Inleiding
Isolatieverpleging in een ziekenhuisomgeving, met name op een kinderafdeling, roept vaak veel vragen en zorgen op bij ouders en verzorgers. Het doel van isolatie is het voorkomen van de verspreiding van infecties, hetzij omdat het kind een besmettelijke bacterie of virus bij zich draagt (bronisolatie), hetzij omdat het kind zelf een verlaagde weerstand heeft en extra beschermd moet worden tegen infecties van buitenaf (beschermende isolatie). De maatregelen die hierbij worden getroffen, hebben een aanzienlijke impact op het dagelijks leven van het kind en de nabije omgeving. Hoewel de specifieke procedures per ziekenhuis en per situatie kunnen variëren, zijn er algemene principes en maatregelen die vrijwel overal gelden. Deze artikelreeks biedt een gedetailleerd overzicht van wat isolatieverpleging inhoudt, de praktische implicaties voor het kind en het gezin, en de richtlijnen rondom bezoek en hygiëne, gebaseerd op de beschikbare medische informatiefolders van diverse Nederlandse ziekenhuizen.
Wat is isolatieverpleging?
Isolatieverpleging is een verzameling van extra maatregelen die genomen worden om te voorkomen dat een infectieziekte zich verder verspreidt. De centrale gedachte is het "apart van anderen" plaatsen van de patiënt. In de context van een kinderafdeling betekent dit dat het kind wordt opgenomen in een speciaal daarvoor ingerichte kamer. De reden voor deze maatregel kan tweeledig zijn, zoals beschreven in de informatiefolder van het Bravis ziekenhuis.
Ten eerste kan het kind een besmettelijke bacterie of virus bij zich dragen. In dit geval dient de isolatie als bronisolatie om andere patiënten en ziekenhuismedewerkers te beschermen tegen besmetting. Ten tweede kan het kind weinig of geen weerstand hebben, waardoor het extra bevattelijk is voor besmettelijke ziekten. Hier is sprake van beschermende isolatie, waarbij de maatregelen erop gericht zijn het kind te beschermen tegen ziekteverwekkers van buitenaf. De folder van Maasziekenhuis Pantein benadrukt dat uw kind is opgenomen met een (verdenking op een) infectie die overgedragen kan worden door (in)direct contact of door de lucht. De isolatie is erop gericht besmetting van andere kinderen, medewerkers en bezoekers te voorkomen.
De mate van isolatie en de specifieke maatregelen kunnen variëren. Dit is afhankelijk van de aard van de infectie en de mate van besmettelijkheid. In de meeste gevallen wordt het kind opgenomen op een éénpersoonskamer. Sommige kamers zijn voorzien van een zogenaamde sluis, een tussengebied tussen de gang en de kamer, om verspreiding via de gang te minimaliseren. De exacte maatregelen die personeel en bezoek moeten nemen, worden aangegeven op een isolatiekaart die op de deur van de kamer wordt geplakt. Deze kaart maakt vaak gebruik van pictogrammen om de regels visueel duidelijk te maken.
De impact op het kind en de kameromgeving
Voor een kind dat in isolatie verblijft, betekent dit een aanzienlijke beperking van zijn of haar bewegingsvrijheid. Een van de meest concrete gevolgen is dat het kind de kamer niet mag verlaten, tenzij dit strikt noodzakelijk is voor medische onderzoeken of een operatie. Dit betekent ook dat het kind niet naar de speelkamer kan gaan, wat voor veel kinderen een belangrijke ontspanning is tijdens een ziekenhuisopname.
De folder van het Anna Ziekenhuis beschrijft dat het verblijf in een isolatiekamer inhoudt dat het kind de kamer niet verlaat. Als het toch noodzakelijk is voor onderzoek of operatie, worden er maatregelen getroffen. De deuren naar de eventuele sluis en gang mogen niet openstaan. Bij beschermende isolatie kunnen de maatregelen enigszins afwijken, afhankelijk van de specifieke situatie.
De kamer zelf is de leefomgeving voor de duur van de opname. Ouders wordt vaak de gelegenheid geboden om bij het kind te blijven slapen, een praktijk die bekend staat als "rooming-in". Dit kan een geruststellende factor zijn voor het kind. Wel is het van belang dat ook de ouder zich strikt houdt aan de geldende isolatiemaatregelen. Het personeel zal hierover informeren. In de folder van Catharina Ziekenhuis wordt vermeld dat ouders dag en nacht bij hun kind op de kamer mogen blijven. Wanneer het kind besmet is, kan de ouder ook drager worden van het virus of de bacterie en zelf ziek worden. De ziekenhuizen beschouwen de ouder daarom tijdens de besmettelijke periode van het kind ook als mogelijk besmettelijk.
