Polyurethaan, vaak afgekort tot PUR, is een veelgebruikt isolatiemateriaal in de bouw- en renovatiesector. Het materiaal staat bekend om zijn veelzijdigheid en hoge isolatiewaarde. In dit artikel wordt diepgaand ingegaan op de samenstelling, eigenschappen en toepassingsmogelijkheden van PUR-isolatie op basis van beschikbare technische informatie.
Wat is Polyurethaan (PUR)?
Polyurethaan is een kunststof isolatiemateriaal dat bestaat uit twee vloeibare componenten: polyol en isocyanaat. Wanneer deze componenten met elkaar in contact komen, vindt een chemische reactie plaats. Aan de polyol wordt een blaasmiddel toegevoegd, dat door de ontstane warmte gaat koken en gasbellen veroorzaakt. Hierdoor wordt het vloeibare mengsel "opgeblazen", vergelijkbaar met gist in brooddeeg. Het mengsel zet uit en hardt uit tot een stevig, duurzaam schuim.
De reactie verloopt snel; binnen enkele seconden stolt het vloeibare PUR en hardt het uit. Tijdens het aanbrengen is het mengsel nog vloeibaar, waardoor het diep in kieren en naden kan doordringen voordat het uithardt. Dit proces vindt ter plekke plaats bij het aanbrengen van gespoten PUR.
Eigenschappen en Isolatiewaarde
PUR onderscheidt zich door een combinatie van technische eigenschappen die het tot een effectief isolatiemateriaal maken:
- Hoge isolatiewaarde: PUR wordt in de bronnen vermeld als een materiaal met een zeer goede isolatiewaarde. Sommige leveranciers claimen specifieke formules te ontwikkelen die de hoogste isolatiewaarde in de markt bieden.
- Naadloze toepassing: Een significant voordeel is de naadloze verwerking. Doordat het materiaal vloeibaar wordt aangebracht, vult het alle oneffenheden, naden en kieren op. Dit voorkomt koudebruggen, waardoor warmteverlies wordt geminimaliseerd.
- Vormvast en stabiel: Het uitgeharde schuim is stabiel en vormvast. Het krimpt of verzakt niet na verloop van tijd.
- Hechting: PUR hecht zich op vrijwel alle ondergronden, waaronder beton, steen, hout, kunststof en aluminium. De hechting wordt als robuust beschouwd, met weinig risico op beschadigingen tijdens werkzaamheden door derden.
- Vochtwerend: Het materiaal is geschikt voor blootstelling aan vocht en kan vochtwerend werken. Het zou vocht in de kruipruimte kunnen weren, zodat dit de woning niet binnen kan dringen.
- Snelheid van verwerking: Doordat het materiaal binnen enkele seconden uithardt, is de werkzaamheid vaak snel voltooid. Bij een gemiddelde woning kan het aanbrengen van PUR isolatie in ongeveer een dagdeel worden gerealiseerd. Na het uitharden kan de isolatie direct worden afgewerkt.
- Veiligheid: In de beschikbare informatie wordt vermeld dat bepaalde soorten PUR (CFK-vrij) geen schadelijke stoffen bevatten die de ozonlaag aantasten. Ook zou het materiaal geen gevaarlijke stoffen vrijgeven die huidirritatie of allergieën kunnen veroorzaken, en zou het bestand zijn tegen zwakke zuren, basen, oliën, vetten en benzine.
Toepassingsgebieden
Dankzij de vloeibare structuur en het uithardingsproces is PUR geschikt voor diverse isolatietoepassingen in en rondom de woning.
Vloerisolatie
Bij vloerisolatie wordt PUR tegen de onderkant van de vloer gespoten. Doordat de vloeistof in alle naden en kieren terechtkomt, ontstaat een naadloze isolatielaag. Dit is met name interessant voor woningen gebouwd voor 1980, maar ook voor vloeren met leidingen of doorvoeren waarbij andere isolatiematerialen moeilijk aan te brengen zijn. De isolatie zorgt ervoor dat de warmte in de woning blijft en niet naar de kruipruimte verdwijnt.
