Inleiding
Het isoleren van een dak is een van de meest effectieve maatregelen om de energie-efficiëntie van een woning te verbeteren en de stookkosten aanzienlijk te verlagen. In 2016 stond dit onderwerp centraal in het Vlaamse en Nederlandse beleid, waarbij diverse premies en fiscale voordelen werden aangeboden om huiseigenaren te stimuleren tot het uitvoeren van deze energiebesparende werken. De beschikbare bronnen, die hoofdzakelijk betrekking hebben op de situatie in Vlaanderen en in mindere mate op Nederland, bieden een gedetailleerd beeld van de financiële tegemoetkomingen die in dat jaar golden.
Dit artikel analyseert de verschillende premiestructuren die in 2016 van toepassing waren, waaronder die van netbeheerders, de Vlaamse overheid en de fiscale aftrek. De informatie is gebaseerd op gegevens met betrekking tot premies voor dakisolatie, zoldervloerisolatie en aanverwante maatregelen. Belangrijk is dat de premielandschap in 2016 werd gekenmerkt door een geleidelijke afbouw; zo werd er in de bronnen herhaaldelijk gewezen op de deadline van 30 juni 2016 voor het aanvragen van premies onder de oude, gunstigere voorwaarden.
Premiestructuur voor Dakisolatie in 2016
In 2016 waren er verschillende premies beschikbaar voor het isoleren van daken. De belangrijkste bronnen van financiering waren de netbeheerders en de Vlaamse overheid, vaak in samenwerking met elkaar. De premiebedragen waren sterk afhankelijk van de uitvoeringsmethode (professionel versus doe-het-zelf) en de behaalde isolatiewaarde.
Premies van Netbeheerders (Eandis en Infrax)
De netbeheerders Eandis en Infrax boden premies aan voor dak- en zoldervloerisolatie. De voorwaarden en premiebedragen waren bij beide partijen identiek. De hoogte van de premie werd bepaald door de behaalde isolatiewaarde per vierkante meter, gemeten in Rd-waarde (m²K/W).
Uitvoering door een aannemer: Wanneer de werken door een professionele aannemer werden uitgevoerd, golden de volgende tarieven: * Rd-waarde minimaal 3,5 m²K/W: 6 euro per m², met een maximum van 720 euro. * Rd-waarde minimaal 4,0 m²K/W: 7 euro per m², met een maximum van 840 euro. * Rd-waarde minimaal 4,5 m²K/W: 8 euro per m², met een maximum van 960 euro.
Doe-het-zelf uitvoering: Voor isolatiewerken die door de bewoner of een andere niet-professionele partij werden uitgevoerd, waren de premies lager: * Rd-waarde minimaal 3,5 m²K/W: 3 euro per m², met een maximum van 360 euro. * Rd-waarde minimaal 4,0 m²K/W: 3,5 euro per m², met een maximum van 420 euro. * Rd-waarde minimaal 4,5 m²K/W: 4 euro per m², met een maximum van 480 euro.
Een belangrijke kanttekening bij deze premies was hun tijdelijkheid. De bronnen vermelden een "update" dat deze premies vanaf 1 juli 2016 werden afgebouwd. Huiseigenaren werd dan ook dringend aangeraden om de werken nog voor 30 juni 2016 te laten uitvoeren om nog in aanmerking te komen voor deze specifieke regeling.
Premies van de Vlaamse Overheid
Naast de premies van de netbeheerders was er in 2016 ook de "Vlaamse dakisolatiepremie". De bronnen vermelden dat de premie van de netbeheerder en deze van de Vlaamse overheid onlangs waren samengevoegd tot één premie. Dit suggereert een vereenvoudiging van het aanvraagproces. Zowel zelf geplaatste isolatie als plaatsing door een geregistreerde aannemer kwamen in aanmerking. Ook het isoleren van de zoldervloer, zelfs wanneer er zich geen woonruimten in de zolderkamers bevinden, was premiegevoelig.
De exacte premiebedragen voor de Vlaamse overheidspremie zijn in de gegeven bronnen niet volledig gespecificeerd naast de netbeheerderspremies, maar het feit dat deze werden samengevoegd, duidt op een geïntegreerd systeem waarbij de isolatiewaarde wederom de doorslaggevende factor was.
Fiscale Aftrek (Belastingvermindering)
Een aparte, maar even belangrijke financiële stimulus was de fiscale aftrek voor dakisolatie. De Vlaamse overheid voorzag in 2016 een belastingvermindering van 30 procent op de kosten voor dakisolatie. Deze regeling had specifieke voorwaarden: * De woning moest al minstens 5 jaar in gebruik zijn. * De dakisolatie moest door een aannemer zijn uitgevoerd. * De Rd-waarde van de dakisolatie moest minstens 2,5 m²K/W bedragen. De Rd-waarde werd berekend door de dikte van het isolatiemateriaal te delen door de lambdawaarde (λ) volgens de NBN B 62-002 richtlijnen.
Voor het belastingjaar 2016 (op basis van facturen uit 2015) bedroeg het maximale teruggavebedrag 3040 euro. Voor de aangifte van 2016 (op basis van facturen uit 2016) werd het maximumbedrag verhoogd naar 3070 euro. De fiscale controle keek hierbij naar de betalingsdatum van de factuur om het fiscale inkomstenjaar te bepalen.
