Inleiding
Een belangrijk aspect van de bedrijfsvoering in sectoren zoals de voedingsindustrie, de farmacie en de logistiek is het functioneren van koel- en vriescellen. Vooral bij oudere installaties is de energie-efficiëntie vaak een punt van zorg. De isolatie van een koel- of vriescel is bepalend voor het energieverbruik; een optimale isolatielaag voorkomt warmteverlies en reduceert de belasting op de koelinstallatie. De beschikbare bronnen bieden inzicht in de noodzaak van isolatie bij bestaande, slecht geïsoleerde cellen, de benodigde technische specificaties en de mogelijke besparingen. Dit artikel analyseert deze gegevens om een overzicht te geven van de maatregelen die genomen kunnen worden om de prestaties van oudere koel- en vriescellen te verbeteren.
De Impact van Isolatie op Energieverbruik
De isolatie van een koel- of vriescel vormt de basis voor een efficiënt energiesysteem. Volgens de bronnen wordt het energieverbruik van een dergelijke cel voor een belangrijk deel bepaald door de kwaliteit en dikte van de isolatielaag. Er geldt een duidelijke relatie tussen de dikte van de isolatie en het energieverlies: wanneer de isolatielaag twee keer zo dik wordt, neemt het energieverlies met de helft af.
Bij oudere koel- en vriesinstallaties is de isolatie vaak onvoldoende. Bron 2 stelt dat er sprake is van een niet of onvoldoende geïsoleerde koelcel als de isolatiedikte ten hoogste 15 millimeter is, wat overeenkomt met een Rd-waarde van 0,5 m²K/W of lager. Dit is aanzienlijk minder dan de huidige normen. De noodzaak van verbetering wordt verder ondersteund door de vergelijking van temperatuurverschillen. Bij een vriescel bedraagt het verschil tussen de binnentemperatuur (-18 °C) en de omgeving (21 °C) 39 °C. Bij een koelcel is dit verschil 17 °C (tussen 4 °C en 21 °C). Ter vergelijking: in een woning is het gemiddelde temperatuurverschil in het stookseizoen ongeveer 14 °C. Gezien het aanzienlijke temperatuurverschil in koel- en vriescellen is een hoogwaardige isolatieschil essentieel om energieverlies te minimaliseren.
Technische Specificaties en Isolatiematerialen
Voor het na-isoleren van bestaande koel- en vriescellen gelden specifieke technische eisen. Het doel is het bereiken van een betere thermische weerstand. De bronnen geven aan dat isolatiemateriaal moet worden toegepast met een Rd-waarde van ten minste 6,0 m²K/W. Het aanbrengen van deze isolatie kan op twee manieren: binnen de bestaande cel of aan de buitenzijde. In bestaande situaties is het vaak noodzakelijk om extra isolatiemateriaal toe te voegen, aangezien het slopen van de bestaande constructie vaak te kostbaar is.
Een kritische factor bij het isoleren van koelcellen is de dampdichtheid. Vocht mag niet in de isolatieschil trekken, omdat dit de isolerende werking teniet doet en kan leiden tot constructieve schade zoals corrosie. Daarom moet het materiaal dampdicht zijn afgewerkt. Bron 5 benadrukt het belang van koudebrugvrije en dampdichte isolatieverbindingen, met name bij vloer-, wand-, plafond- en dakverbindingen. Een incorrecte aansluiting kan resulteren in ijsvorming binnen de cel, wat wijst op ernstige koudebruggen.
Verschillende materialen worden genoemd: 1. PUR (Polyurethaan): Dit wordt vaak genoemd als de eenvoudigste oplossing voor het isoleren van installaties. Er kan echter sprake zijn van milieubelasting. De bronnen adviseren om te kiezen voor PUR met HFO’s of water als blaasmiddel en HFK’s te vermijden, aangezien HFK's zeer milieubelastend zijn. Stimular (Bron 1) raadt gespoten PUR af als het niet correct wordt aangebracht, omdat dit langere tijd ongezonde stoffen kan vrijgeven. 2. Isolatieplaten: Voor specifieke toepassingen, zoals in de voedingsindustrie of farmaceutische sector, worden hoogkwalitatieve isolatieplaten genoemd. Ravago Building Solutions (Bron 3) noemt Ravatherm XPS-isolatieplaten, die garant staan voor constante kwaliteit en sterke producteigenschappen, zelfs in vochtige omgevingen of bij zware belasting. 3. Koelcelpanelen: Naast ruwe isolatiemateriaal is het ook mogelijk om materiaal te gebruiken dat voorzien is van een afwerkplaat, oftewel koelcel panelen.
