Inleiding
De verspreiding van Methicilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA) vormt een significant risico binnen ziekenhuizen en zorginstellingen. Het beheersen van deze bacterie vereist strikte naleving van protocollen gericht op infectiepreventie. Hoewel de bronnen primair betrekking hebben op de zorgsector, bieden de beschreven maatregelen inzicht in de infrastructuurvereisten voor isolatiekamers en de hygiënische standaarden die nodig zijn om kruisbesmetting te voorkomen. Deze kennis is relevant voor professionals in de bouw en renovatie die betrokken zijn bij de inrichting of verbouw van zorgfaciliteiten.
De artikelen beschrijven maatregelen opgesteld door de Werkgroep Infectie Preventie (WIP) en praktische implementaties binnen ziekenhuizen zoals het Erasmus MC. De focus ligt op het beperken van de verspreiding door het minimaliseren van contact, het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) en het strikt scheiden van materialen en ruimtes.
Definities en Risicoclassificatie
Voordat de maatregelen worden besproken, is het van belang de terminologie te begrijpen. De bronnen differentiëren tussen strikte isolatie en contactisolatie, afhankelijk van de locatie en de toestand van de patiënt.
- Strikte isolatie: De patiënt wordt opgenomen in een gesluisde kamer. Deze kamer is verbonden met de afdeling via een sluis, een extra ruimte die voorkomt dat micro-organismen de gang op komen. De deuren van de kamer en de sluis mogen niet tegelijkertijd geopend zijn.
- Contactisolatie: Een minder strikte vorm van isolatie, afhankelijk van de situatie en het ziekenhuisprotocol.
- Cliëntgebonden materialen: Materialen moeten altijd bij één en dezelfde cliënt worden gebruikt om verspreiding te voorkomen.
Infrastructuur en Inrichting van de Isolatiekamer
Voor de bouw en renovatie van zorgkamers zijn specifieke eisen gesteld aan de ruimte en de materialen om MRSA-verspreiding te minimaliseren.
Kamereisen
Een patiënt met MRSA dient te worden opgenomen op een 1-persoonskamer. De kamer moet beschikken over een eigen badkamer en toilet. Voordat de patiënt wordt opgenomen, dient al het overbodige materiaal uit de kamer verwijderd te worden.
De Sluis
Een essentieel onderdeel van de strikte isolatie is de sluis. De sluisdeuren mogen niet tegelijk geopend zijn. In de sluis dient een 24-uurs voorraad aanwezig te zijn van het nodige isolatiemateriaal, zoals: * Disposable handschoenen * Mutsen * Mond-neus-maskers * Schorten met lange mouwen (disposable of reusable)
Oppervlakken en Materialen
De inrichting van de kamer moet bestand zijn tegen intensieve reiniging en desinfectie. * Matrasovertrek: Deze moet vocht-ondoorlaatbaar zijn, met chloor afneembaar zijn, en mag geen scheurtjes of gaatjes vertonen. * Afstandsbediening: Deze dient ingepakt te worden in huishoudfolie of naderhand gedesinfecteerd te worden. * Oppervlakken: Alle horizontale oppervlakken (inclusief vloer) en verticale oppervlakken met veelvuldig handcontact (zoals deurklinken) moeten huishoudelijk gereinigd worden met vochtige hulpmiddelen.
Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM)
De bronnen benadrukken dat het dragen van PBM verplicht is voor iedereen die de kamer betreedt voor werkzaamheden, waaronder lichamelijke verzorging, wondverzorging, bed opmaken en schoonmaak. Enkel gespreksvoering valt hier niet onder.
Samenstelling van de PBM
Voor het betreden van de kamer moeten de volgende middelen in de sluis worden aangetrokken (de volgorde kan per ziekenhuis verschillen): 1. Hoofdbedekking (muts): Verschilt per ziekenhuis of dit verplicht is. 2. Chirurgisch mond-neus-masker: Essentieel om ademhalingsdruppels te blokkeren. 3. Beschermende kleding (overschort): Met lange mouwen en manchet. 4. Handschoenen:
Draagvoorschriften
- Personeel: Medewerkers met huidafwijkingen zoals eczeem of psoriasis mogen niet in contact komen met een MRSA-patiënt. Bij twijfel dient overleg met de bedrijfsarts plaats te vinden.