Hygiënemaatregelen en protocol voor bezoek
Hygiëne is het fundament van isolatieverpleging. De verspreiding van ziekteverwekkers wordt voorkomen door een strikt protocol te volgen. Dit protocol is gericht op zowel het ziekenhuispersoneel als op bezoekers, inclusief de ouders.
Voor het verlaten van de isolatiekamer is handhygiëne cruciaal. De folder van Maasziekenhuis Pantein schrijft voor dat wanneer een kind in een sluiskamer verblijft, de ouder altijd de sluisingang gebruikt. Voordat de kamer wordt verlaten, moeten de handen worden gedesinfecteerd met handalcohol. Ook het personeel treft vergaande voorzorgsmaatregelen. Bij het betreden van de kamer trekken verpleegkundigen, artsen en andere hulpverleners beschermende kleding aan, zoals een schort en handschoenen, en soms een beschermend mondneusmasker. Dit om te voorkomen dat de besmetting wordt overgedragen op andere patiënten, die door hun eigen ziekte dikwijls extra vatbaar zijn voor infecties. Bij het verlaten van de kamer worden deze beschermingsmiddelen weer afgelegd en de handen gedesinfecteerd.
Bezoek is een gevoelig punt. De algemene regel is dat broertjes, zusjes en andere kinderen in principe op bezoek mogen komen. Echter, er wordt door Maasziekenhuis Pantein nadrukkelijk gevraagd om hen niet op de gang of in de speelkamer te laten spelen. De reden is dat kinderen, vooral kleine kinderen, zich vaak niet aan de isolatiemaatregelen kunnen houden. Het is raadzaam om hierover te overleggen met de verpleegkundige of het verstandig is om kinderen op bezoek te laten komen.
Daarnaast geldt er een protocol voor bezoekers die meerdere patiënten willen bezoeken. Indien u, naast uw geïsoleerde kind, ook andere patiënten wilt bezoeken, dient u eerst bij deze andere patiënten op bezoek te gaan voordat u naar uw kind komt. Vanwege het risico op besmetting wordt u verzocht om, na het bezoek aan uw kind, het ziekenhuis zo snel mogelijk te verlaten.
Medische en praktische afhandeling
De duur van de isolatie is afhankelijk van de aard van de infectie en het medisch verloop. In het geval van een besmetting met COVID-19, zoals beschreven in de bron van BabyHelp, duurt de isolatie maximaal 10 dagen, gerekend vanaf de datum dat de klachten zijn begonnen. Een eerdere beëindiging van de isolatie is mogelijk onder strikte voorwaarden: de patiënt moet ten minste 24 uur klachtenvrij zijn (geen koorts, hoesten, keelpijn of neusverkouden) en het moet minimaal 5 dagen geleden zijn dat de klachten begonnen.
Voor andere infecties kunnen de protocollen verschillen. De isolatiekaart op de deur geeft aan welke maatregelen van toepassing zijn. De verpleegkundige is de centrale informatiebron voor de specifieke situatie. Bij vragen kan de ouder op de bel drukken, waarna een verpleegkundige zo snel mogelijk ter plaatse komt.
Zodra het kind niet meer geïsoleerd verpleegd hoeft te worden, worden alle maatregelen opgeheven. Het kind kan dan, afhankelijk van de situatie, verhuizen naar een andere kamer en weer gebruikmaken van de speelkamer. De overgang van isolatie naar een open verpleging is een belangrijk moment voor het kind en de ouders.
Conclusie
Isolatieverpleging op de kinderafdeling is een medische noodzaak om de verspreiding van infecties te voorkomen en kwetsbare patiënten te beschermen. Hoewel de maatregelen ingrijpend zijn voor het dagelijks leven van het kind en de ouders, zijn ze essentieel voor de veiligheid binnen het ziekenhuis. De kern van de isolatie bestaat uit het verblijf op een éénpersoonskamer, het beperken van bewegingsvrijheid (geen bezoek aan speelkamers), en het strikt volgen van hygiëneprotocollen door bezoekers en zorgverleners. Ouders spelen een cruciale rol in dit proces, zowel door hun aanwezigheid ("rooming-in") als door het naleven van de hygiëneregels. Door nauwgezet de instructies van het ziekenhuispersoneel en de isolatiekaart op de deur te volgen, kan een veilige omgeving worden gecreëerd voor het geïsoleerde kind en andere patiënten.