Inleiding
In de context van wonen en bouwen is het begrip 'isolatie' tweeledig. Waar de bouwkunde zich richt op thermische en geluidsisolatie van gebouwen, handelt de volksgezondheid over de isolatie van personen om de verspreiding van infectieziekten te voorkomen. Gezien de huidige stand van zaken met betrekking tot het coronavirus (COVID-19) en andere besmettelijke aandoeningen, is het essentieel om de maatregelen rondom isolatie en contactbeperking in de thuissituatie te begrijpen.
Deze artikelreeks bespreekt de richtlijnen voor infectiepreventie thuis, de duur van isolatieperioden, en de impact van deze maatregelen op de woonsituatie. Hoewel de focus van dit portaal ligt op vastgoed en renovatie, is kennis van volksgezondheidsmaatregelen cruciaal voor het veilig bewonen en onderhouden van woningen, vooral in situaties waarin bewoners te maken krijgen met besmettingen.
Definities en Soorten Isolatie
Om de juiste maatregelen te treffen, is het belangrijk de terminologie correct te interpreteren. In de volksgezondheid onderscheiden we verschillende situaties:
- Isolatie: Dit betreft personen die daadwerkelijk besmet zijn en ziekteverschijnselen vertonen. Het doel is het voorkomen van verdere verspreiding naar anderen.
- Quarantaine (Contactisolatie): Dit betreft personen die een hoogrisico-contact hebben gehad met een besmet persoon, maar (nog) niet ziek zijn of geen symptomen vertonen.
- Dragerschap: Een situatie waarin het virus wel is aangetoond, maar de persoon geen symptomen heeft en klinisch gezien geen actieve infectie vertoont.
Voor specifieke infectieziekten zoals MERS (Middle East Respiratory Syndrome) worden strikte definities gehanteerd. Een nauw contact zonder symptomen van een MERS-patiënt dient in Nederland te blijven, maar hoeft geen isolatiemaatregelen te treffen, mits er geen klachten ontstaan. Deze maatregelen gelden standaard tot 14 dagen na het laatste contact (Source [1]).
Voor het coronavirus (COVID-19) zijn de richtlijnen in de loop der tijd versoepeld. Per 10 maart 2023 verviel de verplichting tot isolatie bij een positieve test. Dit beleidsmatige verschuiving is ingegeven door het feit dat de Omikron-varianten minder ziekmakend zijn en de weerbaarheid van de bevolking (door vaccinatie of eerdere besmetting) is toegenomen (Source [2]).
De Duur van Isolatie in de Thuisomgeving
Hoewel wettelijke verplichtingen zijn vervallen, blijft het advies om maatregelen te nemen om kwetsbare groepen te beschermen. De vraag "hoe lang moet je binnen blijven bij corona?" is afhankelijk van diverse factoren.
Officiële Richtlijnen en Aanbevelingen
Voorheen hielden de richtlijnen strikte termijnen aan. Onderzoek toonde aan dat een persoon met COVID-19 niet meer geïsoleerd hoefde te worden na 24 uur volledig symptoomvrij te zijn, en tenminste 7 dagen na de eerste ziektedag. Later werd dit ingekort tot 5 dagen isolatie, mits men 24 uur klachtenvrij was (Source [5]).
Tegenwoordig luidt het algemene advies om minimaal 5 dagen binnen te blijven vanaf het moment dat de eerste symptomen zich voordoen of vanaf de positieve testdatum. Na deze periode kan, indien er geen koorts meer is en de persoon zich beter voelt, voorzichtig contact met de buitenwereld worden gezocht (Source [3]).
De onderbouwing voor deze termijnen is gebaseerd op wetenschappelijke literatuur betreffende de besmettelijkheidsperiode. Studies hebben uitgewezen dat de viral load (virale lading) en de aanwezigheid van cultiveerbaar virus (dus infectieus vermogen) correleren met de duur van de symptomen en de Ct-waarden van PCR-tests (Source [5]). Echter, het is belangrijk op te merken dat deze data voornamelijk betrekking hebben op volwassenen; voor kinderen is de data soms schaars.
