschikken over basisisolatie, maar deze voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Dakisolatie is vaak het meest effectief om aan te pakken, gevolgd door het verbeteren van vloerisolatie en spouwmuurisolatie. De bestaande isolatiewaarden (RC-waarden rond 1.5) zijn ongeveer de helft van de huidige norm (RC 3.5). Het na-isoleren van deze woningen levert direct een hoger wooncomfort op (warmere vloeren, minder tocht) en aanzienlijke energiebesparing. Gezien de complexiteit van materialen en technieken, zoals het toepassen van Isovlas of PU-schuim en het voorkomen van vochtproblemen, is het raadzaam een inspectie door een erkend isolatiebedrijf uit te laten voeren om de beste aanpak per woning te bepalen.