In de wereld van bouwmaterialen en isolatie is het begrijpen van de fysieke eigenschappen van materialen essentieel voor zowel professionals als doe-het-zelvers. Een materiaal dat vaak wordt gebruikt vanwege zijn lichte gewicht en uitstekende isolerende prestaties, is EPS, oftewel Geëxpandeerd Polystyreen, ook wel bekend als tempex of piepschuim. Hoewel de termen vaak door elkaar worden gebruikt, is het van cruciaal belang om de juiste terminologie en specificaties te kennen voor de juiste toepassing. Dit artikel behandelt het gewicht van EPS-isolatie, de variatie in dichtheid, de technische eigenschappen en de praktische implicaties voor isolatieprojecten.
Wat is EPS en hoe wordt het gewicht bepaald?
EPS is een lichtgewicht isolatiemateriaal dat bestaat uit kleine, gelijkmatige bolletjes polystyreen. Het gewicht van EPS-platen hangt af van de densiteit, oftewel de dichtheid. De dichtheid bepaalt mede de druksterkte en isolatiewaarde. In de bouwsector wordt er onderscheid gemaakt tussen verschillende persingen, zoals EPS60 (licht) en EPS200 (zwaarder).
Volgens de beschikbare data varieert het gewicht van EPS tussen de 15 en 40 kg per kubieke meter (kg/m³). Dit gewicht is afhankelijk van de specifieke persing van het materiaal. Een lichte persing resulteert in een lager gewicht, terwijl een zwaardere persing een hoger gewicht en doorgaans een hogere druksterkte oplevert. Dit maakt het materiaal zeer geschikt voor diverse toepassingen, variërend van lichte isolatie tot dragende vloeren.
Gewicht per m³ en de relatie met druksterkte
De relatie tussen gewicht en druksterkte is een doorslaggevende factor bij de keuze voor een specifiek type EPS. De data vermeldt dat de dichtheid bepaalt welke belasting het materiaal kan verdragen. Hieronder vindt u een overzicht van de relatie tussen persing, gewicht en toepassing:
| Type EPS | Gewicht per m³ (kg/m³) | Druksterkte (ongeveer) | Typische Toepassing |
|---|---|---|---|
| EPS60 | Laag (ca. 15-20 kg/m³) | Laag | Lichte isolatie, niet-dragend |
| EPS200 | Hoog (ca. 40 kg/m³) | Hoog (ca. 200 kPa) | Vloeren, zware belasting (wasmachines, koelkasten) |
Zoals aangegeven in de bronnen is EPS200 een relatief zware persing. Dit type is bij uitstek geschikt voor vloeren waar zware voorwerpen op staan of waar sprake is van drukbelasting. Een andere bron vermeldt dat EPS100SE ongeveer 10.000 kg/m² of 1 kg/cm² drukbelasting kan verdragen bij een maximale vervorming van 10%. Hoewel de exacte getallen per product kunnen verschillen, benadrukt dit het belang van het kiezen van de juiste densiteit voor de beoogde constructie.
Gewicht van specifieke EPS-producten
Naast de theoretische gewichtscategorieën is het praktisch om te weten hoeveel specifieke producten of verpakkingen wegen. Hieronder staan enkele concrete voorbeelden uit de bronnen:
- GAMMA Isolatieplaat Polystyreen (100x50x5 cm): Een verpakking van 5 platen (totaal 2,5 m²) heeft een totaal gewicht van 1754 gram (bijna 1,8 kg). Dit betekent dat een enkele plaat van 5 cm dikte ongeveer 350 gram weegt. Dit lichte gewicht maakt het materiaal eenvoudig te hanteren voor doe-het-zelf projecten.
- EPS 140 mm platen: Deze platen staan bekend om hun "makkelijk te hanteren door hun lichte gewicht". Hoewel het exacte gewicht per m³ niet wordt gegeven in de specifieke tekst over 140 mm, wordt het lichte gewicht benadrukt als een groot voordeel, naast de betaalbaarheid en isolatiewaarde (Rd-waarde van 4,35).
Vergelijking met andere isolatiematerialen
Om het gewicht van EPS in perspectief te plaatsen, is een vergelijking met andere materialen nuttig. De bronnen geven aan dat PIR (Polyisocyanuraat) isolatie ongeveer 32 kg/m³ weegt, en dat minerale wol (zoals steenwol) aanzienlijk zwaarder kan zijn. Een bron vermeldt dat steenwol voor platte daken meer dan 120 kg/m³ kan wegen. Een andere vergelijking laat zien dat PIR per vierkante meter ongeveer 3 kg weegt, terwijl minerale wol ca. 20 kg per m² kan wegen.
