Inleiding
De bouw van 's werelds grootste overdekte mangrove in Burgers' Zoo te Arnhem presenteert een fascinerend case study voor professionals in de bouw- en renovatiesector. Dit project, gevestigd in een immense hal van ongeveer 3.000 m², stond voor unieke bouwkundige uitdagingen. De centrale vraag betrof het creëren van een stabiel binnenklimaat voor zowel exotische flora en fauna als voor de noodzakelijke afwerking en schilderwerkzaamheden, binnen een constructie die de immense krachten van een waterbassin met een volume van 1 miljoen liter moest weerstaan. Dit artikel analyseert de technische aspecten van de staalconstructie, de extreem hoge luchtvochtigheid en de specifieke verftechnieken die noodzakelijk waren om dit project te realiseren.
De Bouwkundige Uitdaging: Staal en Ruimte
Bij de ontwikkeling van de mangrovehal werd een zorgvuldige afweging gemaakt tussen het maximaliseren van de bruikbare oppervlakte voor het eco-display en het beheersen van de bouwkosten door een optimaal volume te realiseren met een minimale gevel- en dakoppervlakte.
Stalen Koepelconstructie
De overkapping van de mangrove wordt verzorgd door een stalen koepelconstructie met een overspanning van 60 meter. Deze keuze voor staal was essentieel om de benodigde grote vrije overspanning te realiseren zonder ondersteunende kolommen die de bezoekerservaring en het ecologisch systeem zouden belemmeren.
Waterpartijen en Gewichtsbelasting
De constructie moet bestand zijn tegen aanzienlijke statische belastingen. Het zeekoeien-bassin heeft een volume van 100 m³, terwijl het totale bassin voor de Caribische zeekoeien 1 miljoen liter water bevat. De vloer- en funderingsconstructies dienen deze gewichten te dragen, evenals de dynamische belastingen van de watermassa bij eb en vloed bewegingen. De route voor bezoekers verloopt over een stalen brug en een vlonder, wat specifieke eisen stelt aan de draagkracht en corrosiebestendigheid van de gebruikte materialen.
Het Klimaat: Extreme Omstandigheden voor Materialen
Een van de meest veeleisende aspecten van dit project was het klimaat binnen de hal. Om het tropische ecosysteem van Belize na te bootsen, werden condities gecreëerd die extreem belastend zijn voor bouwmaterialen en afwerklagen.
Hoge Temperatuur en Luchtvochtigheid
De temperatuur loopt op zonnige dagen op tot boven de 30°C, met een luchtvochtigheid van ongeveer 70%. Deze omstandigheden zijn "spannend" voor schilderwerk. Hoge vochtigheid beïnvloedt de droogtijd van verven en kan leiden tot condensatieproblemen, terwijl hoge temperaturen de verwerkingstijd kunnen verkorten en de hechting kunnen beïnvloeden.
Het Belang van Dampopen Materialen
In een omgeving met zoveel vocht is het cruciaal dat materialen "damp-open" zijn. Materialen die vocht opsluiten zonder het af te voeren, zouden kunnen leiden tot houtrot in de decoratieve elementen of schimmelvorming op de muren. De keuze voor specifieke coating systemen was derhalve niet alleen esthetisch, maar vooral functioneel noodzakelijk om de constructieve duurzaamheid te garanderen.
Schilderwerk en Oppervlaktebehandeling: Een Specialistische Aanpak
Voor het decoratieve schilderwerk en de bescherming van de materialen werd gekozen voor producten van Wijzonol. De keuze werd ingegeven door duurzaamheidsoverwegingen en de specifieke technische eisen van het project.
De Verftechnische Specificaties
De schilders van Mulder-Hop uit Doetinchem voerden het beits-, impregneer- en latexwerk uit. De volgende producten werden toegepast om het extreem klimaat het hoofd te bieden:
- Wijzonol AQUA Systeemverf: Gekozen vanwege de goede vochtregulering en hoge elasticiteit. Elasticiteit is essentieel in een omgeving waar materialen uitzetten en krimpen door temperatuur- en vochtwisselingen.
- Wijzoplex Gevelcoat: Toegepast voor het matte oppervlak dat waterafstotend en zeer damp-open is. Dit voorkomt dat water de constructie binnendringt, maar laat het materiaal wel "ademen".
- Wijzodur Blank AQ Mat: Gebruikt als afwerking voor houten delen die ingekleurd moesten worden.
- Wijzonol AQUA Kleurbeits, Gevelimpregneer, kleurloze hechtgrond en AQUA Hechtprimer: Deze materialen zorgen voor de juiste hechting en bescherming van de ondergrond voordat de eindlaag wordt aangebracht.
Decoratieve Elementen
Naast de functionele coating werd er ook aandacht besteed aan de esthetiek. Madelief van Wissen was verantwoordelijk voor het decoratieve schilderwerk, inclusief een grote veranda met kleurrijke decorhuisjes in karakteristieke Belize kleuren (geel en blauw). De samenwerking tussen decoratieve schilders en gespecialiseerde schilders was hierbij essentieel.
Duurzaamheid en Samenwerking
De materiaalkeuze werd mede bepaald door de visie op duurzaamheid. Burgers' Zoo en Koninklijke Van Wijhe Verf (Wijzonol) delen een visie als familiebedrijven met een lange historie. De focus lag op het gebruik van verven die bijdragen aan een lager gebruik van fossiele grondstoffen en het toepassen van herwinbare grondstoffen. Dit sluit aan bij de bredere missie van de dierentuin rondom natuurbescherming, niet alleen in de mangrove in Belize (waarvoor rangers illegale houtkap bestrijden), maar ook in de bouw van het park in Arnhem.
Conclusie
De bouw van de overdekte mangrove in Burgers' Zoo demonstreert hoe gespecialiseerde bouwtechniek en materialenleer samenkomen in complexe projecten. De realisatie van een 60 meter stalen koepel over een hal van 3.000 m², belast met 1 miljoen liter water, vereist een zorgvuldige constructieve afweging. Echter, het specifieke klimaat van 30°C en 70% luchtvochtigheid stelt nog strengere eisen aan de oppervlaktebehandeling. Door de inzet van damp-open, elastische en waterafstotende coatings (zoals Wijzonol AQUA Systeemverf en Wijzoplex Gevelcoat) is het mogelijk geweest zowel de constructieve integriteit als de esthetische kwaliteit te waarborgen. Dit project biedt een waardevol inzicht in de noodzaak van klimaatbestendige materialen bij de realisatie van complexe binnenmilieus.