Inleiding
In Vlaanderen is energiezuinig wonen een centrale pijler van het regionale beleid, met als doelstelling tegen 2050 alle woningen energiezuinig te maken, gekenmerkt door een energielabel A of beter. Om deze ambitieuze doelstelling te bereiken, stimuleert de Vlaamse overheid energetische renovaties, zoals het isoleren van daken, muren en vloeren, via een uitgebreid stelsel van premies. Deze financiële incentives zijn cruciaal voor woningeigenaars en huurders om de hoge kosten van energiebesparende maatregelen te dragen.
Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van de isolatiesubsidies in Vlaanderen, met specifieke aandacht voor de regelingen die golden in 2019 en de geplande ontwikkelingen voor 2025 en 2026. De informatie is gebaseerd op beschikbare data over gewestelijke en lokale premies, fiscale voordelen en de voorwaarden die hieraan verbonden zijn. De focus ligt op de technische en financiële aspecten van deze regelingen, essentieel voor zowel particulieren als professionals in de bouwsector.
De Evolutie van Energiepremies: Terugblik op 2019
In 2019 was het landschap van energiepremies in Vlaanderen grotendeels geregeld via de netbeheerders, in samenwerking met de Vlaamse overheid. De premies waren gericht op het stimuleren van specifieke energiebesparende maatregelen. Hoewel de systematiek sindsdien is gewijzigd met de introductie van de 'Mijn VerbouwPremie', biedt een blik op de regelingen van 2019 inzicht in de basisprincipes en voorwaarden die vaak nog steeds relevant zijn voor de beoordeling van isolatieprojecten.
Premies via de Netbeheerder
In 2019 konden Vlaamse burgers een beroep doen op individuele premies van hun netbeheerder (destijds Eandis en Infrax). De beschikbaarheid van deze premies was vaak afhankelijk van de aansluitingsdatum van de woning op het distributienet of de datum van de bouwaanvraag. Een veelvoorkomende voorwaarde was dat de woning vóór 1 januari 2006 op het net was aangesloten of dat de bouwaanvraag uiterlijk op 31 december 2015 was ingediend.
Dak- en Zoldervloerisolatie
Voor isolatie van het dak of de zoldervloer gold een minimale thermische weerstand (Rd-waarde) van 4,5 m²K/W. De premie was afhankelijk van de uitvoerende partij. Wanneer de werken werden uitgevoerd door een gecertificeerde aannemer (STS-aannemer), bedroeg de premie € 5 per vierkante meter. Dit stimuleerde professionele plaatsing om de kwaliteit en het rendement van de isolatie te garanderen.
Muurisolatie
Muurisolatie kreeg in 2019 eveneens aanzienlijke aandacht, met verschillende premies afhankelijk van de isolatiemethode: - Spouwmuurisolatie: Voor spouwmuurisolatie uitgevoerd door een STS-aannemer was een premie van € 5 per m² beschikbaar. - Isolatie via de binnenzijde: Indien de isolatie aan de binnenzijde van de muur werd aangebracht, bedroeg de premie € 15 per m², op voorwaarde dat de werken werden uitgevoerd door een architect met controletaak of een aannemer met een certificaat van bekwaamheid of aspirant. De minimale Rd-waarde voor deze maatregel was 2 m²K/W. - Isolatie via de buitenmuur: Voor isolatie aan de buitenzijde gold een strengere norm van minimaal 3 m²K/W voor de Rd-waarde. De premiebedragen waren in 2019 niet specifiek vermeld voor deze categorie in de beschikbare data, maar de technische eisen waren duidelijker omschreven.
Fiscale en Landelijke Regelingen in 2019
Naast de directe premies via netbeheerders bestonden er in 2019 ook landelijke maatregelen. Een belangrijk voordeel was het verlaagd btw-tarief van 6% op isolatiewerken voor woningen ouder dan 10 jaar, mits uitgevoerd door een erkende aannemer. Wat betreft specifieke federale fiscale voordelen voor isolatie in 2019, waren deze grotendeels afgebouwd en overgedragen aan de gewesten, waardoor de focus in Vlaanderen lag op de gewestelijke premies.
Huidige en Toekomstige Regelingen: Mijn VerbouwPremie en Verwachtingen 2025-2026
Het premielandschap in Vlaanderen heeft een significante transformatie ondergaan. De diverse premies via netbeheerders zijn geconsolideerd in de 'Mijn VerbouwPremie', die sinds 2022 de centrale schakel vormt voor financiering van renovaties.
Mijn VerbouwPremie
De Mijn VerbouwPremie is de opvolger van eerdere premies zoals de Fluvius-isolatiepremies en de Totaalrenovatiebonus. Deze premie is toegankelijk voor zowel eigenaars als huurders en is van toepassing op woningen, appartementen en niet-residentiële gebouwen die minimaal 15 jaar oud zijn.
Toepassingsgebied
De premie dekt onder andere: - Dakisolatie - Muurisolatie - Vloerisolatie - Isolatie van HR++ of triple glas
Voorwaarden
Om in aanmerking te komen voor de Mijn VerbouwPremie, moeten de werken worden uitgevoerd door een erkende aannemer. Er is een uitzondering voor doe-het-zelf dakisolatie. Daarnaast moeten de geïnstalleerde materialen voldoen aan minimale isolatiewaarden, zoals gespecificeerd in de regeling. De exacte minimale Rd-waarden waren in de beschikbare data niet volledig uitgewerkt, maar de trend duidt op strengere normen in lijn met de EPB-regelgeving.