Aanverwante Isolatiemaatregelen en Premies in 2016
Naast dakisolatie waren er in 2016 ook premies beschikbaar voor andere energiebesparende maatregelen. Hoewel de focus van dit artikel op het dak ligt, is het relevant om de bredere context van isolatiepremies te schetsen, aangezien deze vaak onderdeel uitmaakten van een totaalrenovatie.
Buitenmuurisolatie en Spouwmuurisolatie
Voor buitenmuurisolatie via de buitenzijde van een bestaande muur gold in 2016 een premie van 15 euro per m² (Rd-waarde minstens 2,0 m²K/W), met een maximum van 2000 euro. Voor na-isolatie van een bestaande spouwmuur door een aannemer was er een premie van 6 euro per m², mits voldaan werd aan de voorwaarden van STS 71-1 (lambdawaarde maximaal 0,065 W/mK, volledige spouw gevuld, spouw minstens 50 mm).
Vloerisolatie
Vloerisolatie door een aannemer kwam in aanmerking voor een premie van 6 euro per m², mits de Rd-waarde minstens 1,2 m²K/W bedroeg.
Hoogrendementsbeglazing
Voor het plaatsen van hoogrendementsbeglazing golden specifieke premies, afhankelijk van de vervanging: * Vervanging van enkel glas: 12 euro per m² (U-waarde max 1,1 W/m²K). * Vervanging van enkel of dubbel glas: 15 euro per m² (U-waarde max 0,8 W/m²K).
Een belangrijke voorwaarde die per 1 juli 2016 werd ingevoerd, was dat investeringen in hoogrendementsbeglazing enkel nog terugbetaald konden worden als er ook ventilatieroosters in de ramen of een ventilatiesysteem in de woning werden aangebracht.
Combipremies
Voor wie gelijktijdig investeerde in nieuwe ramen met hoogrendementsglas en muurisolatie via een aannemer, was er een verhoogde combipremie. De premie bedroeg 48 euro per m² bij vervanging van enkel glas (Ug-waarde max 1,1, Uw-waarde 1,7) en 60 euro per m² bij vervanging van enkel of dubbel glas (Ug-waarde max 0,8, Uw-waarde max 1,7). De maximumbedragen voor deze combipremie lagen op respectievelijk 1680 euro en 2100 euro. De premie voor muurisolatie bleef hierbij identiek; de verhoging was enkel van toepassing op de beglazing.
Beschermde Afnemers
Voor beschermde afnemers (mensen met een beperkt inkomen) gold een verhoging van 50% op de bovenvermelde premiehoogtes en maxima. Ook was er voor beschermde klanten een premie van 800 euro voor de individuele condensatieketel via een aannemer.
De Nederlandse Context: ISDE
Hoewel de meeste bronnen betrekking hebben op de Vlaamse situatie, is er één bron die verwijst naar de Nederlandse situatie via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Dit betreft de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE). In 2016 was deze subsidie van toepassing op isolatiemaatregelen.
De ISDE-subsidie voor dakisolatie in 2016 werkte met vaste bedragen per vierkante meter, afhankelijk van het type isolatiemateriaal. De bron vermeldt een specifiek voorbeeld: * Voor 36 m² biobased dakisolatie ontving men 36 × € 16,25 = € 585 subsidie. * Daarbovenop kwam een bonus van 35 × € 5 = € 180 voor het gebruik van biobased milieuvriendelijke materialen. * Indien tevens een warmtepomp werd geïnstalleerd, werd het basissubsidiebedrag (de € 585) verdubbeld, wat resulteerde in een totaalbedrag van € 1.350 voor de dakisolatie (exclusief de subsidie voor de warmtepomp).
De ISDE-regeling kende strikte documentatievereisten. Bij de aanvraag moesten de volgende documenten worden ingeleverd: * De meldcode van het isolatiemateriaal. * Een factuur en betaalbewijs met datum van installatie, bedrag en betalingsdatum. * Een foto waarop duidelijk zichtbaar is dat de werkzaamheden op het adres zijn uitgevoerd. * NAW-gegevens van de woningeigenaar en het uitvoerende bouwbedrijf. * Specificaties op de factuur door de uitvoerder: aantal m², dikte, isolatiewaarde en type isolatiemateriaal.
Conclusie
Het premielandschap voor dakisolatie in 2016 was divers en afhankelijk van het land (Vlaanderen of Nederland), de uitvoerder (aannemer of doe-het-zelf), en de behaalde isolatiewaarde. In Vlaanderen stond het jaar in het teken van de overgangsperiode, waarbij premies van netbeheerders en de Vlaamse overheid werden geïntegreerd en de fiscale aftrek bleef bestaan. De deadline van 30 juni 2016 was een cruciaal moment voor huiseigenaren om nog te profiteren van de dan geldende premies voordat deze werden afgebouwd.
De premiebedragen varieerden van enkele euros per vierkante meter voor doe-het-zelf projecten tot aanzienlijke bedragen voor professionele installaties, met maximumbedragen die konden oplopen tot 960 euro voor dakisolatie en 2000 euro voor muurisolatie. De fiscale aftrek bood daarnaast een extra financieel voordeel van 30% met een maximum van 3070 euro.
In Nederland was de ISDE de belangrijkste subsidieregeling, die werkte met vaste vergoedingen per vierkante meter en extra bonussen voor milieuvriendelijke materialen. Hoewel de specifieke premiebedragen en voorwaarden per jaar kunnen wijzigen, tonen de gegevens van 2016 aan dat overheden actief stimuleerden tot het nemen van energiebesparende maatregelen via een mix van directe subsidies en fiscale stimuli.