Polystyreen, in de volksmond vaak piepschuim of tempex genoemd, is een materiaal dat een brede toepassing vindt binnen de bouwsector. Hoewel het in de eerste plaats bekend staat als isolatiemateriaal of verpakkingsmateriaal, biedt het materiaal, specifiek in de vorm van bouwblokken, aanzienlijke mogelijkheden voor diverse bouwprojecten. Van funderingen en ophogingen tot de constructie van zwembaden en geïsoleerde wanden; polystyreen bouwblokken combineren thermische prestaties met constructieve efficiëntie. Dit artikel belicht de eigenschappen, specificaties en toepassingen van polystyreen bouwblokken op basis van beschikbare data.
Eigenschappen en Samenstelling van Polystyreen (EPS)
Polystyreen (EPS) is een lichtgewicht materiaal dat bestaat uit bolletjes polystyreen, welke onder invloed van stoom uitzetten en aan elkaar smelten. Het resultaat is een geslotencellig schuim met uitstekende isolerende eigenschappen.
Isolatie en Dichtheid
Een van de belangrijkste kenmerken van EPS is de isolerende werking. De densiteit (dichtheid) van het materiaal varieert en bepaalt de drukvastheid. Zo wordt er onderscheid gemaakt tussen verschillende kwaliteiten: - EPS 60: Dit is de lichtste persing met een gewicht van ongeveer 15 kg/m³. Deze kwaliteit wordt vaak gebruikt voor verpakkingsmateriaal, isolatie en koelcellen. - EPS 80/40: Deze specificatie wordt genoemd in de context van bouwblokken voor zwembaden, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen materiaalsterkte aan de binnenkant (PS80) en de algemene materiaalsterkte (PS40). - EPS 100: Dit type isolatieplaat heeft een Rd-waarde (thermische weerstand) van 1.55, wat geschikt is voor toepassingen zoals tussenwanden.
Naast isolatie wordt EPS gekenmerkt door duurzaamheid en brandveiligheid. Het materiaal is bovendien recycleerbaar. Volgens de data bestaat het product voor 98% uit lucht en 2% uit materiaal afkomstig van olieraffinage, waaraan nieuw leven wordt gegeven.
Gezondheid en Milieu
Er is melding van dat monomere styrène, een bestanddeel van EPS, in planten in zijn natuurlijke staat wordt aangetroffen. Het zou niet schadelijk zijn voor de gezondheid, stabiel in de tijd, en geen negatieve gevolgen voor het milieu hebben. Ook zou het niet giftig of vervuilend zijn. Het materiaal wordt zelfs genoemd in de context van voedselverpakkingen. De ecologische voetafdruk van constructies met EPS zou lager zijn dan die van traditionele metselwerken, mede omdat het materiaal weinig ruimte inneemt tijdens transport.
Toepassingen van Polystyreen Bouwblokken
Polystyreen blokken en platen worden in diverse bouwfasen toegepast, variërend van funderingen tot waterkerende constructies.
Funderingen en Ophogingen
EPS blokken worden ingezet voor funderingswerken en grondverzet. Ze zijn geschikt als ophoging van grond bij bodemverzakkingen en worden door de bouwsector gebruikt als isolatie onder funderingen. Ook kunnen ze dienen als funderingsmateriaal zelf. Dit is vooral relevant vanwege de combinatie van drukvastheid en isolerende werking, waardoor koudebruggen worden geminimaliseerd.
Zwembadconstructies
Een specifieke en hoogwaardige toepassing is de bouw van zwembaden met behulp van geëxpandeerd polystyreen (EPS) bouwblokken. Deze blokken bieden een snelbouwmethode die tot 65% minder werk met zich mee zou brengen in vergelijking met traditionele methoden. - Isolatie: De warmtedoorgangscoëfficiënt (U-waarde) van een dergelijk systeem wordt vermeld als 0,32 W/m²K, wat aanzienlijk hoger is (lees: beter isoleert) dan traditionele bouwmethoden. Dit leidt tot besparing op energieverbruik en verwarmingskosten. - Constructie: De procedure bestaat uit het uitgraven van de bouwput, het plaatsen van een betonwapeningsnet en het storten van de vloerplaat. Vervolgens worden de blokken in een mortelbed gelegd en gelijmd. De wanden kunnen worden versterkt met wapeningsstaven en worden opgevuld met beton of spuitbeton (tot een diepte van 1,75 m). De blokken hebben een afmeting van 1000 x 300 x 250 mm en er zijn 3,33 stuks nodig per m². Per m² bouwblokken is 0,14 m³ vulbeton nodig. - Afwerking: De zwembadwanden die ontstaan zijn mooi en glad, wat de afwerking vergemakkelijkt.