Dakisolatie
PUR is geschikt voor zowel platte als hellende daken, bij zowel bestaande als nieuwe constructies. Het kan zowel aan de binnen- als buitenzijde van het dak worden aangebracht. Wanneer het aan de buitenzijde wordt aangebracht, kan een beschermende coating worden toegevoegd tegen weersinvloeden als zon, wind en regen. Bij hellende daken kunnen PUR-platen op de kepers worden geplaatst, mits er voldoende ruimte onder het dak is. Gespoten PUR sluit naadloos aan op de dakconstructie en voorkomt het schoorsteeneffect (koudeval).
Wand- en Gevelisolatie
Voor wandisolatie, oftewel gevelisolatie, wordt het purschuim direct tegen de buitenkant van het binnenspouwblad aangebracht. De laag volgt de contouren van de gevel nauwkeurig. Dit sluit koudebruggen en het schoorsteeneffect uit. De isolatie hecht zich gemakkelijk op elke ondergrond, ongeacht of het oppervlak groot, klein of moeilijk bereikbaar is.
Overige toepassingen
Naast vloeren, daken en gevels wordt PUR ook toegepast voor het isoleren van spouwmuren, kelders, kruipkelders en leidingen. De flexibiliteit van het materiaal maakt het geschikt voor horizontale, verticale en 'overhead' (bovenhoofdse) toepassingen.
Vergelijking van Vormen: Schuim versus Platen
In de bronnen wordt onderscheid gemaakt tussen PUR in schuimvorm en PUR in plaatvorm.
| Kenmerk | Gespoten PUR (Schuim) | PUR Platen |
|---|---|---|
| Verwerking | Vloeibaar, ter plekke aangebracht via spuittechniek. | Vast, vooraf gefabriceerde platen. |
| Resultaat | Volledig naadloos, vult kieren en gaten op. | Vast materiaal, kieren moeten handmatig worden gedicht. |
| Toepassing | Ideaal voor moeilijk bereikbare plekken, leidingen, oneffen ondergronden. | Geschikt voor grotere, vlakke oppervlakken. |
| Gewicht | Licht na uitharding. | Licht om te hanteren. |
| Gebruik | Direct na uitharding beloopbaar (dak). | Wordt vaak als basislaag gebruikt, kieren worden nadien met PUR-schuim gedicht. |
Volgens de informatie kan PUR zowel in schuimvorm als in platen worden gekocht. Vaak worden platen geplaatst om het gewicht te minimaliseren en het werk te versnellen, waarna de overgebleven kleine kieren en gaatjes vakkundig met PUR-schuim worden gedicht.
Milieu-aspecten
De milieuvriendelijkheid van PUR wordt in de bronnen benadrukt, alhoewel er ook tegenstrijdige signalen zijn in de markt. De specifieke producten die in de beschikbare data worden genoemd, zijn CFK-vrij en tasten de ozonlaag niet aan. Het materiaal bevat volgens de beschrijving nagenoeg geen schadelijke stoffen en is uiterst duurzaam. De lange levensduur van het materiaal draagt bij aan een duurzame toepassing.
Kosten en Offertes
Hoewel de exacte prijzen per situatie kunnen variëren, wordt vermeld dat PUR over het algemeen een hogere prijs heeft dan andere isolatiematerialen. Echter, de hoge isolatiewaarde en de naadloze verwerking worden vaak als compensatie voor de hogere aanschafprijs gezien. Het is raadzaam om offertes aan te vragen bij gespecialiseerde bedrijven om een accurate prijsindicatie te krijgen voor een specifiek project.
Conclusie
Polyurethaan (PUR) is een hoogwaardig isolatiemateriaal dat geschikt is voor diverse toepassingen binnen de woningbouw. De unieke eigenschap om naadloos te worden aangebracht, zorgt voor een optimale afdichting tegen koudebruggen, vocht en tocht. Of het nu gaat om vloerisolatie, dakisolatie of gevelisolatie, PUR biedt een robuuste, stabiele en duurzame oplossing. Ondanks de relatief hoge initiële kosten, kan de efficiëntie en de lange levensduur van het materiaal een verantwoorde investering zijn voor woningeigenaren die streven naar een energiezuinige woning.