Uitvoering en Professionele Installatie
Hoewel het isoleren van een bestaande cel technisch mogelijk is, is de uitvoering complex. Bron 1 stelt dat in bestaande situaties de plaatsing zorgvuldig moet gebeuren door een professionele installateur, vanwege hygiëne en het voorkomen van condensvorming. Ook Bron 2 onderstreept dat het belangrijk is dat de isolatie goed en zonder onderbrekingen wordt aangebracht om condensvorming en het gevaar op corrosie te voorkomen.
Bron 5 beschrijft de expertise die nodig is voor het 'oude' traditionele isoleren met tempex platen en benadrukt dat kennis van isolatie-technische aansluitingen essentieel is. Bedrijven zoals Isosell (Bron 4) bieden diensten aan waarbij een ervaren montageteam zorgt voor correcte plaatsing, wat de betrouwbaarheid van het systeem waarborgt. Daarnaast is het van belang om warmtelekken op te sporen met infraroodopnamen, zodat specifieke lekken (zoals gaten voor doorvoeringen) gericht kunnen worden gerepareerd.
Energiebesparing en Milieuaspecten
De investering in isolatie leidt tot aanzienlijke energiebesparingen. Bron 1 vermeldt een specifiek voorbeeld: bij een koelcel van 40 m², waarbij de Rd-waarde wordt verhoogd van 0,5 naar 6,0 m²K/W, bespaart men jaarlijks 4.300 kWh (bron: EML 2023). Dit illustreert de potentie van na-isolatie bij oudere installaties die slecht geïsoleerd zijn.
Naast energiebesparing spelen milieuoverwegingen een rol. De keuze voor het juiste isolatiemateriaal is hierbij doorslaggevend. Het vermijden van schadelijke blaasmiddelen in PUR is een aanbeveling uit de bronnen. Hoewel de financiële aspecten per situatie verschillen (afhankelijk van grootte en type cel), is de algemene tendens dat de terugverdientijd gunstig is, zeker gezien het continue gebruik van koelcellen.
Onderhoud en Beheer
Het isolatiesysteem van een koelcel vereist periodiek onderhoud. Bron 2 adviseert om regelmatig de isolatie te controleren op beschadigingen en vochtproblemen volgens de leveranciersvoorschriften. Beschadigde isolatie vermindert de werking en vergroot het risico op corrosie. Preventieve onderhoudsinspecties, zoals genoemd in Bron 5, kunnen obstakels vroegtijdig aan het licht brengen. Dit zorgt niet alleen voor een veilige werkomgeving (ARBO), maar voorkomt ook kwaliteitsverlies van producten en problemen tijdens audits met betrekking tot voedselveiligheid.
Conclusie
Het isoleren van oudere koel- en vriescellen is een technisch ingrijpende maar zeer effectieve maatregel om het energieverbruik te reduceren en de kwaliteit van de opslag te waarborgen. De bronnen benadrukken dat een Rd-waarde van ten minste 6,0 m²K/W het streefgetal is, aanzienlijk hoger dan de dikte van 15 mm (Rd 0,5) die vaak bij oude installaties wordt aangetroffen. Succesvolle implementatie vereist niet alleen het juiste materiaal (dampdicht en met milieuvriendelijke eigenschappen), maar ook professionele installatie om koudebruggen en condensatie te voorkomen. Door investeringen in hoogwaardige isolatie en regelmatig onderhoud kunnen bedrijven een significante verlaging van het elektriciteitsverbruik realiseren en voldoen ze aan moderne eisen voor hygiëne en duurzaamheid.