Factoren die de Duur Beïnvloeden
De duur van de isolatie hangt af van: 1. Ernst van de symptomen: Bij ernstige symptomen kan de besmettelijkheid langer aanhouden. 2. Immuunstatus: Immungecompromitteerde patiënten kunnen langer virus uitscheiden. Voor hen zijn specifieke aanbevelingen opgesteld (Source [5]). 3. Type virusvariant: Verschillende varianten hebben verschillende replicatiesnelheden.
Maatregelen in de Woning: Praktische Uitvoering
Wanneer een bewoner besmet is of in quarantaine moet, heeft dit gevolgen voor het functioneren van de woning. In de ziekenhuizen zijn specifieke protocollen ontwikkeld die ook als leidraad kunnen dienen voor de thuissituatie, met name voor zorgverleners die thuiszorg verlenen.
Contactisolatie in de Zorg en Thuis
In ziekenhuizen wordt bij het instellen van contactisolatie duidelijk gecommuniceerd over: * De reden en duur van de isolatie. * Maatregelen voor zorgmedewerkers (zoals het dragen van handschoenen en schorten). * Maatregelen voor bezoekers.
Interessant voor de thuissituatie is dat in ziekenhuizen bezoekers vaak gewoon worden toegelaten bij patiënten in contactisolatie, mits zij zelf geen klachten hebben. Kinderen jonger dan 12 jaar mogen vaak alleen na overleg met de arts (Source [4]).
In de thuissituatie zijn de maatregelen vaak minder strikt dan in het ziekenhuis, maar de principes van hygiëne en contactbeperking blijven gelden. Na ontslag uit het ziekenhuis zijn isolatiemaatregelen in de thuissituatie vaak niet meer nodig, tenzij er sprake is van verpleeghuisopname of thuiszorg. In dat geval worden de betrokken instanties geïnformeerd over de benodigde maatregelen (Source [4]).
Hygiëne en Ventilatie
Hoewel de bronnen geen specifieke bouwkundige aanbevelingen doen voor de thuissituatie, is het vanuit infectiepreventie oogpunt logisch dat goede ventilatie en hygiëne in de woning cruciaal zijn. In de context van MERS-dragerschap worden algemene infectiepreventie maatregelen geadviseerd, zoals handhygiëne (Source [1]).
In de zorgomgeving (en impliciet in de thuisomgeving voor zorgverleners) wordt onderscheid gemaakt tussen: * Eilandverpleging: Patiënten met verschillende isolatie-indicaties liggen in één ruimte, waarbij persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) per patiënt strikt persoonsgebonden worden ingezet. Algemene voorzorgsmaatregelen zoals handhygiëne zijn essentieel (Source [6]). * Maskers: Het gebruik van FFP-masks (Filtering Facepiece Particles) wordt genoemd in de context van ademhalingsbescherming. FFP2 of FFP3 maskers filteren de ingeademde lucht van micro-organismen (Source [6]).
Conclusie
De huidige inzichten rondom isolatie en contactbeperking zijn sterk afhankelijk van de specifieke infectieziekte en de algemene volksgezondheidssituatie. Voor het coronavirus zijn de wettelijke verplichtingen vervallen, maar het advies om bij klachten binnen te blijven en kwetsbare personen te beschermen blijft bestaan. Een periode van minimaal 5 dagen bij het ontstaan van symptomen is een gangbare richtlijn.
Voor de bouwsector en woningeigenaren is het belangrijk om zich bewust te zijn van de impact van isolatie op de woning. Denk hierbij aan de aanpassingen die nodig zijn voor thuiszorg, het belang van goede ventilatie en het scheiden van ruimtes bij besmettingen. Hoewel de bronnen voornamelijk medische richtlijnen beschrijven, impliceren ze dat een functionele en hygiënische woonomgeving essentieel is voor een effectieve isolatieperiode. Het volgen van de actuele richtlijnen van het RIVM en de LCI (Landelijk Coördinatiecentrum Infectieziekten) blijft te allen tijde de meest betrouwbare weg.