Geïsoleerde Houtbouw (ICF)
Een andere toepassing is de combinatie van EPS-isolatieblokken met een OSB-isolerende bekisting, zoals gebruikt in geïsoleerde houten blokken. Deze "legering" zorgt voor een zeer interessante isolatiewaarde en energieprestatie. - Thermische prestaties: De warmtegeleiding van een met deze blokken gebouwde wand heeft een U-waarde van 0,15 W/m²K, wat voldoet aan EPB-waarden (EnergiePrestatie en Binnenklimaat). - Warmtegeleidingscoëfficiënt: De lambda-waarde (λ) van het EPS wordt in deze context opgegeven als 0,035 W/mK. - Sterkte: Er is vraag naar de sterkte van een dergelijke muur en de mogelijkheid om balken of betonnen bekleding over de geïsoleerde houten bouwstenen te plaatsen.
Algemene Isolatie
Naast blokken in specifieke vormen, worden platen van polystyreen veelvuldig gebruikt voor vloer-, wand- en plafondisolatie. Ook voor de bouw van vriesvloeren in de koeltechnische sector worden platen toegepast. Specifieke producten zoals "EPS 100-SE Afschot isolatieplaat" zijn verkrijgbaar in diverse diktes (van 20-30mm tot 100-110mm) en zijn geschikt voor toepassingen waar afschot nodig is.
Technische Specificaties en Uitvoering
Voor professionals en doe-het-zelvers is de preciseerbaarheid van het materiaal essentieel.
Afmetingen en Snijden
EPS wordt in grote blokken geleverd, tot wel 4 meter lang, 1,2 meter breed en 1 meter hoog. Deze blokken kunnen in de fabriek met gloeidraden op maat worden gesneden in alle gewenste maten. Dit maakt het materiaal zeer geschikt voor maatwerk, variërend van grote platen voor vloerisolatie tot specifieke vormdelen voor decorbouw of speciale funderingen.
Prijzen en Beschikbaarheid
De prijzen van EPS-platen variëren op basis van dikte en type. Een voorbeeld van een gangbaar product is een pak van 4 platen (100x50x6 cm) voor circa €15,39 (ca. €7,7 per stuk), wat neerkomt op €7,7 per m². Dit product valt binnen de subsidie "lokale aanpak isolatie". Voor afschotplaten liggen de prijzen per m² als volgt (op basis van aanbiedingsprijzen): - 20-30mm: €3,25 per m² - 30-40mm: €4,54 per m² - 40-50mm: €5,85 per m² - 50-60mm: €7,15 per m² - 60-70mm: €8,45 per m² - 70-80mm: €9,75 per m² - 80-90mm: €11,05 per m² - 90-100mm: €12,35 per m² - 100-110mm: €13,66 per m²
Leveranciers zoals EPS Maatwerk en Isoveen bieden mogelijkheden voor zowel grote als kleine oplages, met een focus op kwaliteit en snelle service.
Conclusie
Polystyreen bouwblokken bieden een veelzijdige oplossing voor de bouwsector. De data toont aan dat het materiaal niet alleen isolerend is, maar ook constructief kan worden ingezet, zoals bij de bouw van zwembaden en funderingen. De voordelen liggen in de snelheid van bouwen, de thermische efficiëntie (lage U-waarden) en de flexibiliteit in maatvoering. Hoewel het materiaal licht is, bieden specifieke densiteiten (zoals PS80/40) voldoende sterkte voor draagconstructies. De milieuvriendelijkheid en recycleerbaarheid dragen bij aan een duurzame bouwpraktijk. Voor zowel professionals als particulieren die op zoek zijn naar efficiënte en isolerende bouwmethoden, vormen polystyreen blokken een relevante optie.