- Bezoekers: Bezoekers moeten zich de eerste keer melden bij de verpleging, worden geïnstrueerd en krijgen een informatiefolder. Na het bezoek is goede handhygiëne vereist. Kinderen onder de 12 jaar mogen alleen na overleg met de verpleegkundige op bezoek.
- Vervoer: Wanneer de patiënt het ziekenhuis verlaat voor onderzoek, draagt hij/zij een mondkapje en schone kleding. Revalidatie buiten de kamer is niet toegestaan.
Reiniging, Desinfectie en Afvalverwerking
De protocolvoering rondom schoonmaak is strikt om kruisbesmetting te voorkomen.
Schoonmaakfrequentie en -methoden
- Volgorde: De kamer van de MRSA-patiënt moet als laatste worden gereinigd.
- Materiaal: Het schoonmaakmateriaal mag de kamer niet verlaten. Het kan in de natte ruimte worden opgeslagen of er kan gekozen worden voor disposable (wegwerp) materiaal.
- Desinfectie: Medisch instrumentarium of medische apparatuur moet, voordat het van de kamer wordt verwijderd, gedesinfecteerd worden.
Was- en Afvalverwerking
- Wasgoed: Ondergoed en nachtgoed dagelijks verschonen. De was moet in een gesloten plastic zak door bezoekers naar huis worden meegenomen. Beddengoed wordt dagelijks verschoond tijdens de eradatie (verwijdering) van MRSA.
- Afval: Alle afval moet in een plastic zak worden gedeponeerd en minimaal één keer per dag (of vaker indien nodig) uit de kamer verwijderd.
- Patiëntenmateriaal: Vloeistoffen zoals sputum, urine, feces, pus en bloed kunnen via standaard procedures worden afgevoerd.
Organisatorische Maatregelen en Verantwoordelijkheden
Naast de fysieke maatregelen zijn er strikte organisatorische protocollen nodig.
Patiëntenbeheer
- Vast team: De patiënt wordt verzorgd door een zo klein mogelijk vast team van ervaren verpleegkundigen.
- Contactbeperking: Contact met medewerkers van andere disciplines (bv. fysiotherapeut) wordt zoveel mogelijk beperkt.
- Planning: De verzorging van de MRSA-cliënt dient zo veel mogelijk als laatste te worden gepland.
Inventarisatiekweken
Voorafgaand aan de opname dienen inventarisatiekweken te worden afgenomen indien de patiënt aan risicofactoren voldoet. Indien de patiënt MRSA-positief blijft, wordt er verder kweekbeleid afgesproken in overleg met de arts-microbioloog of deskundige infectiepreventie.
Rollen en Verantwoordelijkheden
- Medisch behandelaar: Stelt isolatie in, informeert de cliënt, beslist over opheffing van isolatie en coördineert de medische gang van zaken.
- Leidinggevende: Informeert medewerkers, zorgt voor adequate personele bezetting en voldoende beschermende middelen.
- Verzorgenden/Verpleegkundigen: Volgen de instructies in het protocol.
- Werkgever: Biedt benodigde materialen aan die voldoen aan de gestelde normen (zoals NEN-normen).
Conclusie
De preventie van MRSA-verspreiding binnen een zorgomgeving is een gecoördineerde inspanning die zowel fysieke bouwkundige voorzieningen als strikte operationele protocolen vereist. Uit de beschikbare bronnen blijkt dat de essentie van het beleid bestaat uit het minimaliseren van contact door isolatie (via kamers met sluis), het consequent dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen en het strikt scheiden van materialen en afval.
Voor professionals in de bouw en renovatie is het van belang bij de ontwerp- en uitvoeringsfase rekening te houden met de eisen voor reinigbaarheid van oppervlakken, de aanleg van sanitaire voorzieningen en de ruimtelijke indeling van isolatiekamers (inclusief sluis). De richtlijnen, gebaseerd op de nationale standaarden van de Werkgroep Infectie Preventie (WIP), bieden een kader voor het realiseren van veilige zorgomgevingen die weerbaar zijn tegen de verspreiding van resistente bacteriën.