Deze vergelijking toont aan dat EPS, met een gewicht van 15-40 kg/m³, een zeer lichtgewicht isolatiemateriaal is in vergelijking met steenwol, maar vergelijkbaar of iets lichter dan PIR (afhankelijk van de specifieke EPS-dichtheid). Het lichte gewicht is een significant voordeel omdat het de belasting op de dak- of vloerconstructie minimaliseert en het transport vergemakkelijkt.
Technische specificaties en eigenschappen
Naast het gewicht zijn er andere technische specificaties die belangrijk zijn bij het selecteren van EPS-isolatie.
Isolatiewaarde (Rd-waarde)
De isolerende werking wordt weergegeven door de Rd-waarde (thermische weerstand). Hoe hoger de Rd-waarde, hoe beter de isolatie. * GAMMA EPS 5 cm: Rd-waarde van 1,32. * EPS 140 mm: Rd-waarde van 4,35.
Brandveiligheid
Een belangrijk aandachtspunt voor EPS is de brandveiligheid. De bronnen benadrukken dat polystyreen brandvertragend is, maar verplicht afgewerkt moet worden met brandvertragende materialen, zoals gipsplaten. Dit is essentieel voor de veiligheid in woningen en utiliteitsbouw.
Weerbestendigheid en Duurzaamheid
EPS is bestand tegen grote temperatuurschommelingen, variërend van -40°C tot +70°C. Het materiaal is bovendien 100% recyclebaar. Wat betreft vochtweerstand: EPS is van zichzelf niet waterdicht, maar het heeft geen capillaire werking. Dit betekent dat het water niet opzuigt, tenzij er sprake is van druk van buitenaf. Ook wordt vermeld dat het "ademend" is, waardoor in sommige gevallen geen speciale dampwerende folie nodig is (hoewel dit per toepassing verschilt en de brandveiligheid altijd prioriteit heeft).
Toepassingsgebieden vanwege gewicht en sterkte
De keuze voor een bepaalde EPS-dichtheid hangt af van de toepassing. De bronnen geven de volgende aanbevelingen:
- Vloeren: Voor vloeren, met name in de woningbouw boven kruipruimten, worden vaak combinatievloeren gebruikt. Hierin fungeren vulelementen van EPS. Voor vloeren met zware belasting (bijvoorbeeld in utiliteitsbouw of keukens) wordt EPS200 aanbevolen.
- Daken en Muren: Voor daken en muren met hoge isolatiewaarde-eisen zijn de dikkere platen (zoals 140 mm) geschikt. Het lichte gewicht zorgt ervoor dat de constructie niet onnodig wordt belast.
- Dubbele laag: Om koudebruggen te voorkomen en oneffenheden op te vangen, wordt aanbevolen om EPS-platen dubbellaags te leggen (bijvoorbeeld een laag van 100 mm en een laag van 60 mm). Hierbij overlappen de naden, wat de isolatiewaarde verbetert.
Praktische overwegingen voor de professional
Voor bouwprofessionals en serieuze doe-het-zelvers is het van belang om bij de inkoop en verwerking rekening te houden met de volgende punten:
- Transport: Het lichte gewicht van EPS verlaagt de transportkosten en vergemakkelijkt het tillen van grote partijen materialen.
- Snijden en Verwerken: Ondanks de drukvastheid (met name bij hogere dichtheden) is EPS eenvoudig te snijden en te verwerken met standaard gereedschap.
- Bijdrage aan duurzaamheid: Door het lichte gewicht en de recyclebaarheid draagt EPS bij aan een duurzamere bouw.
Conclusie
Het gewicht van EPS-isolatie is een dynamische eigenschap die varieert van 15 tot 40 kg/m³, afhankelijk van de persing en het type. Dit gewicht is direct gekoppeld aan de druksterkte en het bepaalt de geschiktheid voor specifieke toepassingen. Lichtere persingen zijn ideaal voor niet-dragende isolatie, terwijl zwaardere persingen zoals EPS200 nodig zijn voor vloeren met zware belasting. De lichte eigenschappen, gecombineerd met goede isolatiewaarden en brandveiligheidsmaatregelen, maken EPS tot een breed toepasbaar en efficiënt materiaal in de bouw- en renovatiesector. Bij het kiezen van het juiste type is het raadzaam om de specifieke technische datasheets van de fabrikant te raadplegen.