Verwachte Ontwikkelingen voor 2025 en 2026
Voor de komende jaren wordt een verdere aanscherping van de isolatienormen en premiestructuren verwacht, gericht op het behalen van de Vlaamse energiedoelstellingen.
Strengere EPB-eisen
De EnergiePrestatie en Binnenklimaat (EPB)-regelgeving zal in 2025 verder worden aangescherpt. Dit betekent dat isolatiewerken moeten voldoen aan hogere normen, met name strengere Rd-waarden. Naar verwachting zal dit leiden tot hogere premiebedragen voor maatregelen die deze nieuwe, strengere normen overtreffen, om de transitie naar betere isolatie te bevorderen.
Focus op Natuurvriendelijk Isoleren
De NVI-regeling (Natuurvriendelijk Isoleren) zal waarschijnlijk een prominentere rol spelen. Gemeenten zullen specifieke eisen kunnen stellen voor natuurvriendelijke isolatie, wat wijst op een verschuiving naar duurzamere en ecologisch verantwoorde materialen en methoden.
Budgettaire en Digitale Aanpassingen
Door stijgende energiekosten en inflatie bestaat de mogelijkheid dat premiebedragen worden verhoogd. Echter, er is ook een risico op vroegtijdige uitputting van budgetten, zoals gebeurde met de ISDE-subsidie in Nederland. Een andere belangrijke ontwikkeling is de digitalisering van het aanvraagproces. Het Mijn VerbouwPremie-loket zal verder worden geoptimaliseerd voor gebruiksvriendelijkheid, waardoor de administratieve last voor aanvragers vermindert.
Sloop- en Heropbouwpremie
Een specifieke regeling die relevant blijft in de context van energetische renovatie is de sloop- en heropbouwpremie. Deze premie is bedoeld voor woningen die worden gesloopt en herbouwd met een E-peil van maximaal 60 (klasse A). De premie kan indirect gelinkt zijn aan isolatie, aangezien nieuwbouwprojecten moeten voldoen aan zeer strenge isolatienormen. De aanvraag verloopt via het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) en past binnen de 'BENOveren'-strategie (Beter Renoveren).
Lokale Subsidies en Samenwerking
Naast de gewestelijke premies spelen Vlaamse gemeenten een cruciale rol in het lokale woon- en energiebeleid. Gemeenten worden gestimuleerd om een regisseursrol op te nemen, zoals vastgelegd in het Besluit Vlaamse Codex Wonen van 2021.
Kenmerken van Gemeentelijke Subsidies
Gemeentelijke subsidies hebben vaak een aanvullend karakter op de gewestelijke premies. Dit betekent dat ze kunnen worden gecombineerd met de Mijn VerbouwPremie, waardoor de totale financiële ondersteuning voor isolatiewerken toeneemt. De specifieke voorwaarden en bedragen variëren sterk per gemeente, afhankelijk van lokale budgetten en prioriteiten.
Intergemeentelijke Samenwerking
Vanaf 2026 ondersteunt de Vlaamse overheid intergemeentelijke samenwerkingsprojecten (IGS) voor woonbeleid, inclusief energiebesparing. Gemeenten kunnen subsidies aanvragen voor dergelijke projecten, wat kan leiden tot extra lokale premies of groepsaankopen voor isolatie. Subsidieaanvragen voor de periode 2026-2031 moeten uiterlijk op 30 september 2025 worden ingediend. Dit benadrukt het belang van planning en samenwerking tussen gemeenten om de isolatiegraad te verhogen.
Informatie en Advies
Voor particulieren en professionals is het essentieel om op de hoogte te blijven van lokale initiatieven. De Vlaamse overheid biedt via www.vlaanderen.be een overzicht van lokale initiatieven en contactgegevens van energieloketten. Ook de milieudienst van de gemeente kan voorzien in specifieke informatie over lokale subsidieregelingen.
Conclusie
De isolatiesubsidies in Vlaanderen ondergaan een constante evolutie om tegemoet te komen aan strengere energienormen en de economische realiteit. Van de specifieke premies via netbeheerders in 2019, met hun nadruk op minimale Rd-waarden en gecertificeerde aannemers, beweegt het systeem naar de geconsolideerde Mijn VerbouwPremie. Deze premie vormt de hoeksteen van het huidige beleid, gericht op een brede doelgroep en toepassing op diverse isolatiemaatregelen.
Voor de toekomst, met name in 2025 en 2026, zijn verdere aanscherpingen voorzien. Strengere EPB-eisen zullen leiden tot hogere technische standaards, terwijl de focus op natuurvriendelijk isoleren en digitalisering het aanbod en de aanvraagprocedure zullen veranderen. Bovendien bieden gemeentelijke en intergemeentelijke samenwerkingen extra kansen voor financiële ondersteuning. Het is voor woningeigenaren en professionals van groot belang om deze ontwikkelingen op de voet te volgen en gebruik te maken van de beschikbare bronnen, zoals energieloketten en de website van de Vlaamse overheid, om maximaal te profiteren van de premies en bij te dragen aan de Vlaamse doelstelling voor energiezuinige woningen in 2050.