Inleiding
In de moderne bouw- en renovatiesector is energie-efficiëntie een centrale pijler geworden. Het streven naar lagere energiekosten en een verhoogd wooncomfort heeft de vraag naar hoogwaardige isolatiematerialen sterk doen toenemen. Een materiaal dat hierin prominent aanwezig is, is PIR isolatie. PIR, wat staat voor polyisocyanuraat, is een kunststof isolatiemateriaal dat bekend staat om zijn uitzonderlijke thermische prestaties. Het materiaal wordt geproduceerd als een harde schuimplaat, vaak afgewerkt met aluminium folie, en vindt zijn toepassing in diverse delen van het gebouw, waaronder daken, muren en vloeren.
De populariteit van PIR is mede te danken aan de lage lambdawaarde, wat betekent dat het materiaal zeer effectief is in het tegenhouden van warmteoverdracht. Hierdoor is het mogelijk om met relatief dunne platen hoge isolatiewaarden te bereiken, wat ruimtebesparend werkt. Hoewel de markt voor PIR isolatie, zoals vermeld in de beschikbare data, af en toe te kampen heeft met tijdelijke tekorten door een toegenomen vraag, zoals in China, blijft het een standaardkeuze voor veel professionals.
Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de eigenschappen, isolatiewaarden en toepassingsmogelijkheden van PIR isolatie, gebaseerd op technische specificaties en praktische informatie. Het is bedoeld voor huiseigenaren, doe-het-zelvers en bouwprofessionals die op zoek zijn naar feitelijke onderbouwing voor hun isolatiekeuzes.
Wat is PIR Isolatie?
PIR isolatie is een thermohardend kunststof schuim. Het ontstaat uit een chemische reactie tussen polyolen en isocyanaten. Dit proces resulteert in een geslotencellenstructuur, wat inhoudt dat de cellen in het schuim gesloten zijn en lucht insluiten. Deze luchtinsluiting is de basis van de isolerende werking; lucht is namelijk een slechte warmtegeleider.
De structuur van PIR vertoont gelijkenissen met PUR (polyurethaan), maar kent belangrijke verschillen, met name op het gebied van brandveiligheid. PIR is over het algemeen brandveiliger dan PUR. De platen zijn aan beide zijden doorgaans voorzien van een laag aluminiumfolie. Deze folie dient niet alleen als beschermlaag, maar draagt ook bij aan de weerstand tegen warmteoverdracht door straling.
Vergelijking met andere kunststof isolatiematerialen
Naast PIR zijn er andere kunststof isolatiematerialen op de markt, zoals PUR, XPS en EPS. Het is belangrijk om de verschillen te kennen om de juiste keuze te maken.
- PIR vs. PUR: PIR isoleert beter dan PUR en is brandveiliger. PUR is vaak wel iets goedkoper in aanschaf en kan als gespoten schuim worden toegepast, wat naadloze isolatie mogelijk maakt. Echter, voor plaatmateriaal prefereert men vaak PIR vanwege de superieure prestaties.
- PIR vs. XPS: XPS (geëxtrudeerd polystreen) is ook een kunststof plaatmateriaal dat goed bestand is tegen vocht. De isolatiewaarde van XPS is echter lager dan die van PIR, en ook op het gebied van brandveiligheid wijkt XPS af.
- PIR vs. EPS: EPS (piepschuim) is een licht materiaal en relatief goedkoop. Hoewel het brandveilig en vochtbestendig is, heeft PIR een aanzienlijk betere isolatiewaarde. Dit betekent dat u met PIR dunnere lagen nodig heeft om dezelfde isolatiewaarde te bereiken.
Isolatiewaarden en Technische Specificaties
De prestaties van isolatiemateriaal worden objectief gemeten aan de hand van specifieke waarden. Voor PIR zijn de lambdawaarde (λ) en de Rd-waarde (Rd) cruciaal.
Lambdawaarde (λ)
De lambdawaarde geeft de thermische geleidbaarheid van het materiaal aan. Hoe lager deze waarde, hoe beter het materiaal isoleert. De lambdawaarde van PIR ligt tussen de 0,019 en 0,027 W/mK. Sommige bronnen specificeren een gemiddelde thermische geleidbaarheid van ongeveer 0,023 W/(m·K).
Een lage lambdawaarde betekent dat het materiaal de warmte minder goed geleidt, waardoor er minder warmte verloren gaat. Dit maakt het mogelijk om te isoleren met dunnere platen in vergelijking met materialen als steenwol of glaswol, wat vooral handig is wanneer ruimte schaars is.
Rd-waarde (Rd)
De Rd-waarde, of weerstandswaarde, meet de isolerende kracht van een specifieke dikte van het materiaal. De eenheid is m²K/W. Hoe hoger de Rd-waarde, hoe beter de isolatie.
De Rd-waarden van PIR variëren sterk op basis van de dikte van de plaat. Hieronder vindt u een overzicht van de Rd-waardes voor gangbare diktes van PIR platen (voor vloer-, gevel- en kruipruimte isolatie met aluminium afwerking):
| Dikte PIR plaat | Rd-waarde (m²K/W) |
|---|---|
| 20 mm | 0,9 |
| 30 mm | 1,35 |
| 40 mm | 1,80 |
| 50 mm | 2,25 |
| 60 mm | 2,70 |
| 70 mm | 3,15 |
| 80 mm | 3,60 |
| 90 mm | 4,05 |
| 100 mm | 4,50 |
| 110 mm | 4,95 |
| 120 mm | 5,45 |
| 130 mm | 5,85 |
| 140 mm | 6,30 |
| 150 mm | 6,75 |
| 160 mm | 7,20 |
Let op: Voor spouwplaten gelden andere Rd-waardes.
Rc-waarde (Rc)
De Rc-waarde is de totale thermische weerstand van een constructie (bijvoorbeeld een gevel of dak). Deze waarde is de som van de Rd-waardes van alle lagen in die constructie, inclusief de constructieve elementen (zoals hout, steen, gips of OSB).
Bij het berekenen van de Rc-waarde van een constructie met PIR isolatie, telt men de Rd-waarde van de PIR plaat op bij de weerstand van de constructie. Als richtlijn wordt vaak een waarde van 0,5 m²K/W opgeteld voor de constructieve laag (afhankelijk van het materiaal).
Toepassingsgebieden van PIR Isolatie
PIR isolatieplaten zijn veelzijdig inzetbaar. Door de combinatie van hoge isolatiewaarde, stevigheid en relatieve weerstand tegen vocht (mits correct verwerkt), zijn ze geschikt voor diverse bouwdelen.
Dakisolatie
Voor zowel hellende als platte daken is PIR een uitstekende keuze. De hoge isolatiewaarde zorgt ervoor dat warmte in de winter binnen blijft en in de zorgen buiten blijft. Vanwege de beperkte dikte kan het vaak worden toegepast zonder dat de dakconstructie ingrijpend moet worden aangepast.
Gevel- en Spouwmuurisolatie
Bij het isoleren van spouwmuren of buitenmuren (gevelisolatie) speelt de Rd-waarde een belangrijke rol. PIR platen kunnen hier een hoge isolatiewaarde leveren met een minimale inbouwdikte. Dit is vooral voordelig bij renovatieprojecten waar de ruimte beperkt is of waar de gevelbekleding behouden moet blijven.
Vloerisolatie
Voor vloeren, inclusief kruipruimtes, biedt PIR een duurzame oplossing. De platen zijn druksterk en kunnen goed tegen vochtige omstandigheden, mits de naden en kanten goed worden afgewerkt. Een goede vloerisolatie zorgt direct voor een aangenaam voetcomfort en lagere stookkosten.
Subsidie en Minimale Isolatiewaarden
Voor woningeigenaren die isolatie toe willen passen, is het vaak mogelijk om subsidie te ontvangen. Om in aanmerking te komen voor dergelijke subsidies, gelden er minimale isolatiewaardes. Volgens de beschikbare data zijn deze waardes:
- Vloer: 3,5 m²K/W (Rc-waarde)
- Spouwmuur: 1,1 m²K/W (Rc-waarde)
- Gevel: 3,5 m²K/W (Rc-waarde)
- Dak: 3,5 m²K/W (Rc-waarde)
Met PIR is het vaak mogelijk om deze waardes te halen met relatief dunne platen.
Praktische Overwegingen: Marktprijzen en Beschikbaarheid
De markt voor isolatiemateriaal is dynamisch. PIR isolatieplaten zijn beschikbaar in diverse diktes, zoals 60mm, 80mm en 100mm. De prijzen kunnen variëren op basis van de markt, de specifieke eigenschappen van het product (zoals de afwerking van de folie) en de afnamehoeveelheid.
Uit de marktdata blijkt dat PIR platen zowel nieuw (A-keus) als als B-keus (gebruikt of licht beschadigd) worden aangeboden. Dit biedt mogelijkheden voor projecten met een strakker budget. Zo zijn er aanbiedingen voor wandpanelen met een PIR kern (zoals een REX 100mm paneel met plastisol kleur) die voor ongeveer €25,- per m² worden aangeboden.
Hoewel de data geen specifieke prijsinformatie van 2018 bevat, wordt er melding gemaakt van een actieve markt met een groot aantal aanbiedingen (zoals 1.862 aanbiedingen in december 2025 op Marktplaats). Dit duidt op een hoge vraag en een levendige handel, zowel nieuw als gebruikt.
Veiligheid en Brandwerendheid
Een significant voordeel van PIR isolatie ten opzichte van PUR is de brandveiligheid. PIR is een thermohardend materiaal. Dit houdt in dat het onder invloed van hitte verhardt en niet smelt of druppelt, zoals thermoplastische materialen wel kunnen doen.
De geslotencellenstructuur en de toevoeging van speciale brandvertragers in de chemische samenstelling zorgen ervoor dat PIR moeilijk brandbaar is en vaak een goede brandklasse behaalt. Dit maakt het een veilige keuze voor toepassing in woningen en utiliteitsbouw waar hoge eisen worden gesteld aan de brandveiligheid.
Conclusie
PIR isolatie is een hoogwaardig isolatiemateriaal dat zich onderscheidt door een zeer lage lambdawaarde (tussen 0,019 en 0,027 W/mK). Hierdoor biedt het de mogelijkheid om met dunne platen hoge Rd-waardes te bereiken, variërend van 0,9 m²K/W voor 20mm platen tot 7,2 m²K/W voor 160mm platen. Deze efficiëntie maakt het materiaal bij uitstek geschikt voor projecten waar ruimtebesparing belangrijk is, zoals renovaties van daken, gevels en vloeren.
Naast de technische prestaties is de brandveiligheid van PIR een doorslaggevende factor. Het thermohardende karakter zorgt voor een veiligere constructie vergeleken met materialen als PUR. De beschikbaarheid van PIR, zowel nieuw als als B-keus, maakt het materiaal toegankelijk voor een breed publiek, van grote bouwprojecten tot doe-het-zelf renovaties. Hoewel de markt af en toe te kampen heeft met schommelingen in vraag en aanbod, blijft PIR een fundament in de moderne, energiezuinige bouw.